Từ những năm tháng nguồn điện còn thiếu thốn đến hệ thống lưới điện ngày càng hiện đại, tự động hóa và vận hành dựa trên dữ liệu, hành trình phát triển của ngành điện cũng là lát cắt sinh động về chặng đường Hà Nội vươn mình.
Điện không chỉ là câu chuyện của đường dây, trạm biến áp hay nhà máy. Đó còn là ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội, hiện diện trong ánh đèn phố, những chuyến tàu điện, nhịp máy của nhà xưởng, những ca sản xuất và cả những sinh hoạt bình dị trong mỗi gia đình. Từ những điều gần gũi ấy, có thể nhìn thấy một Thủ đô đã đi xa đến nhường nào.
Từ những ngày tiếp quản dòng điện
Tháng 10/1954, cùng với thời khắc Hà Nội được giải phóng, ngành điện Thủ đô bước vào một chặng đường mới. Nhà máy Đèn Bờ Hồ được tiếp quản, dòng điện tiếp tục được duy trì để phục vụ đời sống và hoạt động của thành phố.
Tuy nhiên, phía trước vẫn là hành trình dài với nhiều khó khăn. Qua những năm chiến tranh và giai đoạn đất nước còn nhiều thiếu thốn, nguồn điện có lúc chưa đáp ứng đủ nhu cầu, lưới điện còn hạn chế, trong khi Hà Nội từng bước khôi phục sản xuất, ổn định đời sống và mở rộng đô thị.
Trong ký ức của nhiều người, có những chuyến tàu điện phải dừng giữa đường vì mất điện, những học sinh tìm đến nơi có ánh đèn đường để học bài hay những gia đình ở cuối nguồn chật vật với dòng điện yếu.
Đó là hình ảnh của một Hà Nội từng sống cùng những thiếu thốn về điện. Nhưng cũng từ những khó khăn ấy, hành trình xây dựng và phát triển hệ thống điện Thủ đô từng bước được tiếp nối, đặt nền móng cho những đổi thay về sau.
Từ người thợ điện năm xưa đến hệ thống vận hành bằng dữ liệu
Cùng với sự phát triển của Hà Nội là hành trình đổi thay của những người giữ cho dòng điện luôn vận hành. Những năm đầu sau tiếp quản, người thợ điện làm việc với máy móc, đường dây và thiết bị còn nhiều hạn chế. Trong chiến tranh, họ khắc phục sự cố, sửa chữa lưới điện giữa những vùng bom đạn. Khi hòa bình lập lại, công việc tiếp tục được nối dài bằng những nỗ lực mở rộng, cải tạo và hoàn thiện hệ thống điện, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của Thủ đô.
Ngày nay, công việc ấy đã bước sang một giai đoạn mới, với sự hỗ trợ của công nghệ và dữ liệu số.
Lưới điện Thủ đô hiện có 69 trạm biến áp 220/110 kV. Cùng với quá trình chỉnh trang đô thị, nhiều tuyến cáp điện được ngầm hóa. Các trạm biến áp 110 kV và 220 kV được ứng dụng công nghệ vận hành không người trực; hệ thống SCADA cho phép giám sát, điều khiển từ xa, giúp công tác quản lý vận hành chủ động và linh hoạt hơn.
Nếu trước đây nhiều công việc đòi hỏi người thợ trực tiếp kiểm tra, ghi chép và xử lý tại hiện trường, thì nay dữ liệu đã trở thành một công cụ quan trọng trong theo dõi và quản lý hệ thống. 100% khách hàng sử dụng điện đã được lắp đặt công tơ điện tử đo xa, cho phép thu thập chỉ số tự động. Tình trạng vận hành của lưới điện được giám sát, giúp lực lượng quản lý có thêm cơ sở phát hiện bất thường và đưa ra phương án xử lý kịp thời.
Dòng điện vẫn tiếp tục phục vụ đời sống và sản xuất như trước, nhưng cách ngành điện quản lý, giám sát và bảo đảm dòng điện ấy đã thay đổi đáng kể.
Khi Hà Nội bước vào thời đại mới của điện
Sự chuyển đổi vẫn đang tiếp diễn. Năm 2026, hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) được triển khai tại 5 trạm biến áp 110 kV, mở ra thêm khả năng điều tiết năng lượng và tăng tính linh hoạt cho lưới điện. Cùng với đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang được nghiên cứu ứng dụng nhằm hỗ trợ nhận diện sớm những nguy cơ mất an toàn trong sử dụng điện.
Từ chiếc kìm, chiếc tô-vít và những chiếc thang tre của người thợ điện năm nào đến các hệ thống dữ liệu, tự động hóa, BESS và AI hôm nay là một khoảng cách dài về công nghệ. Song, đằng sau những đổi thay ấy vẫn là nhiệm vụ xuyên suốt: bảo đảm dòng điện an toàn, ổn định và liên tục để Hà Nội có thể sống, làm việc và phát triển.
72 năm nhìn từ ánh điện
72 năm sau Ngày Giải phóng Thủ đô, Hà Nội đã mang diện mạo của một đô thị lớn, với nhịp sống sôi động và nhu cầu điện ngày càng cao. Những hình ảnh về các gia đình chờ ánh điện, những chuyến tàu dừng giữa đường vì mất điện hay học sinh tìm nơi có ánh đèn để học bài đã trở thành ký ức của một thời kỳ nhiều khó khăn.
Hà Nội hôm nay đang vận hành trên nền tảng hệ thống điện ngày càng hiện đại, thông minh và linh hoạt hơn. Đằng sau mỗi ánh đèn trong ngôi nhà, mỗi dây chuyền sản xuất hoạt động hay mỗi con phố rực sáng về đêm là nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ người làm điện, cùng quá trình đầu tư, đổi mới và ứng dụng công nghệ.
Nhìn từ dòng điện, có thể thấy rõ chặng đường Hà Nội đã đi qua: từ những ngày chật vật với nguồn sáng đến một thành phố không ngừng chuyển động trong ánh sáng của phát triển. Suốt 72 năm ấy, điện không chỉ đồng hành cùng sự đổi thay của Thủ đô mà còn là một lăng kính để nhìn lại hành trình Hà Nội lớn lên, hiện đại hóa và hướng tới tương lai.
