 |
| Giai đoạn 2026 - 2030, Vinapharm sẽ tìm cơ hội hợp tác quốc tế để tiếp nhận chuyển giao công nghệ, hoặc xây dựng nhà máy sản xuất thuốc công nghệ cao tại Việt Nam. Ảnh minh họa: Phúc An |
Áp lực cạnh tranh trong đấu thầu
Là doanh nghiệp nhà nước được thành lập từ năm 1971, Vinapharm được cổ phần hóa và hiện có 23 doanh nghiệp thành viên.
Không trực tiếp tham gia đấu thầu cung ứng thuốc cho bệnh viện (ETC), nhưng hàng loạt thành viên của Vinapharm góp mặt trên thị trường thầu như Công ty CP Dược phẩm Trung ương CPC1, Công ty CP Dược phẩm Trung ương Codupha và Công ty CP Dược Trung ương 3), công ty liên kết (Công ty CP Dược phẩm Sanofi - Synthelabo Việt Nam, Công ty CP Dược Danapha, Công ty CP Dược phẩm Trung ương 25, Công ty CP Dược Davina; Công ty CP Dược phẩm Trung ương 3, Công ty CP Dược phẩm Imexpharm... Đây là mảng thị trường đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt trong kênh ETC, đặc biệt là cạnh tranh về giá.
Thực tế tại nhiều gói thầu cho thấy tình trạng khó khăn ở nhiều mặt hàng như: chào vượt giá kế hoạch hoặc không thể cạnh tranh được với đối thủ về giá.
Đơn cử, tại Gói thầu Mua thuốc generic thuộc Danh mục thuốc đấu thầu tập trung cấp địa phương tỉnh Lào Cai năm 2026 (địa bàn tỉnh Yên Bái cũ) do Sở Y tế thực hiện, công ty thành viên của Vinapharm là CPC1 liên tục chào vượt giá kế hoạch nhiều phần (lô) như: Fentanyl, Ketamin, Midazolam, Diazepam Methyl ergometrin maleat. CPC1 cũng không thể vượt qua các đối thủ tại phần: Acid Gadoteric, Povidon iodin, Mecobalamin.
Cũng tại gói thầu này, Codupha chào vượt giá 2 phần (Fentanyl, Sevofluran) và không được xếp hạng 1 đối với 2 phần (Phenobarbital, Lisinopril).
Tại phần Paroxetin của Gói thầu số 01 Mua thuốc generic (425 phần) thuộc Dự toán Mua thuốc phục vụ công tác khám, chữa bệnh của Bệnh viện Đa khoa số 2 tỉnh Lào Cai năm 2026, giá dự thầu của Codupha cao hơn đối thủ cạnh tranh - Công ty CP AMERIVER Việt Nam nên không được chọn trúng thầu.
Năm 2025, Vinapharm đạt tổng doanh thu 5.952 tỷ đồng, tăng 2% so với năm 2024, lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 825 tỷ đồng, tăng 62% so với cùng kỳ năm trước. Năm 2026 khi đặt mục tiêu doanh thu 6.202 tỷ đồng (tăng 4%), nhưng lợi nhuận trước thuế chỉ 506 tỷ đồng, giảm 39% so với năm 2025.
Ngay cả mảng thuốc ARV vốn là thế mạnh của CPC1, nhưng gần đây cũng không ít lần thua cuộc trong cạnh tranh. Chẳng hạn, phần Lamivudine; Tenofovir disoproxil fumarate; Dolutegravir tại Gói thầu Mua thuốc ARV tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa năm 2026 - 2027, CPC1 dự thầu tại giá 2,169 tỷ đồng, cao hơn mức giá chào của đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH Dược phẩm và Trang thiết bị y tế Hoàng Đức (2,043 tỷ đồng).
CPC1 bị loại khỏi phần Tenoforvir+lamivudine+dolutegravir của Gói thầu thuốc chống Lao và thuốc ARV năm 2025 - 2027 vì giá dự thầu 32,256 tỷ đồng, cao hơn 2 tỷ đồng so với Công ty TNHH Dược phẩm và Trang thiết bị y tế Hoàng Đức.
Bản công bố thông tin trước thềm Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026 (dự kiến diễn ra ngày 23/4/2026) của Dược Việt Nam nêu một số lý do dẫn đến thực trạng trên. Đó là, tháng 3/2025, chính quyền Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump thay đổi chính sách viện trợ nước ngoài ảnh hưởng đến các chương trình nhân đạo trên thế giới, trong đó có hợp đồng giữa CPC1 và Pepfar (Kế hoạch cứu trợ AIDS khẩn cấp của Tổng thống Hoa Kỳ), cộng thêm sự thay đổi trong nước về chính sách, thủ tục liên quan đến thanh toán các gói thầu mua sắm tập trung thuốc ARV…
Mở hướng sang dược sinh học, công nghệ cao
Trước nhiều thách thức thực tế, Vinapharm đang chuyển hướng đầu tư, xác định dược sinh học và thuốc công nghệ cao là động lực tăng trưởng cho trung và dài hạn.
Năm 2025, Vinapharm và công ty con - Công ty CP Dược phẩm Trung ương CPC1 có thỏa thuận với Tập đoàn Celltrion (Hàn Quốc) thực hiện phân phối độc quyền các sản phẩm dược sinh học tại Việt Nam. Đồng thời, Vinapharm hợp tác với Tập đoàn Promomed (Liên bang Nga) về thương mại hóa, chuyển giao công nghệ và nghiên cứu phát triển, tạo tiền đề cho việc mở rộng hợp tác trong lĩnh vực dược sinh học. Đây là bước đi chủ động, tiếp cận đối tác có năng lực công nghệ nhằm mở rộng sang phân khúc sản phẩm có giá trị cao.
Giai đoạn 2026 - 2030, Vinapharm cho biết sẽ tiếp tục tìm cơ hội hợp tác với đối tác quốc tế để tiếp nhận chuyển giao công nghệ, thậm chí hợp tác đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất thuốc công nghệ cao tại Việt Nam. Nếu thành công, Vinapharm có thể dịch chuyển vị thế từ phân phối sang tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị dược phẩm. Ban lãnh đạo Tổng công ty dự kiến trình Đại hội đồng cổ đông chủ trương trích lập Quỹ Đầu tư phát triển hàng năm với tỷ lệ 30% lợi nhuận sau thuế để chủ động nguồn lực, tích lũy vốn cho các dự án dài hạn.
Có định hướng rõ ràng, nhưng bước chuyển vị thế đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, thời gian hoàn vốn lâu và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như điều kiện nhà máy, nhân sự, triển vọng thị trường… Thực tế, Vinapharm từng thành lập Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển khoa học công nghệ dược (dịch vụ thử tương đương sinh học của thuốc (BA/BE), dịch vụ kiểm nghiệm thuốc, nguyên liệu làm thuốc) nhưng phải giải thể vào giữa năm 2024 do hiệu quả tài chính không đạt kỳ vọng, thua lỗ kéo dài.
Một số ý kiến cho rằng, dù còn nhiều thách thức, nhưng hướng đi của Vinapharm phù hợp với định hướng của Chính phủ về phát triển ngành dược theo chiều sâu, ưu tiên công nghệ cao và giảm phụ thuộc nhập khẩu.
