|
| Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản gồm 7 chương, 66 điều, có hiệu lực từ ngày 1/7/2027. Ảnh minh họa: Ai tạo |
Giữ khung tiền đặt trước 20% - 50%
Trước khi Quốc hội thông qua luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo.
Đối với tiền đặt trước, có ý kiến đề nghị bổ sung số liệu về tình trạng bỏ cọc, đánh giá tác động của mức tiền đặt trước 20% - 50%, bởi mức cao có thể hạn chế người có nhu cầu thực sự tham gia đấu giá.
Tiếp thu ý kiến đại biểu, dự thảo luật bổ sung quy định giao Chính phủ xác định nguyên tắc, tiêu chí quy định mức tiền đặt trước cụ thể trong khung luật định, bảo đảm phù hợp với từng loại tài sản và điều kiện thực tế tại địa phương, tránh tạo rào cản bất hợp lý.
Theo thống kê tại 16 tỉnh, thành phố thường xuyên phát sinh đấu giá quyền sử dụng đất ở, các quy định về nâng tiền đặt trước, hủy kết quả trúng đấu giá và cấm tham gia đấu giá theo Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP bước đầu phát huy hiệu quả, kéo giảm tình trạng bỏ cọc.
Tại Thanh Hóa, sau khi áp dụng mức tiền đặt trước bằng 50% giá khởi điểm, số thửa, lô đất bị hủy kết quả do người trúng không nộp tiền giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống còn 82 trường hợp trong 9 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, số thửa, lô đất đưa ra đấu giá tăng từ 1.129 lên 3.889.
Tương tự, tại Quảng Trị, số trường hợp bị hủy kết quả đấu giá giảm từ 35 xuống còn 11 trường hợp.
Vì vậy, Chính phủ đề nghị giữ khung tiền đặt trước từ 20% - 50% giá khởi điểm đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân, nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, gây ảnh hưởng đến thị trường bất động sản.
Ngăn tình trạng đồng loạt không trả giá
Đối với quy định người tham dự phiên đấu giá được coi là đồng ý trả giá bằng giá khởi điểm, Chính phủ cho rằng người tham gia đã tự nguyện đăng ký, biết trước giá khởi điểm và quy chế đấu giá, nộp tiền đặt trước, do đó việc xác định họ chấp nhận mức giá tối thiểu công khai là gắn quyền với trách nhiệm.
Quy định này nhằm ngăn tình trạng nhiều người đăng ký tham dự nhưng đồng loạt không trả giá, khiến cuộc đấu giá không thành, kéo dài quá trình xử lý tài sản và tạo điều kiện dìm giá.
Luật không bắt buộc người tham gia phải trả cao hơn giá khởi điểm. Trường hợp nhiều người cùng chấp nhận giá khởi điểm nhưng không có ai trả cao hơn, việc bốc thăm xác định người trúng được xem là phương thức khách quan, công khai và bình đẳng.
Nếu tất cả người tham dự từ chối bốc thăm, cuộc đấu giá không thành. Người từ chối bốc thăm được coi là rút lại giá đã trả và tiền đặt trước được xử lý theo quy định. Việc bốc thăm thực hiện dưới sự giám sát của người có tài sản đấu giá.
Bổ sung 2 trường hợp bị cấm tham gia đấu giá
Luật sửa đổi bổ sung hai trường hợp bị cấm tham gia đấu giá gồm từ chối kết quả trúng đấu giá và từ chối ký biên bản đấu giá, bên cạnh các trường hợp vi phạm nghĩa vụ thanh toán theo quy định.
Theo Chính phủ, việc bổ sung các chế tài này nhằm xử lý vi phạm ở nhiều giai đoạn, tăng tính răn đe và ngăn hành vi trả giá cao bất thường nhưng sau đó từ chối kết quả để trục lợi.
Đối với đấu giá trực tuyến, luật không quy định cố định ngưỡng 200 triệu đồng mà giao Chính phủ xác định mức giá khởi điểm hoặc tổng giá khởi điểm của tài sản thuộc diện bắt buộc đấu giá qua hệ thống trực tuyến, phù hợp với điều kiện hạ tầng và thực tiễn.
Hệ thống đấu giá trực tuyến đưa vào vận hành từ tháng 9/2026 đã cấp 1.071 tài khoản, đăng tải 202 thông báo lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá, tương ứng 202 lô tài sản có tổng giá khởi điểm hơn 1.129 tỷ đồng và 63 thông báo đấu giá. Hệ thống đã tổ chức thành công 5 cuộc đấu giá, tổng giá trúng hơn 16,5 tỷ đồng, cao hơn giá khởi điểm trên 3,9 tỷ đồng.
Bảo vệ quyền lợi người mua tài sản đấu giá ngay tình
Về cơ chế bảo vệ người mua ngay tình, có ý kiến đề nghị làm rõ cơ chế bảo vệ người mua ngay tình khi đã thanh toán nhưng chưa được bàn giao tài sản thi hành án dân sự hoặc kết quả bị hủy; xác định trách nhiệm bàn giao, hoàn tiền, xử lý lãi và bồi thường thiệt hại.
Theo giải trình của Chính phủ, Luật cũng quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong bảo vệ người mua tài sản đấu giá ngay tình. Người mua được bảo vệ quyền sở hữu trong trường hợp phát sinh tranh chấp với bên thứ ba về quyền sở hữu tài sản.
Trường hợp bản án, quyết định liên quan bị sửa đổi hoặc hủy bỏ sau khi đấu giá thành, nhưng trình tự, thủ tục đấu giá được thực hiện đúng quy định, tài sản vẫn thuộc quyền sở hữu của người mua ngay tình.
Nếu kết quả đấu giá bị hủy do vi phạm trình tự, thủ tục, các bên phải khôi phục tình trạng ban đầu, hoàn trả tài sản đã nhận. Trường hợp không thể hoàn trả bằng hiện vật thì phải thanh toán bằng tiền; bên gây thiệt hại có trách nhiệm bồi thường theo quy định pháp luật.