Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi): Làm rõ cơ sở luật hóa quy định về tiền đặt trước

0:00 / 0:00
0:00

(BĐT) - Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) của Chính phủ cuối tuần qua đã đưa ra những số liệu thực tiễn làm cơ sở để luật hóa các quy định về tiền đặt trước, hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá, cấm đấu giá… Cùng với đó, Dự thảo Luật được chỉnh lý, bổ sung, hoàn thiện quy định về cơ chế phòng, ngừa, phát hiện, xử lý hành vi thông đồng, dìm giá, nâng giá, tạo giá giả, thao túng kết quả đấu giá…

Điều 29 Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) quy định, tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân từ 20% đến 50% giá khởi điểm. Ảnh minh họa: Gia Khoa
Điều 29 Dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) quy định, tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân từ 20% đến 50% giá khởi điểm. Ảnh minh họa: Gia Khoa

Các số liệu thực tiễn

Theo quy định tại Điều 29 Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi), tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân từ 20% đến 50% giá khởi điểm, 10% đến 20% trong trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất thực hiện dự án đầu tư (Luật ĐGTS hiện hành quy định mức chung từ 5% đến 20%). Đồng thời, Điều 55 Dự thảo Luật bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với một số trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến hủy kết quả đấu giá. Cùng với đó, Điều 60 Dự thảo Luật quy định rõ các trường hợp hủy quyết định công nhận kết quả đấu giá.

Tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI, nhiều ý kiến cho rằng, việc tăng mức tiền đặt trước cần được cân nhắc kỹ lưỡng để tránh hạn chế người có nhu cầu thực sự, làm thu hẹp cạnh tranh; việc cấm tham gia đấu giá cần có tiêu chí phân định cụ thể để áp dụng thống nhất giữa các địa phương và các trường hợp vi phạm.

Theo Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi), qua kết quả thống kê bước đầu về việc thực hiện Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP ngày 6/1/2026 tại 16 tỉnh, thành phố lớn có hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất ở để giao cho cá nhân, Chính phủ thấy rằng, các quy định về tiền đặt trước với tỷ lệ từ 20% đến tối đa 50%, việc hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết đã bước đầu phát huy hiệu quả tích cực, góp phần tăng cường trách nhiệm, răn đe, phòng ngừa và xử lý các trường hợp cố tình trả giá cao rồi bỏ cọc nhằm mục đích trục lợi.

Cụ thể, số liệu thống kê năm 2025 ở 16 tỉnh, thành phố cho thấy, các địa phương đã tổ chức 512 cuộc đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân với tổng số 10.165 thửa/lô đất được đưa ra đấu giá. Trong số 7.932 thửa/lô đấu giá thành, có 511 thửa/lô bị hủy kết quả do người trúng đấu giá không nộp hoặc nộp không đầy đủ tiền trúng đấu giá (chiếm 6,4%).

Trong 9 tháng đầu năm 2026, các địa phương đã tổ chức 805 cuộc đấu giá với 14.890 thửa/lô đất được đưa ra đấu giá. Trong số 8.839 thửa/lô đấu giá thành, có 266 thửa/lô bị hủy kết quả (chiếm 3%), gồm 233 thửa/lô người trúng đấu giá không nộp tiền và 3 thửa/lô nộp không đầy đủ tiền trúng đấu giá.

Cùng với hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá, đã có 100 cá nhân bị cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở. Đáng chú ý, tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, số thửa/lô đất bị hủy hết quả do người trúng đấu giá không nộp tiền đã giảm từ 377 trường hợp (năm 2025) còn 82 trường hợp (9 tháng đầu năm 2026); trong khi số thửa/lô đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889. Tại Quảng Trị, số thửa/lô bị hủy kết quả trong khoảng thời gian tương ứng giảm từ 35 còn 11 trường hợp.

