(BĐT) - Nhiều chuyên gia kinh tế dự báo, triển vọng xuất khẩu của Việt Nam trong giai đoạn tới vẫn rất lớn, góp phần quan trọng trong cải thiện cán cân thương mại. Tuy nhiên, để hàng hóa của Việt Nam vươn nhiều hơn ra thị trường thế giới thì vẫn còn rất nhiều việc phải làm.
Việt Nam có khoảng 70 thị trường đạt kim ngạch xuất khẩu từ 100 triệu USD trở lên. Ảnh: Lê Tiên

Việt Nam có khoảng 70 thị trường đạt kim ngạch xuất khẩu từ 100 triệu USD trở lên. Ảnh: Lê Tiên

Nhập siêu không đáng lo

Theo số liệu Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa công bố, trong quý I, tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt 43,73 tỷ USD, nhập khẩu đạt 45,6 tỷ USD. Như vậy, nhập siêu quý I/2017 là 1,9 tỷ USD, chiếm 4,3% kim ngạch xuất khẩu. Nhìn nhận về con số này, nhiều chuyên gia cho rằng đây là mức nhập siêu cao và lo lắng có thể đe dọa đến chỉ tiêu Quốc hội đề ra cho năm 2017.

Tuy nhiên, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công Thương cho rằng: “Nhập siêu cao trong một giai đoạn ngắn cũng là vấn đề bình thường, bởi có những giai đoạn doanh nghiệp cần gia tăng nhập khẩu nguyên phụ liệu cho sản xuất, kinh doanh”. Ông Hải phân tích: “2 tháng đầu năm 2017 cũng vậy, cả nước nhập siêu gần 2 tỷ USD, các mặt hàng nhập khẩu đều là phục vụ cho sản xuất của doanh nghiệp”.

Thông tin về tình hình nhập khẩu của Việt Nam trong quý I, báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, trong quý, tổng kim ngạch nhập khẩu tăng 22,4% so với cùng kỳ năm 2016. Trong đó, nhập khẩu của các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đạt 27,2 tỷ USD, tăng 21,1% và chiếm 59,7% tổng kim ngạch nhập khẩu; nhập khẩu của khu vực 100% vốn trong nước đạt 18,4 tỷ USD, tăng 24,4%.  Thị trường nhập khẩu chủ yếu của doanh nghiệp Việt Nam là từ châu Á (79,8%), trong đó, Trung Quốc chiếm 26,1%; ASEAN là 13,9%; Hàn Quốc là 36,1%… 

Nâng cao năng lực xuất khẩu

Theo ông Lương Văn Khôi, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin và Dự báo kinh tế - xã hội quốc gia, việc FED tăng lãi suất sẽ tác động đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam, tuy nhiên mức tác động rất nhỏ. Đối tượng bị tác động lớn nhất là các doanh nghiệp xuất khẩu dùng nguồn nguyên, nhiên liệu nhập khẩu lớn, còn doanh nghiệp sử dụng hàng có tỷ lệ nội địa hóa cao gần như không bị tác động.

Trao đổi với Báo Đấu thầu, ông Trần Thanh Hải cho rằng, triển vọng xuất khẩu vẫn khả quan nhờ sự quan tâm cũng như chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thúc đẩy xuất khẩu; có được đà tăng trưởng xuất khẩu khá trong giai đoạn qua… Đặc biệt, công tác phát triển, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu đạt kết quả tích cực. Hiện Việt Nam đã có quan hệ thương mại với trên 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó khoảng 70  thị trường mà Việt Nam có kim ngạch xuất khẩu trên 100 triệu USD. Các doanh nghiệp tận dụng tốt lợi thế có được từ các cam kết cắt giảm thuế quan của các đối tác FTA đối với hàng có xuất xứ Việt Nam.

Tuy nhiên, xuất khẩu cũng đối mặt với nhiều thách thức. Nhu cầu nhập khẩu của các nước trên thế giới có sự sụt giảm, nguồn cung hàng hóa tăng lên. Bên cạnh đó, phải kể đến sự gia tăng phòng vệ thương mại và những hạn chế yếu kém trong nội tại doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Do đó, chúng ta cần phải có những giải pháp trọng tâm để nâng cao năng lực doanh nghiệp xuất khẩu.

Để giải quyết những thách thách nêu trên, có chuyên gia cho rằng, giải pháp cốt lõi là nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu thông qua đổi mới công nghệ, quản trị. Hiện doanh nghiệp Việt vẫn chủ yếu là gia tăng về quy mô mà chưa gia tăng về mặt giá trị sản phẩm. Đơn cử như trong các ngành hàng, sản phẩm có tỷ lệ xuất khẩu lớn như: điện thoại, dệt may… thì việc nhập khẩu nguyên liệu lớn, giá trị gia tăng vẫn còn khiêm tốn. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần chú trọng phát triển thương hiệu, phát triển thị trường…