 |
| Việc thu hẹp phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư góp phần giảm tình trạng “xin - cho”, loại bỏ sự can thiệp hành chính không cần thiết. Ảnh: Lê Tiên |
Mở rộng không gian kinh doanh, thu hút đầu tư
Phát biểu bế mạc Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: “Trong 40 ngày làm việc của Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã xem xét để tháo gỡ “điểm nghẽn” trong hầu hết các lĩnh vực, trong đó có đất đai và môi trường đầu tư - kinh doanh. Các luật, nghị quyết được thông qua vừa đáp ứng kịp thời yêu cầu thực tiễn, vừa kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho giai đoạn mới”.
Tại Luật Đầu tư (sửa đổi), điểm nổi bật nhất là thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư. Theo đó, chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm như cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản, báo chí, các dự án thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.
Bên cạnh đó, Luật Đầu tư (sửa đổi) cắt giảm 38 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi phạm vi của 20 ngành nghề. Luật cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập DN trước khi cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Đây là quy định mang tính cải cách căn bản thủ tục đầu tư đối với nhà đầu tư nước ngoài.
“Nội dung Luật Đầu tư (sửa đổi) đảm bảo thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, quan điểm của Đảng, thiết lập được khung pháp lý đầy đủ, đồng bộ, góp phần hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao chất lượng công tác thu hút đầu tư. Những cải cách tại Luật sẽ góp phần mở rộng không gian tự do kinh doanh, thúc đẩy thu hút đầu tư tư nhân cả trong và ngoài nước”, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định.
Bên cạnh các cải cách về chính sách đầu tư, những điểm mới tại các luật về thuế cũng được đánh giá cao. Tại Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi), nội dung đáng chú ý nhất là bổ sung đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng và quy định về nâng ngưỡng chịu thuế. Theo đó, các DN, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã mua sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường bán cho DN, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã khác thì không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng, nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Luật Thuế giá trị gia tăng (sửa đổi) cũng nâng mức doanh thu nộp thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa, dịch vụ của hộ, cá nhân sản xuất, kinh doanh từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm.
Về Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), các điểm mới đáng chú ý là nâng mức doanh thu miễn thuế với hộ, cá nhân kinh doanh, bổ sung phương pháp tính thuế trên thu nhập; điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần; áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới… Theo đó, mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh được nâng từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm và cho trừ mức này trước khi tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu. Biểu thuế lũy tiến từng phần được chỉnh lý theo hướng giảm thuế suất bậc 2 từ 15% xuống 10% và bậc 3 từ 25% xuống 20% để đảm bảo tính hợp lý, tránh tăng đột ngột và tạo động lực cho người lao động. Mức giảm trừ gia cảnh được nâng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng với người phụ thuộc.
Cải cách thể chế, đồng hành với nhân dân
Chia sẻ về quá trình xây dựng, hoàn thiện các văn bản luật tại Kỳ họp thứ 10, ông Nguyễn Mạnh Hùng, đại biểu Quốc hội khóa XV, thành viên của Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết: “Trên cơ sở tiếp thu ý kiến đầy đủ, toàn diện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu Quốc hội, các chuyên gia, nhà khoa học, đồng thời lắng nghe một cách cầu thị ý kiến của người dân, DN và cộng đồng, nhiều nội dung đã được trao đổi, bàn bạc kỹ lưỡng để thống nhất phương án có tính khả thi và hài hòa cao nhất”.