Chính phủ cho biết, đây là cơ sở thực tiễn quan trọng để tiếp tục kế thừa, luật hóa các quy định về tiền đặt trước, hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá, cấm đấu giá trong Dự thảo Luật nhằm phát huy hiệu quả các biện pháp đã triển khai, bảo đảm tính ổn định, thống nhất và hiệu quả trong tổ chức thực hiện pháp luật về ĐGTS.

16.jpg
Việc kế thừa, luật hóa các quy định về tiền đặt trước nhằm bảo đảm tính ổn định, thống nhất và hiệu quả trong tổ chức thực hiện pháp luật về đấu giá tài sản. Ảnh minh họa: Gia Khoa

Quy định hành vi bị nghiêm cấm theo từng nhóm chủ thể

Liên quan tới định hướng chủ động phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm trong hoạt động đấu giá, Chính phủ nhấn mạnh, hoạt động ĐGTS bao gồm nhiều khâu, nhiều giai đoạn, gắn với quyền, nghĩa vụ của nhiều chủ thể trong các giai đoạn tổ chức đấu giá. Do đó, Dự thảo Luật đã quy định các hành vi cụ thể bị nghiêm cấm đối với từng chủ thể trên cơ sở trách nhiệm của từng nhóm chủ thể được Luật quy định (Điều 10).

Đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá bị nghiêm cấm lập danh sách khống, hồ sơ khống, hồ sơ giả; nghiêm cấm tất cả các chủ thể trong hoạt động đấu giá thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá; nghiêm cấm người tham gia đấu giá đe dọa, cưỡng ép nhằm làm sai lệch kết quả đấu giá. Việc quy định các hành vi bị nghiêm cấm theo từng nhóm chủ thể sẽ xác định rõ trách nhiệm pháp lý của từng người trong từng khâu, từng giai đoạn của quá trình tổ chức đấu giá.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Dự thảo Luật chỉnh lý Điểm c Khoản 2 và Điểm c Khoản 6 Điều 10 theo hướng bổ sung yếu tố “cố ý” đối với hành vi cản trở, gây khó khăn cho người tham gia đấu giá và cản trở hoạt động ĐGTS, nhằm xác định rõ tính chất hành vi vi phạm, hành vi phát sinh do nguyên nhân khách quan.

Đối với ý kiến về việc bổ sung hành vi công khai thông tin không đầy đủ, không chính xác và can thiệp trái quy định trong lựa chọn tổ chức hành nghề ĐGTS, đấu giá viên, Dự thảo Luật quy định trách nhiệm công khai thông tin về lựa chọn tổ chức hành nghề ĐGTS, niêm yết, thông báo công khai việc đấu giá, trách nhiệm của người có tài sản trong việc lựa chọn tổ chức hành nghề ĐGTS; đồng thời nghiêm cấm hành vi giả mạo hồ sơ hoặc cố ý cung cấp thông tin làm sai lệch hồ sơ tham gia lựa chọn tổ chức hành nghề ĐGTS, thông đồng, móc nối để làm sai lệch kết quả đấu giá. Các hành vi vi phạm quy định về công khai, minh bạch và lựa chọn tổ chức hành nghề ĐGTS được xử lý theo quy định của Luật này và pháp luật có liên quan.

Bên cạnh đó, Dự thảo Luật quy định cấm đối với hành vi nhận bất kỳ một khoản tiền, tài sản hoặc lợi ích nào từ người có tài sản đấu giá ngoài giá dịch vụ đấu giá, chi phí ĐGTS theo quy định của pháp luật để bảo đảm tính khách quan, minh bạch, tránh thông đồng, móc nối trong hoạt động đấu giá.

Đối với ý kiến bổ sung hành vi cố ý trả giá cao bất thường rồi từ chối kết quả trúng đấu giá nhằm thao túng thị trường, trục lợi, Dự thảo Luật tại Khoản 5 Điều 10 đã quy định hành vi nghiêm cấm “nâng giá” đối với người tham gia đấu giá.

Kết nối đầu tư