Nguyên nhân nào khiến cuộc thầu cạnh tranh thấp?

0:00 / 0:00
0:00

(BĐT) - Nhiều gói thầu xây lắp mời thầu trong thời gian gần đây rơi vào tình trạng đìu hiu, chỉ có từ 1 - 2 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu (HSDT). Đặc biệt ở những gói thầu có phản ánh về tiêu chí hồ sơ mời thầu (HSMT) chưa thực sự mở, chưa phù hợp…, số lượng nhà thầu tham dự chỉ ở mức tối thiểu - 1 nhà thầu, khiến khái niệm cạnh tranh gần như bị “triệt tiêu”.

Nhiều gói thầu xây lắp bị phản ánh yêu cầu về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự không phù hợp. Ảnh: Nhã Chi
Nhiều gói thầu xây lắp bị phản ánh yêu cầu về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự không phù hợp. Ảnh: Nhã Chi

Ngày 30/6, Ban Quản lý dự án khu vực Vĩnh Phúc (tỉnh Phú Thọ) đóng/mở thầu Gói thầu Thi công hạ tầng khu tái định cư tại khu đồng Chiêm, thôn Cam Lâm, xã Tam Đảo thuộc Dự án Hạ tầng giao thông kết nối vùng Thủ đô trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc. Gói thầu có giá dự toán 10,38 tỷ đồng, thu hút 1 nhà thầu tham dự - Liên danh Công ty CP Đầu tư xây dựng và Phát triển Trường Hải - Công ty CP TNT Đông Dương.

Trong quá trình mời thầu, một nhà thầu đề nghị Chủ đầu tư làm rõ tiêu chí kinh nghiệm thực hiện hợp đồng xây lắp tương tự. HSMT yêu cầu nhà thầu đã hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành phần lớn tối thiểu 1 công trình có loại kết cấu thi công công trình hạ tầng kỹ thuật (bao gồm các hạng mục san nền hoặc đắp nền đường; đường giao thông; hệ thống thoát nước và hệ thống chiếu sáng), cấp IV…

Nhà thầu chỉ ra, Chương V Yêu cầu về kỹ thuật tại HSMT có nêu nhóm, loại, cấp công trình của Gói thầu là công trình hạ tầng kỹ thuật, cấp IV. Theo mẫu HSMT được ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC, chủ đầu tư không được đưa ra yêu cầu về hợp đồng tương tự đối với hạng mục trong trường hợp gói thầu chỉ gồm công trình hoặc cả công trình và hạng mục theo quy định của pháp luật về xây dựng. Nhà thầu cho rằng, HSMT yêu cầu về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự như trên là không phù hợp, làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu.

Phúc đáp đề nghị làm rõ, đơn vị tư vấn đấu thầu cho biết, công trình được phê duyệt là công trình hạ tầng kỹ thuật cấp IV, công trình/loại kết cấu công trình thuộc Gói thầu không có trong Phụ lục II Thông tư số 06/2021/TT-BXD. Do đó, đơn vị tư vấn xây dựng tiêu chí về hợp đồng tương tự theo tính chất đối với loại công trình hạ tầng kỹ thuật (về bản chất nội dung ghi chú trong HSMT là để làm rõ tính chất của công trình hạ tầng kỹ thuật).

Tại Gói thầu số 1 Thi công hạng mục hạ tầng, khuôn viên thuộc Dự án Cải tạo, sửa chữa, nâng cấp hạ tầng, khuôn viên, nhà văn hóa các tổ dân phố trên địa bàn phường Vân Hà, tỉnh Bắc Ninh (giá gói thầu 7,576 tỷ đồng) do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Vân Hà làm chủ đầu tư , HSMT yêu cầu một số loại máy, thiết bị (như: ô tô tự đổ, xe cẩu, máy xúc, xe lu, máy ủi…) phải có tài liệu chứng minh thông số của thiết bị (đăng ký, đăng kiểm).