Bên cạnh đó, đại biểu này cho biết, các luật, nghị quyết liên quan đến môi trường kinh doanh, hoạt động của DN, sinh kế của người dân cũng được cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra... nghiên cứu cẩn trọng, rà soát chặt chẽ để bảo đảm các quy định đơn giản hơn, tạo thuận lợi cao nhất, tăng cường phân cấp phân quyền, giảm mạnh thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển, điển hình như: Luật Thuế giá trị gia tăng; Luật Quản lý thuế; Luật Đầu tư…
Ông Bùi Hoài Sơn, đại biểu Quốc hội khóa XV cho rằng, khi Kỳ họp thứ 10 khép lại, di sản lớn nhất của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV không phải là danh sách các đạo luật, mà là tinh thần cải cách thể chế đồng hành với nhân dân. “Chúng ta đã thay đổi cách làm luật, cách giám sát, cách thảo luận, cách tiếp cận nguồn lực, cách đánh giá hiệu quả chính sách. Chúng ta đã mạnh mẽ chạm vào những “điểm nghẽn” mà nhiều nhiệm kỳ trước chưa làm được như: phân cấp - phân quyền, mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cơ chế tự chủ, đổi mới dịch vụ công, dữ liệu quản trị, minh bạch thông tin, trách nhiệm giải trình, quản lý kinh tế sáng tạo”, ông Sơn nhấn mạnh.
Đảm bảo các chính sách đi vào cuộc sống
Từng trăn trở với nhiều dự án luật được trình tại Kỳ họp thứ 10, GS.TS Hoàng Văn Cường, đại biểu Quốc hội khoá XV bày tỏ đồng tình với các nội dung được thông qua trong 51 luật và 8 nghị quyết.
Ông Cường cho rằng, gần như toàn bộ hệ thống luật pháp đã cơ bản “tháo nút thắt” thể chế, thay đổi theo tư duy mới, kiến tạo mở đường, khơi thông nguồn lực phát triển. Đây là lợi thế lớn cho giai đoạn phát triển tới đây. Tuy nhiên, để hệ thống luật mới mang lại hiệu quả thiết thực với người dân, DN và nền kinh tế thì trong thực thi phải mạnh mẽ. Trước hết, phải bỏ hoàn toàn tư duy “không quản được thì cấm” bởi trong giai đoạn phát triển tới sẽ có nhiều yếu tố mới trong hoạt động của nền kinh tế mà chưa có quy định sẵn, có thể dẫn đến tình trạng nhiều cán bộ e ngại thực thi nên tìm cách cấm, làm triệt tiêu tinh thần đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, cần thay đổi cách thức thực thi pháp luật theo hướng từ quản lý tuân thủ sang khuyến khích cán bộ năng động dám nghĩ dám làm, đáp ứng nhu cầu thực tiễn. Nói cách khác, chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ người dân và DN vì sự phát triển.
Mặt khác, phải xóa bỏ triệt để cơ chế xin - cho, chuyển từ quản lý tiền kiểm sang hậu kiểm. Đơn cử, trong các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, việc đặt điều kiện kinh doanh nhằm bảo đảm quyền lợi cho khách hàng, người dân, nhưng không quản lý theo kiểu “xin” để đủ điều kiện rồi sau đó DN được tùy tiện làm. Thay vào đó, cơ quan chức năng công bố các điều kiện kinh doanh, DN tự xét thấy đủ điều kiện thì làm, cơ quan chức năng thực hiện cơ chế hậu kiểm. “Cách thực thi pháp luật như vậy sẽ góp phần xây dựng Nhà nước kiến tạo. Trong đó, cán bộ và bộ máy nhà nước thực hành công vụ, thực thi pháp luật nhằm bảo vệ và giúp người dân, DN thụ hưởng”, ông Cường nhấn mạnh.
Từ góc độ khác, ông Cao Mạnh Linh, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội cho rằng, nhiệm vụ rất quan trọng là tăng cường theo dõi, đôn đốc việc ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành luật. “Các cơ quan của Chính phủ, Quốc hội cũng phải theo dõi sát sao tình hình thi hành pháp luật, ý kiến kiến nghị của cử tri. Đây là nguồn thông tin thời sự, phản ánh kịp thời những vướng mắc trong thực tiễn. Nếu các cơ quan chủ động nắm bắt được kiến nghị của cử tri thì sẽ kịp thời kiến nghị để hoàn thiện chính sách pháp luật, đảm bảo các chính sách khi được ban hành sẽ đi vào cuộc sống”, ông Linh lưu ý.
