Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc đang được hoàn thiện để trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 8/2026. Một trong những định hướng của Dự thảo Luật là tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút gọn quy trình, tăng tính chủ động, linh hoạt cho địa phương. Theo đó, Dự thảo Luật đề xuất miễn thi tuyển phương án kiến trúc đối với công trình khẩn cấp, cấp bách, dự án đầu tư thực hiện theo thủ tục đặc biệt và dự án không sử dụng vốn đầu tư công. Trong trường hợp cần thiết, người có thẩm quyền được quyền quyết định việc không tổ chức thi tuyển để bảo đảm tiến độ thực hiện dự án, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công.
Về nội dung này, tôi cho rằng, thi tuyển phương án kiến trúc không đơn thuần là một thủ tục hành chính, mà là công cụ quan trọng để lựa chọn phương án tối ưu về quy hoạch, kiến trúc, văn hóa, thẩm mỹ cũng như hiệu quả kinh tế - xã hội của công trình. Điểm cốt lõi của thi tuyển là tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các đơn vị tư vấn, giúp chủ đầu tư có nhiều phương án để so sánh, lựa chọn, thay vì chỉ tiếp cận một phương án thiết kế duy nhất.
Từ kinh nghiệm nhiều năm hành nghề và từng tham gia nhiều hội đồng chấm tuyển phương án kiến trúc, tôi đề xuất duy trì việc thi tuyển đối với công trình có quy mô lớn, có giá trị biểu tượng hoặc tác động mạnh đến không gian đô thị và cộng đồng. Việc đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục là cần thiết, nhưng vẫn cần bảo đảm tính cạnh tranh và chất lượng phương án thiết kế.
Vì vậy, Dự thảo Luật cần quy định cụ thể, chặt chẽ các trường hợp đặc biệt được miễn thi tuyển với các tiêu chí rõ ràng. Các tiêu chí này cần được thể hiện ngay từ giai đoạn quyết định chủ trương đầu tư, báo cáo nghiên cứu khả thi và hồ sơ quy hoạch chi tiết để tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong quá trình phê duyệt, triển khai dự án.
