 |
| Nếu giá dầu quốc tế bình quân năm duy trì vùng 95 - 100 USD/thùng, lạm phát có thể bị đẩy lên mức 4,5 - 5%. Ảnh: Phúc An |
Xung đột leo thang ở khu vực Trung Đông từ cuối tháng 2 đã đẩy giá dầu thế giới tăng đột biến trong tháng 3, có thời điểm chạm mức đỉnh 4 năm tại 119,5 USD/thùng. Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, Việt Nam chịu tác động mạnh, khá sâu và rộng, cả trực tiếp và gián tiếp từ bất ổn Trung Đông. Trước hết là lĩnh vực năng lượng, giá xăng dầu, khí tăng nhanh dù được hỗ trợ một phần bởi Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Những ngành liên đới đến năng lượng chịu tác động nhiều bao gồm vận tải, hàng không, logistics, du lịch; các ngành sản xuất như hóa chất, phân bón, sắt thép - nhôm, vật liệu xây dựng, sản xuất điện, điện tử - điện máy, chip bán dẫn, ô tô, nhựa và sản phẩm nhựa…
Bên cạnh đó, một tác động đáng ngại khác là biến động tỷ giá khi đồng USD mạnh lên (do Fed giảm đà hạ lãi suất trong bối cảnh giá cả, lạm phát tăng trở lại, xu thế trú ẩn vào đồng USD trong bối cảnh bất định) cùng với chỉ số giá nhập khẩu tăng nhanh hơn chỉ số giá xuất khẩu, khiến tỷ giá USD/VND chịu áp lực tăng.
Theo ông Lực, nhờ sức chống chịu của nền kinh tế đã có nhiều cải thiện, xu hướng chuyển đổi sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng… nên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân năm 2026 có thể chỉ tăng thêm 0,3 - 0,5 điểm % so với kế hoạch. Tuy nhiên, nếu giá dầu quốc tế bình quân năm duy trì vùng 95 - 100 USD/thùng, lạm phát có thể bị đẩy lên mức 4,5 - 5%. Tăng trưởng GDP cũng chịu sức ép từ cả ba phía: xuất khẩu ròng chậm lại, tiêu dùng và đầu tư trong nước suy giảm do chi phí tăng, tâm lý thận trọng hơn… Theo đó, tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2026 có thể giảm khoảng 0,6 - 0,8 điểm % so với trường hợp không có chiến sự (tức là có thể đạt 9,2 - 9,4%) ở kịch bản cơ sở, hoặc thấp hơn nếu chiến sự kéo dài, leo thang.
Nhóm nghiên cứu của Công ty CP Chứng khoán MB (MBS) cho rằng, Việt Nam là quốc gia nhập khẩu năng lượng ròng nên việc giá dầu thế giới tăng sẽ gây áp lực đáng kể lên giá xăng dầu nội địa, từ đó đẩy chi phí vận tải và cuối cùng là giá bán của các loại hàng hóa trong thời gian tới. Bên cạnh đó, CPI cũng đối mặt với áp lực từ các yếu tố khác như: chỉ số giá điện duy trì ở mức cao trong nửa đầu năm do EVN thực hiện điều chỉnh tăng giá từ tháng 5/2025; giá vật liệu xây dựng tăng do nhu cầu triển khai các công trình hạ tầng và bất động sản dân cư tăng mạnh, trong đó giá thép được dự báo tăng 7% so với cùng kỳ 2025; các tác động của yếu tố tỷ giá và tăng trưởng tín dụng trong năm 2025 dần phản ánh vào giá cả hàng hóa của năm 2026. MBS dự báo CPI bình quân năm 2026 có thể tăng lên mức 4 - 4,3%, tăng trưởng GDP quý I/2026 ở mức 8 - 8,3%.
TS. Nguyễn Quốc Việt, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, giá dầu ở mức trên 100 USD/thùng là "ngưỡng tiêu cực" với triển vọng tăng trưởng, đòi hỏi phải có những công cụ can thiệp mạnh mẽ để ổn định kinh tế vĩ mô và giữ đà tăng trưởng kinh tế.
Trong bối cảnh bất định gia tăng, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, mục tiêu điều hành đòi hỏi bình tĩnh, không phản ứng thái quá, cần sự chủ động, đồng lòng, tự tin vượt khó, phấn đấu cao nhất đạt mục tiêu đề ra. Theo đó, trong ngắn hạn, ưu tiên cao nhất là không để cú sốc xăng dầu và đứt gãy chuỗi cung ứng chuyển thành cú sốc nguồn cung năng lượng, giá cả và tạo sức ép lớn lên lạm phát. Ở góc độ vĩ mô, cần xây dựng các kịch bản tăng trưởng, lạm phát gắn với các biện pháp điều hành khác nhau; phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa chính sách tiền tệ, tài khóa và chính sách vĩ mô khác nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng, trong đó cần cân bằng giữa tỷ giá và lãi suất. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ kịp thời cho các doanh nghiệp và ngành chịu tác động mạnh, trực tiếp từ chi phí nhiên liệu, vận tải, bảo hiểm và đầu vào tăng cao.
Để tăng sức chống chịu trước các biến động năng lượng từ bên ngoài, TS. Nguyễn Quốc Việt đề xuất khẩn trương xây dựng hệ thống kho dự trữ quốc gia độc lập thay vì phụ thuộc vào kho thương mại của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần kiên trì các chính sách vừa bảo đảm tăng trưởng bền vững vừa giữ ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ nhóm đối tượng yếu thế, người nghèo, người lao động thu nhập thấp trong bối cảnh diễn biến kinh tế có nhiều biến động phức tạp.
