 |
| Dự báo tác động từ xung đột tại IRAN đến một số nhóm ngành. Nguồn: BVSC |
Kể từ thời điểm cuộc xung đột giữa Israel và Iran chính thức xảy ra, giá hợp đồng tương lai dầu Brent đã tăng từ mức khoảng 69 USD/thùng lên mức 84 USD/thùng (+21,7%) do gián đoạn nguồn cung và nhu cầu tích trữ do lo ngại rủi ro địa chính trị.
Trước diễn biến căng thẳng ở khu vực Trung Đông, Bộ Công thương đưa ra nhận định và dự báo, giá cả các mặt hàng tiêu dùng, giá nhiên liệu, giá dầu thế giới sẽ có biến động theo chiều hướng gia tăng trong thời gian tới, gây ra tác động tiêu cực gián tiếp và đa chiều đến hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu của Việt Nam chung cũng như với khu vực Trung Đông nói riêng. Đối với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy giá cước vận tải biển, vận tải hàng hóa đường không tiếp tục gia tăng đồng thời ảnh hưởng tới tuyến vận tải hàng hóa cho các nước tại vùng Vịnh.
Báo cáo từ Công ty CP Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) đánh giá, các hãng hàng không như Vietnam Airlines, Vietjet Air là nhóm chịu tác động tiêu cực lớn. Ước tính nhiên liệu bay (Jet A1) chiếm tới 40% chi phí vận hành, do đó biến động tăng 30 - 40% của giá dầu sẽ đẩy các hãng bay trước nguy cơ thua lỗ nếu không kịp thời điều chỉnh giá vé. Thêm vào đó, tình trạng đóng cửa bầu trời tại Trung Đông buộc các tuyến bay sang châu Âu phải thay đổi lộ trình, việc kéo dài hành trình bay không chỉ gây mất thời gian mà còn làm đội chi phí nhiên liệu.
Bên cạnh đó, giới phân tích cho rằng, các nhóm ngành sử dụng sản phẩm hóa dầu làm đầu vào như sợi, dệt, nhựa và cao su cũng sẽ đối mặt với áp lực tăng chi phí. Hầu hết nguyên liệu hạt nhựa (PVC, PP) đều là dẫn xuất của dầu mỏ. Chi phí nguyên liệu đầu vào tăng mạnh sẽ trực tiếp làm giảm biên lợi nhuận gộp của các doanh nghiệp nhựa và cao su tổng hợp nếu không thể chuyển giao chi phí cho khách hàng. Nếu giá dầu duy trì cao trong thời gian dài, biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp do doanh nghiệp không thể chuyển hết chi phí sang giá bán.
Đối với ngành sợi, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) Lê Tiến Trường cho biết, kể từ đầu năm 2026 đến nay, giá dầu đã tăng hơn 20% do căng thẳng giữa Mỹ - Israel - Iran tạo áp lực lớn lên chi phí đầu vào cho các doanh nghiệp sợi và dệt. Lãnh đạo Tập đoàn lưu ý diễn biến giá dầu tăng đang kéo theo giá nguyên liệu hóa dầu, đặc biệt là xơ PE theo xu hướng tăng lên, đồng thời tác động lan tỏa tới giá bông. Trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu còn yếu, các đơn vị cần kiểm soát chặt chẽ hàng tồn kho và cân đối sản xuất theo tín hiệu thị trường để tránh rủi ro thu hẹp biên lợi nhuận.
Liên quan đến hoạt động vận chuyển hàng hóa tới EU, Chủ tịch Vinatex yêu cầu các đơn vị chuẩn bị các phương án giao hàng phù hợp trong điều kiện tuyến vận tải có thể thay đổi, chi phí logistics gia tăng và thời gian vận chuyển kéo dài. Doanh nghiệp cần tính toán lại nhu cầu sử dụng nguyên liệu, cơ cấu giá, tiến độ sản xuất, chủ động đẩy nhanh nhịp độ để bù đắp thời gian vận tải, hạn chế tối đa rủi ro giao hàng chậm và phát sinh chi phí.
Ở chiều ngược lại, việc giá dầu tăng được đánh giá sẽ mang lại lợi thế cho một số ngành. Dầu khí là nhóm hưởng lợi rõ nhất khi chiến sự làm giá dầu tăng và duy trì ở mặt bằng cao hơn. Nhóm này được hỗ trợ bởi kỳ vọng cải thiện doanh thu, biên lợi nhuận.
Một ngành được dự báo hưởng lợi nữa là phân bón và hóa chất. Các doanh nghiệp sản xuất phân đạm (urea) như Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí và Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau hưởng lợi khi nguồn cung phân bón từ Trung Đông bị gián đoạn. KBSV cho biết, khí tự nhiên là nguyên liệu chiếm 70 - 80% giá thành sản xuất phân bón; do đó, khi giá khí thế giới tăng, giá phân bón có khả năng tăng theo. Các doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế tự chủ nguồn khí nội địa có thể hưởng lợi từ sự chênh lệch giá bán so với đối thủ quốc tế.
Về nhóm doanh nghiệp vận tải biển, KBSV đánh giá, khi quãng đường và thời gian vận chuyển quốc tế bị kéo dài, nhu cầu thuê tàu sẽ gia tăng, đẩy giá thuê tăng cao và tạo điều kiện cho các hãng tàu được hưởng giá cước mới tốt hơn. Các doanh nghiệp vận tải biển (PVT, HAH, VOS...) có thể nhận về mức giá thuê tốt hơn cho các hợp đồng ký theo giá thả nổi và hợp đồng thời hạn sau khi đàm phán lại giá.
Công ty CP Chứng khoán Bảo Việt thì đánh giá, rủi ro địa chính trị làm tăng nhu cầu vận tải và duy trì mặt bằng cước cao. Dự báo tác động của rủi ro địa chính trị đến các doanh nghiệp được trình bày như trong bảng, trong đó khối doanh nghiệp có đội tàu dầu có khả năng hưởng lợi trực tiếp từ giá cước tăng.
