Mặc dù Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế đặc thù, nhưng tình trạng thiếu vật liệu vẫn khiến nhiều dự án đối mặt với nguy cơ chậm tiến độ và phát sinh chi phí khổng lồ. Đáng lo ngại hơn, do nguồn cung ưu tiên dồn lực cho các công trình nhà nước, thị trường vật liệu xây dựng phục vụ nhu cầu dân sinh và các doanh nghiệp ngoài khu vực công gần như bị bỏ trống.
Để giải quyết tình trạng này, Hiệp hội kiến nghị cần thay đổi tư duy quản lý bằng cách cho phép tăng công suất khai thác ngay lập tức đối với các mỏ đã có hồ sơ đúng quy định. Việc giới hạn công suất hằng năm theo các thủ tục cũ đang làm mất đi tính cấp bách của các dự án đầu tư công.
Một điểm nghẽn khác nằm ở câu chữ trong Luật Địa chất và Khoáng sản, khi quy định chỉ dùng từ “ưu tiên” thay vì bắt buộc đối với việc cho phép các tổ chức đang khai thác được thăm dò mở rộng xuống sâu mà không qua đấu giá. Cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan quản lý dẫn đến việc nhiều nơi chọn giải pháp an toàn là đưa tất cả vào đấu giá, gây khó khăn cho doanh nghiệp đang hoạt động.
Ngoài ra, quy định về đấu giá quyền khai thác khoáng sản hiện nay cũng bộc lộ những bất cập khi tách rời quyền khai thác và quyền sử dụng đất. Nhiều doanh nghiệp trúng đấu giá quyền khai thác nhưng lại không có quyền sử dụng đất, trong khi chủ đất lại không tham gia đấu giá, dẫn đến tình trạng dự án bị “treo” suốt 5 - 6 năm vì không thể thỏa thuận đền bù.
Thực tế, với những doanh nghiệp đã có sẵn quỹ đất hợp pháp, nên cho phép họ trực tiếp khai thác mà không cần qua đấu giá, hoặc nếu đấu giá thì Nhà nước phải thực hiện thu hồi toàn bộ đất trước khi đem ra đấu giá quyền khai thác. Những sửa đổi trong Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 vẫn chưa giải quyết được các mâu thuẫn này để thực sự tăng cường nguồn cung cho thị trường.
