 |
| Một số quy định mới về quản lý nợ công |
Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm tháo gỡ các “nút thắt” trong huy động và sử dụng vốn vay, đặc biệt là nguồn vốn ODA và vay ưu đãi nước ngoài – vốn lâu nay còn chậm về tiến độ.
Rút gọn thủ tục, đẩy nhanh giải ngân
Theo Bộ Tài chính, thực tế cho thấy nhiều dự án ODA mất tới 3–5 năm chỉ để hoàn tất ký kết hiệp định vay. Nguyên nhân chủ yếu đến từ quy trình phức tạp, kéo dài qua nhiều khâu.
Để khắc phục, Nghị định mới đã điều chỉnh theo hướng đơn giản hóa thủ tục, chuyển từ “đề xuất dự án” sang “đề xuất khoản vay”, qua đó rút ngắn thời gian chuẩn bị và nâng cao tính chủ động trong huy động vốn.
Đồng thời, quy trình xây dựng kế hoạch vay – trả nợ công hằng năm cũng được chuẩn hóa với mốc thời gian cụ thể: trình trước ngày 30/11 và phê duyệt trước 31/12 năm trước kế hoạch. Cách làm này giúp tăng tính dự báo và kỷ luật trong điều hành tài chính công.
Tăng kiểm soát rủi ro và kỷ luật nợ
Một điểm mới đáng chú ý là cơ chế kiểm soát tốc độ tăng dư nợ bảo lãnh Chính phủ. Nếu mức tăng vượt tốc độ tăng trưởng GDP, Bộ Tài chính phải báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định hạn mức trước khi đưa vào kế hoạch.
Đồng thời, Nghị định cũng bổ sung cơ chế linh hoạt cho phép điều chỉnh kế hoạch bảo lãnh trong năm mà không phải trình lại toàn bộ kế hoạch vay – trả nợ công, nhưng vẫn phải đảm bảo các chỉ tiêu an toàn nợ.
Các quy định này cho thấy định hướng điều hành chuyển từ “nới lỏng để thúc đẩy” sang “kiểm soát rủi ro chủ động”, nhất là trong bối cảnh áp lực nợ công và nghĩa vụ trả nợ ngày càng gia tăng.
Siết điều kiện vay và bảo lãnh Chính phủ
Nghị định 84 đặt ra các yêu cầu chặt chẽ hơn đối với hoạt động vay vốn nước ngoài và cấp bảo lãnh Chính phủ.
Cụ thể, chỉ cho phép vay cho mục tiêu đầu tư phát triển, không sử dụng cho chi thường xuyên; các khoản vay phải được đánh giá đầy đủ tác động tới quy mô nợ công và khả năng trả nợ trung hạn. Đồng thời, việc đàm phán, ký kết phải gắn với dự án đã được phê duyệt.
Đối với bảo lãnh Chính phủ, các khoản vay hoặc phát hành trái phiếu phải nằm trong hạn mức đã được phê duyệt, có phương án tài chính khả thi và trải qua thẩm định chặt chẽ. Điều này nhằm hạn chế rủi ro chuyển nghĩa vụ nợ sang ngân sách nhà nước.
Lần đầu công khai kế hoạch vay – trả nợ
Một điểm đột phá của Nghị định là bổ sung quy định công bố Kế hoạch vay – trả nợ công hằng năm.
Theo đó, Bộ Tài chính có trách nhiệm công bố đầy đủ thông tin về bối cảnh, mục tiêu quản lý nợ, nhu cầu vay, nghĩa vụ trả nợ, các chỉ tiêu an toàn nợ công… trong vòng 15 ngày sau khi kế hoạch được phê duyệt, đồng thời công bố bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.
Đây là bước tiến quan trọng trong minh bạch hóa thông tin nợ công, góp phần nâng cao uy tín quốc gia, tạo niềm tin cho nhà đầu tư và các tổ chức tài chính quốc tế.
Hoàn thiện khuôn khổ quản lý nợ hiện đại
Việc sửa đổi đồng thời 5 nghị định liên quan cho thấy nỗ lực đồng bộ hóa khuôn khổ pháp lý về quản lý nợ công, từ cấp bảo lãnh, vay lại vốn ODA đến phát hành công cụ nợ.
Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển ngày càng lớn, trong khi dư địa tài khóa không còn nhiều, Nghị định 84/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay, kiểm soát rủi ro và đảm bảo an toàn nợ công theo hướng bền vững hơn.
