 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa: Internet |
Từ hành vi đến án phạt
Theo Điều 102 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, có 2 hành vi dẫn đến việc nhà thầu bị bị công khai thông tin về uy tín trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và khóa chức năng tham gia chào giá trực tuyến trong 6 tháng. Thứ nhất là nhà thầu được công nhận trúng thầu nhưng không thực hiện theo cam kết, trừ các trường hợp bất khả kháng. Thứ hai là nhà thầu được đề nghị trao hợp đồng nhưng từ chối hoặc không xác nhận việc chấp thuận được trao hợp đồng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn tối đa 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu của chủ đầu tư.
Thực tế cho thấy, thời gian gần đây, nhiều nhà thầu đã bị xử lý theo chế tài trên. Ngày 1/6/2026, Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu Ba Đồng Hới (Bộ Y tế) công khai thông tin đánh giá uy tín đối với Công ty CP Điện tử và Tin học Đà Nẵng. Theo Chủ đầu tư, nhà thầu này được đề nghị trao hợp đồng tại Gói thầu Cung cấp điều hòa không khí cho phòng tiếp đón và một số vị trí các khoa phòng. Ngày 19/5/2026, Chủ đầu tư đã gửi thư mời xác nhận về việc chấp thuận được trao hợp đồng trên Hệ thống, nhưng sau 3 ngày làm việc, nhà thầu vẫn không xác nhận. Trên cơ sở đó, Chủ đầu tư khóa chức năng tham gia chào giá trực tuyến của doanh nghiệp trong 6 tháng kể từ ngày 22/5/2026.
Tháng 5/2026, Hệ thống ghi nhận hơn 10 trường hợp nhà thầu bị công khai đánh giá uy tín và khóa chức năng chào giá trực tuyến do các vi phạm tương tự.
Ngày 25/5/2026, Bệnh viện Phổi 74 (Phú Thọ) công khai thông tin về uy tín đối với Công ty CP Thang máy EVN vì không xác nhận việc chấp thuận được trao hợp đồng tại Gói thầu Thuê bảo dưỡng, bảo trì hệ thống thang máy của Bệnh viện trong thời hạn theo quy định.
Trước đó, Bệnh viện Đa khoa Đống Đa (Hà Nội) cũng công khai đánh giá về uy tín và khóa chức năng chào giá trực tuyến trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày 21/5/2026 đối với Công ty TNHH Đào tạo kỹ thuật M.E.P Việt Nam. Đây là nhà thầu được xác định trúng Gói thầu Bảo dưỡng, sửa chữa, thay thế linh kiện, vật tư điều hòa năm 2026, nhưng sau đó không tiến hành hoàn thiện hợp đồng.
Cần công tâm, khách quan khi đánh giá vi phạm
Theo ghi nhận của phóng viên, một số nhà thầu cho rằng họ bị xử phạt trong khi nguyên nhân xuất phát từ những yêu cầu chưa phù hợp của chủ đầu tư hoặc do cách hiểu khác nhau về trách nhiệm của các bên trong giai đoạn hoàn thiện hợp đồng.
Tháng 2/2026, Công ty CP Tập đoàn Han Group bị Công ty Thí nghiệm điện Điện lực Hà Nội đánh giá về uy tín và bị khóa chức năng chào giá trực tuyến trong 6 tháng vì không xác nhận thư chấp thuận trao hợp đồng tại Gói thầu Mua pin thay thế cho pin công tơ điện tử Gelex năm 2026.
Ngay sau đó, Han Group đã gửi đơn kiến nghị cho rằng, Chủ đầu tư không chỉ yêu cầu xác nhận chấp thuận trao hợp đồng mà còn yêu cầu làm rõ nhiều nội dung liên quan đến hàng hóa dự thầu. Đáng chú ý, Chủ đầu tư yêu cầu bảo đảm thực hiện hợp đồng tương đương 25% giá trị hợp đồng, cao hơn nhiều so với mức từ 2 - 5% theo quy định hiện hành. Cho rằng những yêu cầu này không phù hợp với quy định pháp luật nên nhà thầu không xác nhận chấp thuận trao hợp đồng.
Theo ông Đỗ Văn Hân, Giám đốc Han Group, việc áp dụng các yêu cầu phức tạp đối với một gói thầu mua sắm hàng hóa phổ thông có giá trị vài trăm triệu đồng là chưa phù hợp với tinh thần đơn giản hóa của hình thức chào giá trực tuyến. Đặc biệt, việc cấm tham gia chào giá trực tuyến trong 6 tháng khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn.
Tương tự, ngày 6/4/2026, Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ UNISAL bị Bệnh viện Đa khoa Bắc Ninh số 2 xử phạt sau khi tham dự Gói thầu Dịch vụ thay thế tấm trần Khoa HSTC và Thận TNLM.
Theo phản ánh, ngày 24/3/2026, UNISAL được công bố trúng thầu. Sau đó, Chủ đầu tư gửi yêu cầu xác nhận việc chấp thuận trao hợp đồng và dự thảo hợp đồng để nhà thầu nghiên cứu. UNISAL đã có văn bản phản hồi, trong đó đề xuất điều chỉnh một số điều khoản hợp đồng. Thay vì tiếp tục trao đổi hoặc làm rõ các nội dung khác biệt, Chủ đầu tư ban hành quyết định xử lý vi phạm với lý do nhà thầu không hoàn thiện, không ký kết hợp đồng. Nhà thầu bị khóa chức năng chào giá trực tuyến trong 6 tháng từ ngày 7/4/2026.
Không đồng tình với kết luận này, ông Nguyễn Quang Tuyến, Giám đốc UNISAL cho biết, nhà thầu chưa từng từ chối thực hiện hợp đồng. Thậm chí, doanh nghiệp đã tạm ứng tiền cho nhà cung cấp nhằm chuẩn bị nguồn hàng đáp ứng tiến độ thực hiện gói thầu.
Theo chuyên gia đấu thầu, việc khóa chức năng chào giá trực tuyến trong 6 tháng có tác động rất lớn đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đặc biệt là các nhà thầu nhỏ. Do đó, trước khi công khai thông tin uy tín và áp dụng chế tài, chủ đầu tư cần đánh giá toàn diện về hành vi vi phạm. Mọi quyết định xử lý cần được thực hiện trên cơ sở khách quan, minh bạch, có đầy đủ hồ sơ chứng minh và bảo đảm quyền giải trình của nhà thầu.
