 |
| Luật Phát triển DNNVV được kỳ vọng giúp DNNVV nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và đóng góp lớn hơn cho nền kinh tế. Ảnh: Hòa Phú |
Chuyển từ hỗ trợ sang kiến tạo phát triển
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, ngày 17/10/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày Tờ trình về Dự án Luật Phát triển DNNVV tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Dự thảo Luật gồm 4 chương, 35 điều được xây dựng theo hướng đổi mới tư duy chính sách, lấy DN làm trung tâm và chú trọng hiệu quả phát triển thực chất.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, việc sửa đổi Luật là cần thiết nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, kết nối nguồn lực công - tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả thực thi và chuyển từ tư duy hỗ trợ sang kiến tạo môi trường, hệ sinh thái phát triển DN. Luật không chỉ là thay đổi về tên gọi mà là sự chuyển biến trong tư duy xây dựng chính sách, hướng tới tạo điều kiện để DN chủ động phát triển.
Sau gần 10 năm thực hiện Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017, các chính sách hiện hành đã góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, một số cơ chế chưa phát huy hiệu quả hoặc chưa theo kịp nhu cầu của DN; phương thức hỗ trợ còn bất cập, cơ chế giám sát, đánh giá chưa đồng bộ và hệ sinh thái hỗ trợ còn phân tán.
Trên cơ sở đó, Dự thảo Luật Phát triển DNNVV thiết kế chính sách có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với quy mô và từng giai đoạn phát triển của DN. Nguồn lực hỗ trợ được phân bổ gắn với mục tiêu, chỉ tiêu và kết quả đầu ra cụ thể, tạo cơ sở kiểm tra, đánh giá hiệu quả thực hiện.
Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, điểm sửa đổi đáng chú ý tại Dự thảo Luật lần này là tiêu chí xác định DNNVV theo hướng không quy định về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, thay vào đó quy định số lao động bình quân năm; nâng mức trần xác định đối với các tiêu chí về lao động (không quá 300 người), tổng doanh thu (không quá 400 tỷ đồng) và tổng nguồn vốn (không quá 150 tỷ đồng). Các tiếp cận này phù hợp với bản chất của DNNVV, dễ áp dụng, có khả năng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về đăng ký DN, thuế, bảo hiểm và phù hợp với thông lệ quốc tế, biến động giá thị trường.
Trong lĩnh vực mua sắm công, Dự thảo Luật đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về ưu tiên tham gia mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước và phát triển thị trường theo hướng tăng cơ hội tiếp cận thị trường cho DNNVV, tập trung vào ưu đãi mua sắm công, phát triển thương mại điện tử, kinh doanh số và hệ thống phân phối. Theo đó, luật hóa chính sách tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 về các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá không quá 20 tỷ đồng dành cho DNNVV; đồng thời dành tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước hằng năm để DNNVV tham gia.
Để chính sách thực sự thúc doanh nghiệp lớn lên
Chia sẻ với phóng viên Báo Đấu thầu, ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể cho biết, quan điểm của Bộ Tài chính là chính sách phải tạo điều kiện để DNNVV lớn lên, phát triển bền vững, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất. Theo đó, DN phải là trung tâm của chính sách, còn Nhà nước tập trung kiến tạo môi trường, khơi thông nguồn lực và tạo động lực để doanh nghiệp chủ động phát triển.
Ủng hộ sự cần thiết ban hành Luật Phát triển DNNVV thay thế Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017, cơ quan thẩm tra Dự án Luật của Quốc hội - Uỷ ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nêu quan điểm, việc sửa đổi toàn diện Luật nhằm kịp thời thể chế hoá chủ trương, chính sách của Đảng, khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật hiện hành, thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng DN. Cơ quan thẩm tra đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị công phu, nghiêm túc và cơ bản đầy đủ theo quy định.
Tuy vậy, cơ quan thẩm tra lưu ý, Dự thảo Luật có phạm vi rộng, liên quan trực tiếp đến nhiều luật chuyên ngành, vì thế cần tiếp tục rà soát kỹ nội dung. Đối với các nội dung đã được pháp luật chuyên ngành điều chỉnh, đề nghị chỉ quy định những nội dung mang tính chất nguyên tắc hoặc dẫn chiếu đến quy định của pháp luật chuyên ngành, không quy định các chính sách đã được điều chỉnh đầy đủ tại Luật chuyên ngành để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Liên quan đến chính sách ưu tiên DNNVV trong mua sắm công, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với định hướng tạo điều kiện cho DNNVV tham gia đấu thầu mua sắm công. Điểm cần lưu ý là, chính sách tác động trực tiếp đến cạnh tranh và hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước nên cần được thiết kế phù hợp với pháp luật về đấu thầu, không tạo ra cơ chế lựa chọn nhà thầu song song.
Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ cơ sở xác định mức giá gói thầu không quá 20 tỷ đồng và tỷ lệ tối thiểu 20% dành cho DNNVV; đồng thời quy định cách xử lý khi không có DNNVV đáp ứng yêu cầu, tránh kéo dài quá trình lựa chọn nhà thầu. Các quy định cần lường trước và có biện pháp phòng ngừa tình trạng chia nhỏ gói thầu hoặc thành lập DN “bình phong” nhằm hưởng ưu đãi.
Cho ý kiến về Dự án Luật, đại biểu Đinh Ngọc Minh (Cà Mau) nêu, việc ban hành Luật Phát triển DNNVV là cần thiết và kịp thời trong bối cảnh nhiều DN gặp khó khăn, khả năng sinh lời hạn chế, phải sử dụng vốn vay và vốn góp để duy trì hoạt động. Từ thực tiễn triển khai các chính sách trước đây, đại biểu lưu ý khả năng chính sách được thiết kế đầy đủ, DN vẫn khó tiếp cận nếu văn bản hướng dẫn thi hành chưa sát thực tế. Vì vậy, các quy định và hướng dẫn của Chính phủ cần cụ thể, rõ ràng, phù hợp với điều kiện hoạt động của DN.
Ở góc nhìn doanh nghiệp, GS.TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DNNVV TP. Hà Nội tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển DNNVV và cho rằng, đây là cơ hội để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý giúp DN nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững và đóng góp lớn hơn cho nền kinh tế.
Theo ông Mạc Quốc Anh, Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 đã đặt nền móng quan trọng với các quy định về tiếp cận tín dụng, mặt bằng, công nghệ, thị trường, nhân lực; hỗ trợ DN chuyển đổi từ hộ kinh doanh, khởi nghiệp sáng tạo và tham gia chuỗi giá trị. Tuy nhiên, yêu cầu hiện nay là nâng cao hiệu quả của cả hệ thống chính sách để DN có cơ hội vươn mình trong kỷ nguyên phát triển mới. Ông kỳ vọng, khi Luật Phát triển DNNVV được ban hành, DN sẽ thấy rõ một con đường thuận lợi hơn để khởi sự, vận hành, đổi mới và trưởng thành. “Thành công của đạo luật cần được thể hiện bằng những DN hoạt động hiệu quả hơn, những việc làm tốt hơn và một nền kinh tế có nội lực vững vàng hơn”, GS. TS. Mạc Quốc Anh nhìn nhận.