Nhà thầu cho rằng, nội dung này không phù hợp với quy định tại Mục 31 Chương I. Chỉ dẫn nhà thầu, Mẫu số 3A HSMT xây lắp ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC (đối với thiết bị thi công chủ yếu thuộc sở hữu của nhà thầu: nhà thầu cần cung cấp giấy đăng ký thiết bị hoặc hợp đồng, hóa đơn mua hàng hoặc giấy đăng kiểm, kiểm định theo quy định của pháp luật. Nhà thầu chỉ cần cung cấp một trong các tài liệu này mà không cần cung cấp bất kỳ tài liệu khác để chứng minh khả năng huy động thiết bị thi công chủ yếu, kể cả trong trường hợp chủ đầu tư có các yêu cầu khác. Đối với thiết bị thi công chủ yếu không thuộc sở hữu của nhà thầu, nhà thầu cần cung cấp hợp đồng nguyên tắc với bên cho thuê, đồng thời kèm theo một trong các tài liệu sau để chứng minh thiết bị thuộc sở hữu của bên cho thuê: giấy đăng ký thiết bị hoặc hợp đồng, hóa đơn mua hàng hoặc giấy đăng kiểm, kiểm định theo quy định của pháp luật…).

Biên bản mở thầu cho thấy, nhà thầu duy nhất tham dự là Công ty CP Xây dựng ACC Hà Nội.

Tại Gói thầu số 2 Thi công xây dựng thuộc Dự án Cải tạo, sửa chữa Trường Tiểu học Trần Hưng Đạo, phường Phủ Lý (giá gói thầu 8,318 tỷ đồng) do Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Phủ Lý (tỉnh Ninh Bình) làm chủ đầu tư, nhà thầu duy nhất tham dự là Công ty CP Xây dựng và Kiến trúc đô thị Minh Long.

HSMT trước đó bị phản ánh yêu cầu chung chung về mức độ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của vật liệu xây dựng, vật tư, thiết bị của Gói thầu khiến nhà thầu khó khăn trong công tác chuẩn bị HSDT. Cụ thể, HSMT yêu cầu, nhà thầu phải có hợp đồng nguyên tắc được ký kết với đơn vị cung cấp các loại vật tư, vật liệu xây dựng, các thiết bị và các loại vật liệu khác; đơn vị cung cấp vật tư, vật liệu xây dựng, thiết bị do nhà thầu lựa chọn ký kết hợp đồng nguyên tắc phải chứng minh được tính pháp lý, khả năng cung cấp vật tư, vật liệu xây dựng, các thiết bị đáp ứng cho gói thầu này; lập bảng danh mục vật tư, vật liệu, thiết bị chính sẽ được sử dụng, lắp đặt cho Gói thầu (kèm theo cam kết hoặc hợp đồng nguyên tắc với các đơn vị cung cấp).

Trả lời đề nghị làm rõ, chủ đầu tư nêu, mức độ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của vật liệu xây dựng, vật tư, thiết bị của Gói thầu cần căn cứ vào quy mô, tính chất của gói thầu, các tiêu chuẩn, quy chuẩn trong hồ sơ thiết kế đã được phê duyệt và các chỉ dẫn kỹ thuật đã được đăng tải cùng HSMT. Ngoài ra, để làm rõ hơn yêu cầu về vật liệu xây dựng, vật tư, thiết bị của Gói thầu, đơn vị tư vấn liệt kê hàng loạt như: cát các loại, xi măng PC30, PC40; đá các loại, gạch ốp, lát các loại, gạch xi măng cốt liệu; thép các loại, sơn các loại, vật liệu ốp tường, vật tư thiết bị điện các loại; vật tư, thiết bị, ống cấp thoát nước các loại.

Theo chuyên gia đấu thầu, việc chỉ có 1 nhà thầu tham dự phản ánh mức độ cạnh tranh thấp ở một cuộc thầu, có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan, nhưng cũng có thể xuất phát từ nguyên nhân chủ quan như: yêu cầu, tiêu chí của HSMT chưa thực sự mở, yếu tố kỹ thuật làm giới hạn cạnh tranh... Khi cuộc thầu chỉ có 1 nhà thầu nộp hồ sơ, chủ đầu tư gần như không có cơ sở để so sánh tiêu chí năng lực kinh nghiệm, kỹ thuật, tài chính, phương án thi công giữa các nhà thầu để chọn được nhà thầu tốt nhất, tối ưu hiệu quả sử dụng vốn.

Kết nối đầu tư