Một gói thầu mua sắm vật tư, thiết bị y tế có thể đặt ra nhiều yêu cầu kỹ thuật khắt khe bởi sản phẩm được lựa chọn liên quan trực tiếp đến chất lượng khám chữa bệnh và an toàn của người bệnh. Ở góc độ người làm chuyên môn và quản lý bệnh viện, chúng tôi cho rằng tiêu chí càng khắt khe thì càng cần có căn cứ chuyên môn và pháp lý xác đáng, nhất là khi tiêu chí đó có thể thu hẹp phạm vi sản phẩm, nhà thầu tham dự.
Đơn cử Gói thầu Mua sắm thủy tinh thể nhân tạo đơn tiêu năm 2026 của Bệnh viện Mắt TP.HCM trị giá hơn 230 tỷ đồng, chia thành 13 lô. Hồ sơ mời thầu yêu cầu hàng hóa tại 12/13 lô có xuất xứ thuộc nhóm nước G7, Bỉ, Thụy Sĩ, Hà Lan, bên cạnh nhiều yêu cầu về chất liệu, đặc tính quang phổ, kích thước, dải công suất, tiêu chuẩn CE hoặc FDA.
Dưới góc độ chuyên môn, nếu một thủy tinh thể nhân tạo đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng nhưng bị loại chỉ vì được sản xuất ngoài nhóm nước nêu trên, thì cần có căn cứ đủ rõ để giải thích vì sao yếu tố xuất xứ có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng, an toàn hoặc hiệu quả điều trị.
Đối với bác sĩ, điều quan trọng khi lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo là chất lượng quang học, vật liệu, thiết kế, tính tương thích sinh học, độ an toàn, hiệu quả lâm sàng và chất lượng sản xuất. Nếu sử dụng xuất xứ như một điều kiện sàng lọc, cần trả lời được câu hỏi: bằng chứng nào cho thấy sản phẩm từ nhóm quốc gia được lựa chọn có chất lượng hoặc hiệu quả điều trị tốt hơn?
Từ kinh nghiệm quản lý chuyên môn, tôi cho rằng tiêu chí kỹ thuật càng chi tiết không đồng nghĩa với chất lượng điều trị càng cao. Tiêu chí tốt phải phản ánh đúng nhu cầu điều trị và có thể giải thích bằng căn cứ khoa học, thực hành lâm sàng hoặc yêu cầu an toàn cho người bệnh. Vì vậy, trong đấu thầu vật tư, thiết bị y tế, điều cần thiết là tiêu chí đúng, đủ và có căn cứ pháp luật, căn cứ khoa học xác đáng. Khi tiêu chí có thể làm hẹp cạnh tranh, trách nhiệm giải trình càng phải rõ ràng. Mục tiêu cuối cùng vẫn là lựa chọn được sản phẩm có chất lượng, an toàn và hiệu quả cho người bệnh trên cơ sở những tiêu chí khoa học có thể kiểm chứng.
