 |
| Sàn giao dịch bất động sản phải có đội ngũ môi giới sở hữu chứng chỉ hành nghề còn hiệu lực để được cấp phép hoạt động. Ảnh: Lê Tiên |
Vì sao sàn giao dịch không xin phép?
Theo báo cáo của HoREA về tình hình thị trường BĐS năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, TP.HCM hiện có 574 sàn giao dịch trong đó 98% sàn giao dịch vẫn đang vận hành ngoài khuôn khổ pháp lý.
Theo quy định hiện hành, quy trình cấp phép hoạt động sàn giao dịch BĐS khoảng 15 ngày làm việc và không phát sinh lệ phí. Tuy nhiên, số doanh nghiệp (DN) chủ động hoàn tất thủ tục lại rất hạn chế. Lý giải nghịch lý này, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho rằng, điểm nghẽn nằm ở điều kiện nhân sự. Theo đó, để được cấp phép, sàn giao dịch phải có đội ngũ môi giới BĐS sở hữu chứng chỉ hành nghề còn hiệu lực, điều mà phần lớn DN chưa đáp ứng được.
Theo ông Châu, việc nhiều sàn giao dịch BĐS hoạt động không phép đã tạo ra “điểm mù” trong công tác quản lý. Khi các đơn vị này không nằm trong hệ thống được cấp phép, cơ quan chức năng rất khó kiểm soát thông tin dự án, hoạt động giao dịch cũng như nghĩa vụ tài chính liên quan. Hệ quả là thị trường dễ bị nhiễu loạn thông tin, đặc biệt trong các giai đoạn nhạy cảm.
Ở góc độ quản lý, Bộ Xây dựng từng cảnh báo các hành vi vi phạm phổ biến trong hoạt động môi giới như hành nghề không đủ điều kiện, cung cấp thông tin sai lệch hoặc tham gia “thổi giá”. Khi các hành vi này diễn ra trên các sàn giao dịch chưa được cấp phép, mức độ rủi ro càng gia tăng.
Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) nhận định, thị trường đang bước vào giai đoạn thanh lọc mạnh, trong đó các sàn giao dịch nhỏ lẻ, hoạt động thiếu chuẩn hóa sẽ chịu áp lực lớn nhất. Theo ông Đính, việc tồn tại quá nhiều sàn giao dịch BĐS không phép không chỉ ảnh hưởng đến tính minh bạch mà còn làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư và người mua nhà.
Gỡ “nút thắt” chứng chỉ
Theo số liệu từ Bộ Xây dựng, hiện chỉ khoảng 10% cá nhân môi giới BĐS có chứng chỉ hành nghề, phần còn lại hoạt động trong tình trạng chưa được đào tạo hoặc chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định. Khảo sát của VARS cũng cho thấy, tỷ lệ môi giới có chứng chỉ còn hiệu lực ở mức thấp.
Ông Nguyễn Văn Đính đánh giá, đây là “nút thắt thực thi” lớn nhất. Dù quy định pháp luật đã tương đối đầy đủ, nhưng việc tổ chức đào tạo và sát hạch tại một số địa phương còn chậm, khiến quá trình chuẩn hóa lực lượng môi giới gặp nhiều khó khăn.
Trong khi đó, từ góc độ DN, đại diện một đơn vị môi giới cho biết, việc tìm kiếm nhân sự có chứng chỉ hành nghề không hề dễ dàng. Điều này khiến nhiều DN rơi vào thế khó vì tuân thủ quy định thì thiếu nhân sự để vận hành, nhưng nếu sử dụng lao động chưa đủ điều kiện thì lại đối mặt với rủi ro pháp lý.
Thực tế trên cũng lý giải vì sao nhiều sàn giao dịch lựa chọn hoạt động “ngoài luồng” thay vì hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Tuy nhiên, lựa chọn như vậy tiềm ẩn nhiều hệ lụy lâu dài, không chỉ đối với DN mà còn đối với toàn thị trường.
Các chuyên gia BĐS cho rằng, để khắc phục tình trạng trên, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là đẩy nhanh công tác đào tạo, tổ chức thi sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới, bảo đảm nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu pháp lý.
Song song đó, cần tăng cường rà soát, kiểm tra hoạt động của các sàn giao dịch, kiên quyết xử lý các trường hợp không đủ điều kiện theo quy định. Đồng thời, cần cơ chế hỗ trợ để DN có thể chuyển đổi sang hoạt động hợp pháp.
Ông Lê Hoàng Châu nhấn mạnh, chuẩn hóa hoạt động môi giới và sàn giao dịch là điều kiện tiên quyết để xây dựng thị trường BĐS minh bạch, lành mạnh và bền vững. Nếu không giải quyết được “nút thắt” về nhân sự và chứng chỉ hành nghề, các quy định pháp luật sẽ khó đi vào thực tiễn. Trong bối cảnh thị trường BĐS đang tái cấu trúc, việc gỡ nút thắt nhân sự không chỉ giúp giảm rủi ro cho người mua nhà, mà còn góp phần củng cố niềm tin - yếu tố then chốt để thị trường phát triển ổn định trong dài hạn.
