 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa: Ảnh AI |
Ghi nhận tại nhiều địa phương cho thấy, trong một số gói thầu xây lắp, nhất là các công trình hạ tầng giao thông, dân dụng quy mô vừa và nhỏ, danh mục thiết bị thi công trong HSMT có xu hướng phức tạp hóa, cả về số lượng và công suất.
Từ ngày 18 - 30/9/2026, Ban Quản lý dự án xã Vĩnh Hậu (tỉnh Cà Mau) phát hành HSMT Gói thầu số 06 Thi công xây dựng (11,6 tỷ đồng) thuộc Dự án Tuyến đường vành đai giáp ranh phường Bạc Liêu. Một nhà thầu cho rằng, đây là công trình giao thông nông thôn quy mô nhỏ, mặt đường rộng 3,5 m, cầu bê tông cốt thép chỉ có một nhịp dài 9 m, nhưng HSMT lại đưa ra một số yêu cầu về thiết bị có quy mô lớn, trong đó có yêu cầu cần cẩu bánh hơi hoặc bánh xích từ 10 tấn trở lên và ô tô tưới nước dung tích 5 m3.
Theo nhà thầu, trong điều kiện thi công thực tế, máy đào có thể được sử dụng để lao lắp dầm cầu mà vẫn bảo đảm yêu cầu kỹ thuật, chất lượng. Tương tự, công tác tưới nước có thể sử dụng máy bơm nước thay cho ô tô tưới nước. Do đó, nhà thầu cho rằng, những yêu cầu này không chỉ thiếu tính khả thi về mặt tổ chức thi công, mà còn có thể làm phát sinh nhiều chi phí. Mặt khác, tiêu chí này có nguy cơ hạn chế sự tham gia của các nhà thầu phù hợp với quy mô công trình, ảnh hưởng đến tính cạnh tranh của Gói thầu.
Cũng tại Cà Mau, Ban Quản lý dự án phường Hiệp Thành đang tổ chức lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu XL01 Thi công xây dựng (16,8 tỷ đồng) thuộc Dự án Xây dựng mới tuyến đường ô đê bao Kênh Màu (đoạn từ Rạch Thăng đến nhà ông Liêu Minh Thắng). Tại gói thầu này, một số nhà thầu đặt vấn đề về tính cần thiết của một số thiết bị được yêu cầu trong HSMT.
Theo phản ánh, HSMT yêu cầu cần cẩu bánh hơi hoặc bánh xích từ 10 tấn trở lên, trong khi định mức dự toán đối với công tác lắp đặt liên quan chỉ cần cần cẩu bánh hơi 6 tấn. Nhà thầu cho rằng thiết bị này chỉ phục vụ công tác lắp đặt cấu kiện bê tông đúc sẵn với khối lượng chiếm tỷ lệ nhỏ, trong khi máy đào cũng có thể thực hiện công việc cẩu lắp. Vì vậy, yêu cầu như tại HSMT chưa phù hợp với điều kiện thi công thực tế và có thể làm phát sinh thêm chi phí.
Tại Thanh Hóa, Gói thầu số 07 Thi công xây dựng công trình (42 tỷ đồng) thuộc Dự án Nâng cấp, sửa chữa tuyến đường giao thông nối tỉnh lộ 521B, xã Lũng Niêm đi xã Thành Lâm, xã Thành Sơn, huyện Bá Thước, do UBND xã Pù Luông làm chủ đầu tư, cũng đang phát sinh nhiều ý kiến trái chiều về tính hợp lý, khả thi của danh mục thiết bị trong HSMT.
Theo phản ánh, HSMT yêu cầu máy lu bánh hơi tự hành có trọng lượng tĩnh từ 25 tấn trở lên và máy lu bánh thép tự hành có trọng lượng từ 25 tấn trở lên. Đây là các dòng xe máy thi công đặc chủng có tải trọng rất lớn, chuyên dùng cho các công trình hạ tầng quy mô lớn, đầm nén nền móng, lớp móng cấp phối đá dăm hoặc thảm bê tông nhựa chịu tải trọng cao. Đặc biệt, máy lu bánh hơi từ 25 tấn trở lên hiện rất khan hiếm trên thị trường, trong khi máy lu bánh lốp từ 16 tấn trở lên vẫn có thể đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đối với công tác lu lèn bê tông nhựa. Việc yêu cầu thiết bị công suất “khủng” như trên bị cho là gây khó khăn cho nhà thầu.
Liên quan đến thiết bị thi công chủ yếu, nhiều chủ đầu tư còn đặt thêm các tiêu chí “ngoài khung” pháp luật, phổ biến là việc yêu cầu nhà thầu phải nộp nhiều loại giấy tờ và tài liệu chứng minh khả năng huy động thiết bị mà pháp luật đấu thầu, pháp luật chuyên ngành không quy định...
Một số đơn vị tư vấn đấu thầu cho rằng, khi xây dựng tiêu chí mời thầu, cần xác định đúng nhu cầu về chủng loại, công suất và số lượng thiết bị theo khối lượng, tiến độ, và điều kiện thi công của từng công trình; tránh đưa vào HSMT những yêu cầu vượt quá nhu cầu thực tế hoặc khác biệt quá lớn so với khả năng huy động phổ biến trên thị trường, qua đó tạo điều kiện để nhiều nhà thầu có năng lực tiếp cận gói thầu.
Theo chuyên gia đấu thầu, các mẫu HSMT xây lắp ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC đã quy định rõ về các yêu cầu đối với thiết bị chủ yếu theo hướng giảm chi phí, thủ tục cho nhà thầu khi dự thầu. Đồng thời, pháp luật về đấu thầu cũng quy định tiêu chí về năng lực, kinh nghiệm, nhân sự và thiết bị phải phù hợp với quy mô, tính chất của gói thầu. Vì vậy, yêu cầu số lượng, công suất thiết bị hoặc tài liệu chứng minh cần được rà soát ngay từ khâu lập HSMT, tránh tình trạng để nguyên những tiêu chí không cần thiết, vượt khung, làm phát sinh kiến nghị, kéo dài quá trình lựa chọn nhà thầu.
