 |
| Dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 214/2025/NĐ-CP bổ sung cách thức xác định tỷ lệ nhà thầu phụ đối với trường hợp nhà thầu liên danh để chủ đầu tư có cơ sở thực hiện trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu. Ảnh: Lê Gia Khoa |
Khoản 2 Điều 141 Nghị định 214 quy định về quản lý nhà thầu phụ cho phép nhà thầu được ký kết hợp đồng với các nhà thầu phụ trong danh sách các nhà thầu phụ nêu trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất hoặc ký với nhà thầu phụ được chủ đầu tư chấp thuận để tham gia thực hiện công việc xây lắp, tư vấn, phi tư vấn, dịch vụ liên quan của gói thầu cung cấp hàng hóa, công việc thuộc gói thầu hỗn hợp. Việc sử dụng nhà thầu phụ sẽ không làm thay đổi các nghĩa vụ của nhà thầu. Nhà thầu phải chịu trách nhiệm về khối lượng, chất lượng, tiến độ và các trách nhiệm khác đối với phần công việc do nhà thầu phụ thực hiện. Việc thay thế, bổ sung nhà thầu phụ hoặc thay đổi nội dung thầu phụ nêu trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất chỉ được thực hiện khi được chủ đầu tư, tư vấn giám sát chấp thuận và không vượt mức tối đa giá trị công việc dành cho nhà thầu phụ nêu trong hợp đồng; việc sử dụng nhà thầu phụ phải phù hợp với nhu cầu của nhà thầu trong thực hiện hợp đồng, nhà thầu phụ phải đáp ứng về năng lực, kinh nghiệm theo yêu cầu của nhà thầu…
Đồng thời, Luật Đấu thầu xác định chuyển nhượng thầu trong các trường hợp quy định tại Luật là hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu, bao gồm việc nhà thầu chuyển giao phần công việc vượt quá giá trị tối đa dành cho nhà thầu phụ theo hợp đồng hoặc chuyển giao phần công việc ngoài phạm vi đã đề xuất trong hồ sơ dự thầu mà không được chủ đầu tư, tư vấn giám sát chấp thuận. Đồng thời, hành vi của chủ đầu tư hoặc tư vấn giám sát chấp thuận việc chuyển nhượng trái quy định trong 2 trường hợp này cũng bị coi là hành vi bị cấm.
Các quy định của pháp luật về đấu thầu vừa tạo điều kiện cho nhà thầu tối ưu việc tổ chức thực hiện hợp đồng, thuê các đơn vị có chuyên môn sâu để thực hiện những công việc chuyên biệt nhưng vẫn bảo đảm trách nhiệm của nhà thầu chính, vừa kiểm soát nguy cơ chuyển nhượng thầu trái pháp luật.
Tuy nhiên, theo Cục Quản lý đấu thầu, Bộ Tài chính, thực tiễn triển khai cho thấy công tác quản lý, giám sát việc sử dụng nhà thầu phụ trong quá trình thực hiện hợp đồng còn phát sinh một số vướng mắc. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chưa có đầy đủ thông tin phục vụ theo dõi, giám sát việc sử dụng nhà thầu phụ. Đồng thời, một số quy định liên quan đến phạm vi công việc của nhà thầu phụ, tỷ lệ sử dụng nhà thầu phụ, trách nhiệm của các bên trong quá trình thực hiện hợp đồng còn có cách hiểu và áp dụng khác nhau. Điều này dẫn đến lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời ảnh hưởng đến hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi vi phạm về nhà thầu phụ, chuyển nhượng thầu.
Nhiều chủ đầu tư cũng phản ánh trong nhiều trường hợp, đặc biệt là gói thầu quy mô lớn, nhiều hạng mục, gặp khó khăn trong việc việc xác định ranh giới giữa sử dụng nhà thầu phụ hợp pháp và chuyển nhượng thầu trá hình; việc giám sát tỷ lệ, phạm vi và nội dung công việc do nhà thầu phụ thực hiện trong quá trình thi công...
Đại diện Cục Quản lý đấu thầu cho biết, tại Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung NĐ 214, quản lý nhà thầu phụ là nội dung được sửa đổi tương đối nhiều nhằm tăng cường tính công khai, minh bạch trong quản lý, sử dụng nhà thầu phụ trong quá trình thực hiện hợp đồng; hạn chế hành vi chuyển nhượng thầu trái quy định; bảo đảm thống nhất trong nhận thức và tổ chức thực hiện.
