 |
| Dự án Tuyến cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị - Chi Lăng hơn 11.000 tỷ đồng dự kiến hoàn thành năm 2026. Ảnh: Lê Tiên |
Nhìn lại hoạt động của Đèo Cả trong bối cảnh đầu tư hạ tầng đang diễn ra mạnh mẽ hiện nay, điều gì khiến ông hài lòng và điều gì còn khiến ông trăn trở?
Cái được nhất thời gian qua là Đèo Cả giữ được nhịp độ ổn định giữa nhiều thách thức. Những công trình Tập đoàn được giao thực hiện đều bảo đảm chất lượng, tiến độ.
Ở phía Bắc, Dự án đường bộ cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh đang đạt những mốc tiến độ tích cực. Nếu chỉ thực hiện giai đoạn 1 với bề rộng đường 17,5 m thì chúng tôi đã về đích từ sớm. Tuy nhiên, quá trình đầu tư giai đoạn 2 được xúc tiến đồng thời, mở rộng nền đường lên 22 m nên việc thi công tiếp tục diễn ra và dự kiến hoàn thành trong quý I/2027.
Ở miền Trung, bên cạnh công tác quản lý, khai thác vận hành chuỗi hầm đường bộ, các dự án Đèo Cả tham gia thi công như Quy Nhơn - Pleiku, Vinh - Thanh Thủy đang được triển khai.
Ở phía Nam, Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận theo phương thức đối tác công tư (PPP), tổng mức đầu tư gần 40.000 tỷ đồng đang được kiểm soát tiến độ chặt chẽ. Liên danh nhà đầu tư do Tập đoàn Đèo Cả đứng đầu huy động 100% vốn, không sử dụng ngân sách nhà nước.
Việc hình thành chuỗi dự án ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam tạo cho Đèo Cả một lợi thế rất lớn trong điều phối thiết bị và nhân lực theo điều kiện địa lý, thời tiết. Chẳng hạn khi miền Bắc vào mùa mưa, thiết bị, nhân lực có thể được điều tiết vào miền Trung hoặc miền Nam. Cách tổ chức này vừa giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực, vừa giảm chi phí máy móc phải chờ việc. Sự ổn định đó cũng giúp chúng tôi cân bằng ba nhóm hoạt động: ngắn hạn là xây lắp, trung hạn là quản lý vận hành, dài hạn là đầu tư các dự án PPP.
Mừng với kết quả đạt được nhưng vẫn phải nhìn thẳng vào những nỗi lo. Xung đột địa chính trị, những bất ổn của kinh tế thế giới vẫn tác động đến kinh tế vĩ mô trong nước. Riêng lĩnh vực đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, biến động giá nhiên, vật liệu, chi phí đầu vào và đặc biệt là nguồn nhân lực khan hiếm đang là những thách thức lớn.
Xin ông chia sẻ thêm những thách thức lớn đối với nhà thầu xây dựng hiện nay?
Trong khi yêu cầu đối với ngành ngày càng cao thì việc tiếp cận một số chính sách ưu tiên về tài chính, đào tạo nhân lực hay khoa học - công nghệ vẫn còn những khoảng trống.
Tôi cho rằng, thách thức sẽ tạo ra sự sàng lọc. Doanh nghiệp (DN) nào không chuyển mình, không chủ động ứng dụng công nghệ, số hóa quản trị, không nâng cao năng suất lao động thì sẽ khó tồn tại. Đèo Cả đã thực hiện số hóa từ rất sớm. Hơn 10 năm trước, chúng tôi đã có các phòng họp di động trên xe điều hành, báo cáo được tích hợp trên hệ thống số. Khoảng 5 năm trước, Tập đoàn đã nghiên cứu, ứng dụng mạnh mẽ BIM trong thiết kế, quản lý xây dựng hạ tầng giao thông và đã có những kỹ sư tham gia cuộc thi về ứng dụng BIM ở khu vực Đông Nam Á. Mục tiêu của chúng tôi là đào tạo con người biết sử dụng AI. Công nghệ phải là công cụ giúp con người làm việc tốt hơn, ra quyết định chính xác hơn và nâng cao năng suất.
Chiến lược phát triển, giá trị cốt lõi mà Đèo Cả theo đuổi trong chiều dài phát triển doanh nghiệp là gì?
Quan điểm của Đèo Cả rất rõ: không làm những việc không phải thế mạnh của mình. Chúng tôi tiếp tục làm tốt hơn những việc đã tạo dựng nên vị thế, thương hiệu và uy tín của Đèo Cả.
Trong quản trị, chúng tôi có phương châm Tam Quản: Quản người - Quản việc - Quản lợi ích. Đèo Cả xác định trước hết phải làm tốt những hoạt động ngắn hạn là thi công tốt hơn, nhanh hơn, tối ưu chi phí hiệu quả hơn để tồn tại. Phải sống được đã rồi mới nghĩ đến chuyện phát triển dài hạn như hiện nay.
Nếu nói về năng lực cốt lõi, sức mạnh của Đèo Cả được xây dựng trên 3 trụ cột.
