(BĐT) - Theo Nghị định 63/2014/NĐ-CP, hồ sơ dự thầu (HSDT) được đánh giá là hợp lệ khi đáp ứng 8 điều kiện quy định tại Khoản 2, Điều 18 Nghị định này. Tuy nhiên, thực tế áp dụng cho thấy, phổ biến tình trạng hồ sơ mời thầu (HSMT) được “vẽ” thêm các điều kiện mà pháp luật không đề cập. Hệ quả, nhiều nhà thầu bị tước đi cơ hội cạnh tranh về năng lực, kinh nghiệm, kỹ thuật do phải dừng bước ngay từ vòng đánh giá sơ bộ HSDT.
Nhiều nhà thầu phải dừng cuộc chơi sớm khi hồ sơ mời thầu yêu cầu nộp xác nhận không nợ bảo hiểm, thuế ngay từ bước đánh sơ bộ hồ sơ dự thầu. Ảnh: Nhã Chi

Nhiều nhà thầu phải dừng cuộc chơi sớm khi hồ sơ mời thầu yêu cầu nộp xác nhận không nợ bảo hiểm, thuế ngay từ bước đánh sơ bộ hồ sơ dự thầu. Ảnh: Nhã Chi

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng quận Cầu Giấy, TP. Hà Nội vừa tổ chức lựa chọn nhà thầu thực hiện Gói thầu số 2 Duy tu, duy trì hè đường các tuyến phố quận Cầu Giấy giai đoạn 3 năm 2021 - 2023 (giá dự toán 21,345 tỷ đồng). Tại Gói thầu này, trong nội dung đánh giá tính hợp lệ của HSDT, HSMT yêu cầu nhà thầu tham dự phải có các tài liệu gồm: bản xác nhận của cơ quan thuế nơi đăng ký trụ sở giao dịch về việc không nợ thuế VAT đến hết quý I/2022; bản xác nhận của cơ quan quản lý bảo hiểm xã hội (BHXH) nơi nhà thầu đăng ký trụ sở giao dịch về việc không nợ BHXH đến hết quý I/2022.

Kết quả đánh giá HSDT cho thấy, trong số 3 nhà thầu tham dự, Công ty CP Xây dựng công trình văn hóa và hạ tầng Hà Nội và Công ty CP Xây dựng Trường Sơn đều bị kết luận không đạt đánh giá sơ bộ do không cung cấp tài liệu chứng minh tính hợp lệ như yêu cầu của HSMT. Theo đó, Công ty CP Thương mại và Xây dựng hạ tầng đô thị Thủ Đô trúng thầu với giá 19,867 tỷ đồng.

Tại TP.HCM, câu chuyện tương tự cũng được ghi nhận tại Gói thầu Xây lắp và thiết bị thuộc Dự án Xây dựng Trường Chuyên biệt Hy Vọng (dự toán 28,327 tỷ đồng) do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Quận 6 làm chủ đầu tư, Công ty TNHH Tư vấn đầu tư xây dựng Tháp Việt đánh giá HSDT, mời thầu trong tháng 7/2022.

Theo yêu cầu của HSMT, để HSDT đạt đánh giá tính hợp lệ, nhà thầu phải có xác nhận của cơ quan BHXH tại thời điểm nhà thầu tham gia đấu thầu hoặc tài liệu chứng minh về việc nhà thầu không nợ tiền BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế đến hết năm 2021 (trường hợp nhà thầu được cơ quan bảo hiểm cho nợ tiền bảo hiểm thì phải có văn bản xác nhận của cơ quan này). Bên cạnh đó, nhà thầu phải nộp xác nhận của cơ quan quản lý thuế về việc thực hiện nghĩa vụ thuế đến hết năm 2021.

Theo biên bản mở thầu, có 2 nhà thầu tham dự, trong đó, Công ty CP Thiết kế tư vấn và Đầu tư xây dựng Công Trình trúng thầu với giá 28,296 tỷ đồng. Nhà thầu còn lại là Công ty CP Đầu tư xây dựng thương mại Bảo Tường không đạt đánh giá tính hợp lệ do không cung cấp các tài liệu xác nhận kể trên. Đồng thời, Nhà thầu cũng bị đánh giá không đạt năng lực, kinh nghiệm do không bổ sung, làm rõ HSDT theo yêu cầu của Tổ chuyên gia.

Bên cạnh 2 trường hợp kể trên, tình trạng thêm vào HSMT các điều kiện đánh giá tính hợp lệ không được pháp luật đấu thầu về đề cập cũng được ghi nhận phổ biến tại không ít gói thầu trong thời gian qua. Có thể kể đến Gói thầu Thi công xây dựng, cung cấp thiết bị 3 trường (dự toán 40,485 tỷ đồng) thuộc Dự án Xây dựng 3 trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia: Nguyễn Khuyến, Lê Quý Đôn và Lộc Ngãi C, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng; hay Gói thầu 7a Đấu thầu thi công hơn 5km đường nối từ Quốc lộ 50 vào cảng Long An từng khiến một nhà thầu liên tục kiến nghị vì yêu cầu văn bản không nợ thuế...

Trao đổi với Báo Đấu thầu, một chuyên gia đấu thầu cho biết, các mẫu HSMT do Bộ Kế hoạch và Đầu tư ban hành không đề cập đến nghĩa vụ bảo hiểm hay nghĩa vụ về thuế như một tiêu chí đánh giá tính hợp lệ của HSDT. Cá biệt trường hợp gói thầu chỉ dành cho nhà thầu là doanh nghiệp cấp siêu nhỏ, nhỏ, thì mới cần xét đến danh sách tham gia bảo hiểm năm gần nhất để tính số lao động bình quân năm, từ đó xác định quy mô doanh nghiệp dự thầu. Bên cạnh đó, một số dạng tài liệu xác nhận về nghĩa vụ thuế cũng có thể được yêu cầu nhằm củng cố kết luận đánh giá về tình hình tài chính lành mạnh của nhà thầu, song tiêu chí này được quy định tại phần năng lực, kinh nghiệm, không phải ngay tại bước đánh giá sơ bộ HSDT.