 |
| Tín dụng tăng trưởng mạnh, đầu tư hạ tầng gia tăng và nhu cầu sử dụng vốn của các doanh nghiệp rất cao tạo áp lực lên nguồn cung vốn cho nền kinh tế. Ảnh: Nhã Chi |
Thanh khoản chưa cải thiện đáng kể
Dù đã áp dụng nhiều giải pháp hỗ trợ “kỹ thuật” để tăng thanh khoản như nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào chỉ số tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) từ 20% lên 50%; nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40% song mặt bằng lãi suất vẫn tiếp tục neo cao trong nửa đầu tháng 8. Tại các ngân hàng thương mại, lãi suất huy động kỳ hạn 6 tháng phổ biến ở mức 6,8 - 8,2%, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng phổ biến ở mức 7,5 - 8,3%. Lãi suất cho vay trung và dài hạn phổ biến ở mức 9,5 - 10% trong 12 tháng đầu và lên mức khoảng 12 - 14%% sau đó.
Một trong những nguyên nhân dai dẳng của tình trạng này là thiếu hụt vốn do chênh lệch giữa huy động và cho vay. Số liệu được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cập nhật ngày 10/8 cho biết, đến 31/7, tăng trưởng tín dụng đạt 8,98%, dư nợ toàn nền kinh tế gần 20,3 triệu tỷ đồng trong khi tăng trưởng huy động tín dụng đến giữa tháng 7 chỉ ở mức hơn 6%. Huy động tín dụng thấp hơn giải ngân tín dụng khoảng 2,7 triệu tỷ đồng.
Đại diện các ngân hàng dự báo mặt bằng lãi suất khó có thể hạ nhiệt nhanh trong thời gian tới. Tại hội nghị nhà đầu tư mới đây, ông Phạm Như Ánh, Thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cho biết, thanh khoản chưa thực sự cải thiện đáng kể trong khi nhu cầu vốn cho các đại dự án cũng như nhu cầu vay của doanh nghiệp và người dân vẫn rất lớn. Từ nay đến cuối năm, mặt bằng lãi suất nhiều khả năng sẽ duy trì ở mức hiện nay.
“Hiện vẫn còn quá sớm để dự báo về lãi suất năm 2027 bởi chính sách tiền tệ phụ thuộc rất lớn vào chính sách tài khóa của Nhà nước. Thời gian vừa qua, thu ngân sách rất tốt nhưng chi gặp khó khăn, do đó dòng tiền bị hút khỏi thị trường. Nếu từ nay đến cuối năm, giải ngân đầu tư công cải thiện mạnh mẽ, dòng tiền đi vào lưu thông trở lại nền kinh tế thì lãi suất có thể hạ nhiệt”, ông Ánh nhận định.
Đại diện Techcombank cho rằng, NHNN đang triển khai nhiều biện pháp can thiệp và ổn định tình hình thanh khoản trên thị trường. Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng ở mức cao, đầu tư hạ tầng gia tăng và nhu cầu sử dụng vốn của các doanh nghiệp rất cao vẫn tạo áp lực lên nguồn vốn. Bên cạnh đó, mặc dù NHNN đã yêu cầu các ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất kỳ hạn 6 - 12 tháng song trên thực tế, mức giảm của các ngân hàng không đồng đều, cho thấy mức độ cạnh tranh huy động vốn trên thị trường ngày càng lớn. Đại diện Techcombank dự báo mặt bằng lãi suất có thể đi ngang hoặc tăng nhẹ 0,2 - 0,3 điểm phần trăm từ nay đến cuối năm.
Cùng quan điểm, Nhóm nghiên cứu SSI Research cho rằng, các giải pháp hỗ trợ thanh khoản của NHNN có thể mở rộng dư địa tín dụng, nhưng chưa đủ để kéo giảm chi phí vốn và vấn đề cần theo dõi là thời điểm dòng tiền quay lại nền kinh tế. “Trong 7 tháng đầu năm, thu ngân sách vượt chi, trong khi số vốn cho các dự án đầu tư công đã được phân bổ nhưng chưa giải ngân, khiến một phần tiền mặt tài khóa được tích lũy thay vì đưa vào lưu thông. Khi đầu tư công được giải ngân cho nhà thầu và nhà cung cấp, dòng tiền này sẽ dần quay lại hệ thống”, SSI Research nhận định.
