 |
| Được khởi công năm 2022 phục vụ cho các dự án thuộc Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ, nhưng Khu công nghiệp Sơn Mỹ 1 hiện vẫn chưa có mặt bằng. Ảnh: Hà Minh |
Chậm triển khai các dự án
Trong 3 dự án đã được cấp phép đầu tư vào Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ, có 2 dự án nhiệt điện sử dụng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) tổng công suất 4.500 MW, bao gồm: Nhà máy nhiệt điện Sơn Mỹ 1 (2.250 MW) và Nhà máy nhiệt điện Sơn Mỹ II (2.250 MW). Cả 2 dự án này đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đồng thời là các dự án thuộc danh mục được Thủ tướng và Ban Chỉ đạo Nhà nước các chương trình, công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành năng lượng theo dõi, chỉ đạo định kỳ hàng tháng.
Trong đó, Dự án Nhà máy nhiệt điện Sơn Mỹ I do tổ hợp nhà đầu tư EDF - Kyushu - Sojitz - Pacific thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT, vốn đầu tư khoảng 48.457 tỷ đồng. Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Sơn Mỹ II do Tập đoàn AES (Hoa Kỳ) xây dựng, có tổng vốn đầu tư khoảng 50.432 tỷ đồng. Theo tiến độ tại quyết định chủ trương đầu tư của Bộ Công Thương từ năm 2018 với LNG Sơn Mỹ I và 2023 đối với LNG Sơn Mỹ II, cả hai dự án dự kiến hoàn thành và đưa vào vận hành trong năm 2028. Tuy nhiên, do nhiều khó khăn về mặt bằng, cơ chế tài chính…, cả 2 dự án chưa thể triển khai đúng thời hạn, báo cáo nghiên cứu khả thi cũng chưa được Bộ Công Thương phê duyệt.
Dự án thứ 3 thuộc Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ là Kho cảng LNG Sơn Mỹ do Công ty TNHH Kho cảng LNG Sơn Mỹ (liên doanh giữa PV GAS và Tập đoàn AES (Hoa Kỳ) thực hiện, vốn đầu tư dự kiến khoảng 1,338 tỷ USD, cũng đang “dậm chân tại chỗ”. Kho cảng này được xây dựng nhằm cung cấp nhiên liệu cho 2 nhà máy nhiệt điện trong Trung tâm với công suất khoảng 3,6 triệu tấn LNG/năm cho giai đoạn 1; 6 triệu tấn/năm giai đoạn 2 (2027 - 2030) và có thể mở rộng phát triển giai đoạn tiếp theo với công suất lên đến 10 triệu tấn/năm. “Kho cảng LNG Sơn Mỹ chỉ phát huy hiệu quả khi được xây dựng cùng thời gian, đồng bộ hạ tầng với LNG Sơn Mỹ I và LNG Sơn Mỹ II. Nên dù Dự án đã được phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi thì nhà đầu tư vẫn chưa thể thực hiện, đó là chưa kể mặt bằng xây dựng hiện nay vẫn chưa được địa phương bàn giao”, đại diện Nhà đầu tư cho hay.
Kiến nghị điều chỉnh tiến độ và cơ chế triển khai
Để phục vụ các dự án thuộc Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ, tỉnh Lâm Đồng đã đầu tư Khu công nghiệp (KCN) Sơn Mỹ 1 và KCN Sơn Mỹ 2. Trong đó, KCN Sơn Mỹ 1 có tổng vốn đầu tư 2.300 tỷ đồng, diện tích thu hồi 1.070 ha, được khởi công xây dựng từ năm 2022 nhưng mới có 46 hộ dân bàn giao 107 ha (đạt 10,01% diện tích). Trong khi đó, KCN Sơn Mỹ 2 (giai đoạn 1) có chi phí đầu tư 1.717 tỷ đồng đang ở giai đoạn hoàn thiện báo cáo nghiên cứu khả thi.
Ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng cho biết, có nhiều khó khăn trong xác định nguồn gốc đất bồi thường, giải phóng mặt bằng khi triển khai các dự án KCN Sơn Mỹ 1 và 2. Về chủ quan, chủ đầu tư các KCN này tiến hành chậm, một số trường hợp chưa làm hết trách nhiệm nên lãnh đạo Tỉnh đã nhắc nhở nhiều lần. “Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đã yêu cầu tập trung nguồn lực tháo gỡ khó khăn, giao Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất số 1 khẩn trương chi trả cho các hộ dân trong khu vực ưu tiên 375 ha của KCN Sơn Mỹ 1. Kiểm kê, xác minh pháp lý nguồn gốc đất trong tháng 5/2026; xây dựng phương án giá đất 694 ha của KCN Sơn Mỹ 1 giao UBND xã Sơn Mỹ, đơn vị tư vấn hoàn thành chứng thư giá đất, trình thẩm định, phê duyệt”, ông Hải cho hay.
Liên quan đến tiến độ triển khai các dự án nhiệt điện LNG, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đã báo cáo Ban Chỉ đạo nhà nước về các công trình, dự án trọng điểm ngành năng lượng và Bộ Công Thương, kiến nghị sớm phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi đối với LNG Sơn Mỹ 1 và LNG Sơn Mỹ 2.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên cho hay, hai dự án này nằm trong danh mục công trình quan trọng quốc gia theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ nhưng lại không thuộc nhóm dự án đảm bảo cấp điện đến năm 2030. Vì vậy, địa phương đã kiến nghị Chính phủ, Bộ Công Thương xem xét điều chỉnh tiến độ sang giai đoạn sau năm 2030 đối với cả 3 dự án tại Trung tâm Điện lực Sơn Mỹ. Ngoài ra, theo phản ánh của nhà đầu tư, hợp đồng BOT đang gặp những khó khăn như thiếu cơ chế bảo lãnh vốn vay và khung pháp lý đảm bảo tài chính; chưa có quy định rõ ràng về bảo lãnh của Chính phủ đối với các nghĩa vụ trong hợp đồng BOT, cũng như trách nhiệm của các doanh nghiệp nhà nước tham gia dự án; cơ chế giá điện và phân bổ rủi ro trong hợp đồng mua bán điện (PPA) chưa đủ hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư và huy động vốn quốc tế.
Liên quan đến những vướng mắc này, Bộ Công Thương đang hoàn thiện Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 56/2025/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2025/NĐ-CP về cơ chế pháp lý cho các dự án điện khí sử dụng LNG nhập khẩu, đặc biệt là quy định về sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn (Qc). Theo Bộ Công Thương, Dự thảo đề xuất điều chỉnh mức Qc từ 65% lên 75% sản lượng điện phát bình quân nhiều năm, kéo dài từ 10 năm lên 15 năm. Mặc dù nhận được sự đồng thuận về tính cần thiết của việc sửa đổi, nhưng mức tỷ lệ 75% vẫn đang ghi nhận ý kiến khác nhau. Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cùng các nhà đầu tư nước ngoài đã kiến nghị nâng Qc lên mức 85 - 95%, kéo dài 20 - 25 năm.
