 |
| Các tỉnh, thành phía Nam tận dụng mọi cơ hội hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số năm 2026. Ảnh: Song Lê |
Tại Tây Nam Bộ, nếu như TP. Cần Thơ giữ vững vai trò hạt nhân trung tâm thì các tỉnh Cà Mau, An Giang đang nổi lên như những lực đẩy mới cho giai đoạn tăng tốc sắp tới.
Kích hoạt chu kỳ tăng trưởng mới
Xét trên quy mô và mức độ lan tỏa, TP.HCM tiếp tục là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Năm 2025, GRDP của Thành phố ước tăng khoảng 8,03%, tổng giá trị GRDP đạt 2,74 triệu tỷ đồng, đóng góp 23,5% GDP cả nước. Thu ngân sách nhà nước ước đạt 747.000 tỷ đồng, vượt dự toán; thu hút khoảng 8,16 tỷ USD vốn FDI, tăng hơn 21% so với năm 2024; gần 60.000 doanh nghiệp được thành lập mới với tổng vốn đăng ký và bổ sung trên 2 triệu tỷ đồng. Sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, vận hành mô hình siêu đô thị với diện tích hơn 6.772 km², dân số trên 14 triệu người, dư địa phát triển rất lớn, nhưng cũng đặt ra áp lực mới về quản trị, hạ tầng giao thông - đô thị, quy hoạch và phân bổ nguồn lực đầu tư công.
Ông Võ Văn Minh, Chủ tịch HĐND TP.HCM cho biết, năm 2026, Thành phố đặt ra loạt mục tiêu mang tính “kích hoạt chu kỳ mới”: GRDP tăng trên 10%, GRDP bình quân đầu người 9.800 USD, kinh tế số chiếm 30% GRDP, năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp 60%, chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) 2 - 3% GRDP, bố trí 4 - 5% tổng chi ngân sách cho khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Đáng chú ý, Thành phố xác định đầu tư công dẫn dắt để kích hoạt nguồn lực xã hội, tập trung vào các trục vành đai, cao tốc, đường sắt đô thị và kết nối sân bay Long Thành.
Nếu TP.HCM là đầu tàu tái cấu trúc mô hình phát triển, thì Đồng Nai và Tây Ninh chính là hai “vệ tinh” bứt phá rõ nét trong năm bản lề 2025. Tại Đồng Nai, năm 2025 khép lại với 28/30 chỉ tiêu kinh tế - xã hội đạt và vượt kế hoạch. GRDP tăng 9,63%, vượt 1,13 điểm phần trăm so với chỉ tiêu Chính phủ giao, quy mô kinh tế đạt gần 751 nghìn tỷ đồng. Sản xuất công nghiệp tăng 15,02%; kim ngạch xuất khẩu vượt 34 tỷ USD, xuất siêu 8,4 tỷ USD; tổng vốn đầu tư toàn xã hội gần 180 nghìn tỷ đồng; thu hút FDI đạt 3,023 tỷ USD. Đặc biệt, thu ngân sách lần đầu tiên chạm mốc 100 nghìn tỷ đồng. Năm qua, Đồng Nai hưởng lợi từ sự cộng hưởng hiếm có giữa công nghiệp - năng lượng - hạ tầng. Đơn cử, ngành sản xuất và phân phối điện tăng hơn 19%, với việc vận hành thương mại các nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4. Lĩnh vực xây dựng tăng hơn 21,7% nhờ hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia. Đặc biệt, Cảng hàng không quốc tế Long Thành được tăng tốc xây dựng mở ra “đường băng” tăng trưởng mới cho Đồng Nai và cả vùng Đông Nam Bộ.
Tại Hội nghị giao chỉ tiêu kế hoạch năm 2026, ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai phát biểu, năm 2026, Đồng Nai đặt mục tiêu GRDP tăng trưởng trên 10%, đầu tư công hơn 27 nghìn tỷ đồng, thu ngân sách 100,4 nghìn tỷ đồng. Định hướng phát triển được xác định rõ: thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên công nghiệp xanh, công nghệ cao, cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Trong khi đó, Tây Ninh cho thấy một mô hình bứt phá cân bằng và ổn định. Năm 2025, Tỉnh đạt và vượt toàn bộ 12/12 chỉ tiêu, GRDP tăng 9,52%, đứng thứ 2 Đông Nam Bộ và thứ 8/34 tỉnh, thành cả nước. Năm 2026, Tỉnh đặt mục tiêu GRDP tăng 10 - 10,5%, tái định vị là trung tâm kết nối chiến lược giữa Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ, đầu mối giao thương với Campuchia.
Ở Tây Nam Bộ, TP. Cần Thơ tiếp tục vững vai trò trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với tăng trưởng GRDP 7,23%, thu ngân sách 25.877 tỷ đồng, vượt dự toán Trung ương giao; quy mô kinh tế 306.170 tỷ đồng. Cần Thơ xác định 2026 là năm tăng tốc, đặt mục tiêu GRDP tăng 10 - 10,5%, ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông - logistics - đô thị, cải thiện môi trường đầu tư, qua đó khẳng định vai trò đô thị trung tâm vùng.
Tại An Giang, tăng trưởng GRDP năm 2025 dự kiến đạt tối thiểu 8,5%. Trong 5 năm tới, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hàng năm từ 11% trở lên, quy mô GRDP tăng lên gần 2,4 triệu tỷ đồng.
Ông Nguyễn Thanh Nhàn, Chủ tịch HĐND tỉnh An Giang cho biết, để trở thành tỉnh phát triển khá vào năm 2030, địa phương sẽ thực thi nhiều giải pháp, từ hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng quản trị và năng lực điều hành cho đến bảo đảm nguồn lực và tổ chức thực hiện hiệu quả. Hiện nay, An Giang đang hấp thụ lượng vốn “khủng” đầu tư cho các công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027. Đây là một trong những nguồn lực quan trọng làm đòn bẩy tăng trưởng năm 2026 và thời gian tới.
