Thực tế triển khai các dự án xây dựng hiện nay cho thấy, các nhà thầu xây lắp gặp rất nhiều khó khăn do đơn giá, định mức vẫn chưa theo kịp giá thị trường. Điều này làm gia tăng đáng kể chi phí thực hiện gói thầu/dự án trúng thầu áp dụng loại hợp đồng theo đơn giá cố định hoặc trọn gói.
Tại các dự án đầu tư công, đơn giá vật tư nhiều trường hợp chưa sát với mặt bằng giá thực tế và điều kiện thi công. Khi lập dự toán, các chủ đầu tư phải căn cứ vào công bố giá do liên sở ban hành, dẫn đến tình trạng dự toán chưa phản ánh đầy đủ chi phí thực tế.
Hiện nay, đơn giá nhân công trên thị trường đang rất cao. Trước đây, đối với công tác xây nhà có đổ bê tông sàn, chi phí khoán theo tổ/đội chỉ khoảng 1 triệu đồng/m², nhưng hiện đã tăng lên 1,6 - 1,7 triệu đồng/m², thậm chí có nơi lên tới 1,9 triệu đồng/m², nhưng vẫn khó tìm được nhân công.
Không chỉ nhân công, giá vật liệu xây dựng cũng biến động mạnh. Giá cát, đá trước đây chỉ dao động khoảng 200.000 - 300.000 đồng/m³, nhưng hiện đã tăng lên khoảng 1 triệu đồng/m³, thậm chí có thời điểm giá cát vàng lên tới 1,7 triệu đồng/m³.
Chi phí đầu vào tăng cao khiến một số nhà thầu không còn đủ năng lực tài chính để tiếp tục thực hiện, buộc phải chấm dứt hợp đồng và chịu các chế tài theo quy định.
Chưa giai đoạn nào nhà thầu đối diện nhiều rủi ro như hiện nay, đặc biệt với những gói thầu ký hợp đồng đầu năm thì cuối năm giá đã tăng phi mã, hay những công trình kéo dài 3 - 4 năm nhưng không được điều chỉnh theo mặt bằng giá mới. Để tháo gỡ khó khăn, việc cập nhật kịp thời đơn giá, định mức theo sát diễn biến thị trường là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp dự toán phản ánh chính xác chi phí thực tế, giảm thiểu rủi ro cho nhà thầu mà còn bảo đảm tiến độ và hiệu quả chung của các dự án.