Tăng vốn tín dụng và thúc đẩy giải ngân đầu tư công
Liên quan đến giải pháp sử dụng tiền nhàn rỗi tại Kho bạc Nhà nước, Bộ Tài chính vừa có văn bản gửi NHNN về phối hợp điều hành tiền gửi của KBNN tại hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) theo Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 27/6/2026. Bộ Tài chính cho biết, hạn mức sử dụng ngân quỹ nhà nước (NQNN) tạm thời nhàn rỗi để gửi có kỳ hạn tại NHTM là 50% - mức tối đa theo quy định tại Nghị định số 24/2016/NĐ-CP về quản lý chế độ NQNN (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 14/2025/NĐ-CP). Cụ thể, dư nợ tiền gửi có kỳ hạn hiện nay khoảng 740 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 250 nghìn tỷ đồng so với thời điểm đầu năm 2026.
Bộ Tài chính đang thực hiện rà soát để sửa đổi quy định tại Nghị định 24 theo hướng đề xuất không quy định cụ thể hạn mức tiền gửi có kỳ hạn tại Nghị định của Chính phủ mà giao Bộ Tài chính chủ động điều hành (dự kiến trình Chính phủ ban hành Nghị định mới và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027).
Theo ông Trần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu kinh tế tài chính Wigroup, nếu hạn mức 50% nói trên được nới thêm 30% thì sẽ có khoảng 400 nghìn tỷ đồng được đưa vào nền kinh tế, đây là số tiền rất lớn và sẽ hỗ trợ tích cực cho thanh khoản, góp phần hạ nhiệt chi phí vốn trên thị trường. Tuy nhiên, dự kiến đến đầu năm 2027 mới có thể triển khai giải pháp này.
“Lãi suất huy động hiện ở mức 7 - 8% phản ánh nỗ lực điều hành tích cực của NHNN. Đây cũng là ngưỡng lãi suất trong sức chịu đựng của thị trường - đủ cao để giữ sức hấp dẫn của VND so với USD, đủ thực dương so với lạm phát kỳ vọng. Nếu lãi suất còn tăng nữa thì sẽ dẫn đến nhiều tác động đáng ngại. Không gian chính sách tiền tệ và tài khóa không còn nhiều bởi các giải pháp giảm thuế phí đã triển khai tích cực cùng với đẩy mạnh đầu tư công, công cụ điều chỉnh các tỷ lệ được vận dụng. Với nhu cầu cần vốn lớn ra nền kinh tế để hỗ trợ tăng trưởng cao trong nửa cuối năm, khó có thể kỳ vọng lãi suất giảm trong ngắn hạn”, ông Báu nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc phân tích Công ty Chứng khoán Agriseco cho rằng, để giảm áp lực vốn, thúc đẩy tăng trưởng, cần sự phối hợp hài hòa chính sách tài khóa và tiền tệ theo hướng vừa tăng vốn tín dụng, vừa thúc đẩy giải ngân đầu tư công.
“Vòng quay tiền đang chậm do giải ngân đầu tư công chưa tăng tốc, luân chuyển tiền giữa các chủ thể kinh tế chậm, thanh khoản giảm khiến mặt bằng lãi suất neo cao. NHNN đang xử lý các giải pháp tính kỹ thuật nhưng vấn đề quan trọng vẫn là tăng vòng quay tiền, tăng cung tiền và khả thi nhất hiện nay là thúc đẩy giải ngân đầu tư công. Mặt bằng lãi suất có thể sẽ duy trì ở mức hiện nay và hạ nhiệt dần từ năm 2028”, ông Khoa dự báo.