Thứ nhất là mô hình quản trị DN hiệu quả. Xuất phát từ một hợp tác xã nhỏ ở miền Trung, đến nay Đèo Cả đã hình thành hệ sinh thái gồm 20 công ty với hơn 10.000 cán bộ, người lao động trải dài ba miền. Bộ máy được phân cấp rõ ràng, đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt được đào tạo bài bản để hệ thống có thể vận hành ổn định ngay cả khi người đứng đầu không trực tiếp có mặt.
Thứ hai là mô hình tài chính liên kết, điển hình là PPP++. Từ phương thức PPP, Đèo Cả phát triển thêm các “dấu cộng”, áp dụng mô hình PPP++ vào các dự án cụ thể, trên cơ sở cộng nguồn lực - chia trách nhiệm - nhân giá trị - trừ lãng phí.
Chúng tôi không quan niệm “cơm ăn một mình”. Đèo Cả sẵn sàng chia sẻ cơ hội và lợi ích, kéo những nhà thầu có quy mô nhỏ cùng tham gia, để họ từng bước trưởng thành từ những gói thầu vài trăm tỷ lên hàng nghìn tỷ đồng. Nguồn lực được cộng lại, trách nhiệm và lợi ích được phân chia tương xứng, những kinh nghiệm tốt được nhân lên và những lãng phí phải được loại trừ. Qua đó khẳng định trí tuệ và bản lĩnh của người Việt trong việc làm chủ các dự án hạ tầng quốc gia.
Mô hình này được đúc rút qua các dự án đầu tiên như hầm Đèo Cả, Cù Mông, Hải Vân 2, cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn, Trung Lương - Mỹ Thuận, được nghiên cứu áp dụng từ Cam Lâm - Vĩnh Hảo và tiếp tục phát triển tại Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Hữu Nghị - Chi Lăng. Trong tương lai, chúng tôi hướng đến những “dấu cộng” của PPP++ còn có thêm nguồn lực từ các đối tác quốc tế.
Thứ ba là mô hình đào tạo nhân lực thực chiến. Chúng tôi xác định ba nhóm nhân lực: công nhân thực hành, kỹ sư thực chiến, cán bộ quản lý chuyên nghiệp.
Bên cạnh khát vọng và dấn thân ở các công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, Đèo Cả cũng thể hiện trách nhiệm với cộng đồng thông qua đầu tư trường học, bệnh viện, đặc biệt là tham gia xây dựng Dự án Trường THPT xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu tại Hưng Yên theo mô hình PPP++ với sự tham gia của 3 nhà: Nhà nước - nhà trường - nhà DN.
Từ những trải nghiệm của mình, ông nhắn nhủ gì với các doanh nhân trẻ, DN trẻ đang nuôi khát vọng tham gia lĩnh vực hạ tầng?
Tôi không muốn nói theo cách nhắn nhủ ai, chỉ xin chia sẻ từ góc nhìn thực tế.
Lãnh đạo DN hạ tầng giao thông phải đối diện với áp lực rất lớn, trong đó có áp lực pháp lý. Thực tế đã có nhiều vụ việc, vụ án xảy ra trong lĩnh vực này; những vấn đề liên quan đến đầu tư, đấu thầu, xây dựng, tiến độ, chất lượng luôn được xã hội và các cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm. Do đó, DN phải tận tâm hết sức, luôn cầu thị để điều chỉnh và phải chuẩn bị để khi cơ hội đến có thể bứt phá theo hướng tối ưu.
Dám làm nhưng tuyệt đối không đồng nghĩa với làm liều. Làm phải có cơ sở, nghiên cứu, đánh giá và chuẩn bị kỹ lưỡng. Những khẩu hiệu có thể tạo động lực, nhưng nếu vì chạy theo tiến độ mà bất chấp quy định pháp luật, quy định về lao động hay an toàn thì đó không còn là tinh thần dấn thân mà là sự liều lĩnh. DN cần nỗ lực không ngừng, nhưng thượng tôn pháp luật và sự an toàn của con người luôn phải lưu tâm hàng đầu.
Nhân kỷ niệm 22 năm ngày Doanh nhân Việt Nam, ông kỳ vọng điều gì vào môi trường kinh doanh kiến tạo, nơi các DN lớn không chỉ làm kinh tế mà còn gánh vác sứ mệnh quốc gia?
Sứ mệnh của Đèo Cả từ trước đến nay vẫn là đồng hành với sự phát triển của đất nước. Trong quá trình làm việc với các cơ quan quản lý nhà nước, có những việc chúng tôi đồng thuận ngay, nhưng cũng có những vấn đề chúng tôi thẳng thắn tranh luận, phản biện, thậm chí kiến nghị điều chỉnh nếu thấy chưa phù hợp.
Tôi cho rằng mối quan hệ giữa Nhà nước và DN phải là mối quan hệ tương hỗ. Nhà nước cần DN tư nhân làm những con đường với giá thành phù hợp và chất lượng tốt. Ngược lại, DN cần Nhà nước kiến tạo hành lang pháp lý, cơ chế chính sách ổn định để có thể yên tâm đầu tư và phát triển.
Không dừng ở việc làm kinh tế đơn thuần, các DN hạ tầng tư nhân còn phải biết kết nối để cùng các DN khác tạo nên hệ sinh thái toàn diện. Đó là sự cộng hưởng giữa hạ tầng giao thông, kinh tế đô thị và chuỗi giá trị quốc gia, để DN cùng phát triển cũng chính là đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Đó là “đích đến” mà chúng tôi hướng tới.