Năm qua, GRDP của Cà Mau ước tính tăng trưởng 8% với 3 điểm sáng: kim ngạch xuất khẩu đạt 2,6 tỷ USD, tăng 6,4% so với năm 2024; thu ngân sách đạt 11.580 tỷ đồng, vượt 11,7% dự toán; tổng nguồn vốn huy động 86.950 tỷ đồng, tăng 13%. Mục tiêu các năm tới của tỉnh cực Nam Tổ quốc là tăng trưởng đạt mức 2 con số. Một trong những cơ sở hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng này là nguồn lực hàng trăm nghìn tỷ đồng dành cho đầu tư hạ tầng cao tốc, sân bay, cảng biển.
Kỳ vọng “cất cánh”
Nhiều doanh nghiệp, người dân kỳ vọng vào sự “cất cánh” của kinh tế phía Nam trong thời gian tới trên cơ sở các kiến tạo lớn đã được đặt nền móng.
Lực đẩy trực tiếp và có sức lan tỏa mạnh mẽ nhất đến từ quy mô đầu tư lớn sẽ tiếp tục được triển khai tại nhiều địa phương khu vực phía Nam. Những năm gần đây, các tỉnh, thành phía Nam chứng kiến sự tập trung nguồn lực chưa từng có cho hệ thống hạ tầng chiến lược, đặc biệt là hạ tầng giao thông và đô thị hiện đại. Tuyến cao tốc Bắc - Nam từng bước được hoàn thiện, trong khi các cao tốc trục ngang kết nối Đông - Tây, liên vùng, liên tỉnh được đẩy nhanh tiến độ, tạo nên mạng lưới giao thông ngày càng hoàn chỉnh. Các tuyến vành đai của TP.HCM, hệ thống đường sắt cao tốc, đường sắt đô thị, các cảng hàng không, cảng biển trọng điểm… không chỉ rút ngắn khoảng cách không gian mà còn tái cấu trúc dòng chảy kinh tế. Đặc biệt, những dự án mang tính biểu tượng và động lực dài hạn như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các đại đô thị mới, tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi, đường ra đảo và cảng Hòn Khoai… đang đặt nền móng cho một chu kỳ phát triển mới, nơi hạ tầng đi trước một bước, tạo ra dư địa mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế.
Năm 2026, riêng vùng Đông Nam Bộ, ước tính quy mô đầu tư công được các địa phương thông qua lên tới 177.910 tỷ đồng. Trong đó, kế hoạch đầu tư công năm 2026 nguồn ngân sách địa phương của TP.HCM là 118.444,1 tỷ đồng, Đồng Nai là 27.000 tỷ đồng và Tây Ninh là 31.356,2 tỷ đồng.
Mới đây, TP.HCM thông qua chủ trương đầu tư xây dựng hàng loạt dự án hạ tầng lớn kết nối vùng. Trong đó có loạt cầu, đường kết nối TP.HCM với Đồng Nai như: tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu - cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây và đường Vành đai 3 TP.HCM (tổng vốn đầu tư 8.872 tỷ đồng); cầu Thạnh Hội 2 (1.300 tỷ đồng); cầu Tân An (1.120 tỷ đồng); cầu Phú Mỹ 2 (23.100 tỷ đồng); cầu Cần Giờ (13.200 tỷ đồng); cầu Thủ Thiêm 4 (5.063 tỷ đồng)…
Tại Đồng Nai, ngoài vốn phân bổ cho 364 dự án chuyển tiếp, trong đó có 3 dự án quan trọng gồm: Dự án thành phần 1 thuộc Dự án Đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu giai đoạn 1, Dự án Đường liên cảng Nhơn Trạch và Dự án Hiện đại hóa thủy lợi thích ứng với biến đổi khí hậu tỉnh Bình Phước (cũ), Tỉnh ưu tiên vốn cho 35 dự án khởi công mới cùng 101 dự án chuẩn bị đầu tư.
Đi cùng với nguồn lực đầu tư lớn, năm 2026 là thời điểm dư địa từ cải cách thể chế thẩm thấu và phát huy tác dụng. Tinh thần kiến tạo sẽ tiếp tục xây nên các cơ chế thông thoáng cho doanh nghiệp và nhà đầu tư, từ phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, rút ngắn thủ tục, đến mở rộng không gian thử nghiệm chính sách. Khi thể chế trở thành bệ đỡ, nguồn lực xã hội được giải phóng, niềm tin thị trường được củng cố, đó chính là tiền đề quan trọng để kinh tế phía Nam sẵn sàng tăng tốc trong giai đoạn mới.
Quá trình sắp xếp lại không gian phát triển năm 2025 tạo nên những vùng đất mới không chỉ lớn hơn về quy mô, mà còn được định hình tiềm năng và đầu tư nguồn lực nhằm phát huy tối đa hiệu quả cho phát triển. Từ quỹ đất phát triển đô thị - công nghiệp, đến lợi thế cảng biển, cửa khẩu, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao... cùng xu hướng chuyển đổi số, phát triển xanh tạo điều kiện để hình thành những cực tăng trưởng mới, đồng thời tái phân bổ nguồn lực theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.
Khi thể chế được khai thông, không gian phát triển được mở rộng và hạ tầng chiến lược dần hoàn chỉnh, kinh tế phía Nam đang đứng trước cơ hội tăng trưởng mới với nền tảng vững chắc hơn, dư địa rộng mở hơn và khát vọng bứt phá rõ ràng hơn bao giờ hết.