Cụ thể, Dự thảo sửa đổi, bổ sung Khoản 2 Điều 35 theo hướng quy định trong quá trình quản lý hợp đồng, chủ đầu tư phải cập nhật thông tin thay đổi, phát sinh về danh sách, phạm vi công việc và tỷ lệ sử dụng nhà thầu phụ, nhà thầu phụ đặc biệt (nếu có). Theo quy định hiện hành tại NĐ 214, chủ đầu tư chỉ phải cập nhật thông tin liên quan nhà thầu chính. Đây là điểm bổ sung quan trọng để thuận tiện trong kiểm tra, giám sát, ngăn chặn hành vi chuyển nhượng thầu.
Đồng thời, Dự thảo sửa đổi nhiều quy định tại Khoản 2 Điều 141 về quản lý nhà thầu phụ. Trong đó, Dự thảo bổ sung cách thức xác định tỷ lệ nhà thầu phụ đối với trường hợp nhà thầu liên danh để chủ đầu tư có cơ sở thực hiện trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu; cách xác định “phần công việc thuộc gói thầu” để làm cơ sở xác định hành vi chuyển nhượng thầu. Bổ sung quy định để làm rõ trường hợp nhà thầu ký hợp đồng để mua nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, vật tư, cấu kiện bán thành phẩm, hàng hóa, thiết bị, thuê thiết bị thi công, nhân sự từ các nhà cung cấp, cá nhân để thực hiện gói thầu thì các nhà cung cấp, cá nhân không phải là nhà thầu phụ, giá trị các công việc này không bị tính vào giá trị công việc sử dụng nhà thầu phụ. Đồng thời, quy định rõ chủ đầu tư không phải đánh giá về năng lực, kinh nghiệm của nhà thầu phụ (trừ nhà thầu phụ đặc biệt), nhà thầu phải chịu trách nhiệm lựa chọn, sử dụng nhà thầu phụ có năng lực và kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu về khối lượng, chất lượng, tiến độ và các trách nhiệm khác đối với phần công việc do nhà thầu phụ thực hiện…
Góp ý nội dung này, ông Đàm Đức Biên, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng thuộc Bộ Xây dựng cho rằng, khi sửa đổi NĐ 214, nên cân nhắc kỹ hơn về khái niệm nhà thầu phụ cũng như hành vi chuyển nhượng thầu trong các hợp đồng xây dựng. Bởi lẽ những gói thầu có sự tham gia của nhà thầu nước ngoài được khuyến khích những việc mà nhà thầu trong nước làm được thì được thuê nhà thầu trong nước. Trong khi đó, đối với nhà thầu chính là doanh nghiệp trong nước, lại quy định một tỷ lệ rất cứng tại hợp đồng; khi thuê nhà thầu phụ vượt tỷ lệ này hoặc nằm ngoài phạm vi công việc thì bị coi là hành vi chuyển nhượng thầu.
Theo ông Biên, hiện nay, nhiều dự án trọng điểm được yêu cầu phải đẩy nhanh tiến độ hoàn thành, trong trường hợp cần thiết nhà thầu phải huy động thêm lực lượng hơn tỷ lệ cho phép để đáp ứng yêu cầu tiến độ và chịu trách nhiệm hoàn toàn trước chủ đầu tư, nhưng đây lại là hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm quy định. Ông Đàm Đức Biên cho rằng, quy định này nên được cân nhắc kỹ sao cho phù hợp tính chất của hoạt động xây dựng và nhà thầu chính đã phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước chủ đầu tư về chất lượng, tiến độ, an toàn và toàn bộ nghĩa vụ theo hợp đồng gói thầu rồi.
Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông và nông nghiệp TP. Cần Thơ thì chia sẻ, Dự thảo Nghị định có quy định căn cứ quy mô, tính chất của gói thầu, chủ đầu tư quy định tỷ lệ phần trăm về giá trị tối đa sử dụng nhà thầu phụ trên giá dự thầu trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu. Tuy nhiên, để thuận lợi hơn cho chủ đầu tư trong thực hiện, nhất là liên quan đến hậu kiểm, có thể hướng dẫn thêm về tỷ lệ tối đa được quy định trong hồ sơ mời thầu.
