 |
| Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc làm việc với Bộ Xây dựng, một số bộ, ngành, TP. Hà Nội, TPHCM về tình hình triển khai các dự án đường sắt - Ảnh: VGP/Phương Nguyên |
Đẩy nhanh các khâu then chốt
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã hoàn thành báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, đồng thời đang triển khai các bước chuẩn bị cho báo cáo nghiên cứu khả thi, bao gồm lập đề cương, dự toán và hồ sơ mời thầu tư vấn. Công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và xây dựng khu tái định cư cũng đang được các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam khẩn trương thực hiện.
Một trong những nhiệm vụ cấp bách hiện nay là lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và đối tác cung cấp, chuyển giao công nghệ - yếu tố có ý nghĩa quyết định đến chất lượng và hiệu quả dự án.
Song song đó, các tuyến đường sắt kết nối như Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Đồng Đăng cũng đang được hoàn thiện quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, đặc biệt chú trọng đến chi phí và phương án giải phóng mặt bằng.
Đáng chú ý, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật đang được hoàn thiện với hàng trăm bộ tiêu chuẩn cho đường sắt tốc độ cao, đường sắt kết nối và đường sắt đô thị. Bộ Xây dựng cũng đang rà soát hơn 16.000 định mức xây dựng nhằm cập nhật phù hợp với yêu cầu mới.
Tăng tốc phát triển đường sắt đô thị
Tại Hà Nội và TP.HCM, các dự án đường sắt đô thị tiếp tục được thúc đẩy. Hà Nội đang triển khai nhiều tuyến như Nhổn - Ga Hà Nội, Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo, Văn Cao - Láng - Hòa Lạc…; đồng thời chuẩn bị quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng.
Trong khi đó, TP.HCM đang rà soát, tích hợp quy hoạch 28 tuyến metro, ưu tiên các tuyến có tính khả thi cao như Bến Thành - Tham Lương, Bến Thành - Thủ Thiêm, Bến Thành - Cần Giờ. Thành phố cũng kiến nghị sớm bàn giao mốc giới tuyến đường sắt tốc độ cao để đồng bộ quy hoạch và phát triển đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng).
Bảo đảm đồng bộ tiêu chuẩn, tránh “vết xe cũ”
Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, các dự án đường sắt có vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ trong phát triển hạ tầng mà còn tạo động lực tăng trưởng dài hạn, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Tuy nhiên, đây là lĩnh vực mới, chưa có tiền lệ, do đó cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành bám sát chỉ đạo của Trung ương, đồng thời đánh giá toàn diện các yếu tố kinh tế, tài chính, công nghệ, mô hình vận hành.
Đặc biệt, Phó thủ tướng lưu ý bài học từ các dự án đường sắt đô thị trước đây: việc áp dụng công nghệ và tiêu chuẩn khác nhau đã gây khó khăn cho kết nối hệ thống. Vì vậy, việc xây dựng bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn thống nhất, hiện đại là yêu cầu bắt buộc.
Các bộ, ngành được giao khẩn trương hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, làm cơ sở lựa chọn công nghệ, nhà thầu, đồng thời gắn với yêu cầu chuyển giao công nghệ thực chất, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tiến tới tự chủ ngành công nghiệp đường sắt.
Đa dạng nguồn vốn, đào tạo nhân lực đi trước
Về nguồn lực, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng kế hoạch huy động vốn đa dạng, kết hợp giữa ngân sách nhà nước, vốn ODA và đầu tư tư nhân theo hình thức hợp tác công – tư (PPP), cụ thể hóa cho từng dự án.
Cùng với đó, công tác đào tạo nhân lực phải “đi trước một bước”, từ đào tạo cơ bản đến nâng cao, gắn với chuyển giao công nghệ và thực tiễn vận hành, nhằm từng bước làm chủ công nghệ đường sắt.
Đối với các tuyến đường sắt kết nối quốc tế như Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng hay Hà Nội – Đồng Đăng, lãnh đạo Chính phủ đánh giá đây sẽ là động lực thúc đẩy thương mại, du lịch và kết nối khu vực.
Riêng với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD được nhấn mạnh. Mỗi nhà ga không chỉ là điểm trung chuyển mà còn có thể trở thành một “cực tăng trưởng” mới – trung tâm kinh tế, dịch vụ của địa phương.
Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương chủ động quy hoạch, chuẩn bị giải phóng mặt bằng và tái định cư, sẵn sàng triển khai ngay khi dự án được phê duyệt.
Khẳng định quyết tâm của Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết sẽ trực tiếp làm việc với các bộ, ngành, địa phương để tháo gỡ vướng mắc theo từng dự án cụ thể.
Với sự chỉ đạo đồng bộ và quyết liệt, cùng sự tham gia của các địa phương và doanh nghiệp, lĩnh vực đường sắt được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột hạ tầng quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số.
