 |
| Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì hội nghị rà soát các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên |
Chiều 13/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì hội nghị rà soát các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu. Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương cùng đại diện nhiều hiệp hội, doanh nghiệp trong các lĩnh vực điện tử, thép, ô tô, dệt may, da giày, gỗ, lương thực và thủy sản.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực cho biết xuất khẩu 6 tháng và 7 tháng đầu năm tiếp tục tăng, nhưng nhập siêu cũng tăng, gây áp lực đối với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Do đó, cần đánh giá kỹ nguyên nhân nhập siêu, đặc biệt là việc nhập khẩu nguyên liệu, máy móc, thiết bị tăng cao trong khi xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp trong nước tăng chậm.
7 tháng nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD
Theo Bộ Công Thương, 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 659 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 319,7 tỷ USD, tăng 21,7%; nếu không có diễn biến bất lợi lớn, kim ngạch xuất khẩu cả năm có thể tăng khoảng 15-16%.
Tuy nhiên, cán cân thương mại 7 tháng ghi nhận mức nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD. Khu vực FDI tiếp tục đóng góp lớn vào xuất khẩu với khoảng 255 tỷ USD, tăng 26,5%, trong khi khu vực kinh tế trong nước đạt khoảng 64,6 tỷ USD, chỉ tăng 5,8%.
Một số nhóm hàng công nghiệp chế biến có mức tăng trưởng cao. Máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 85 tỷ USD, tăng 50%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt khoảng 40 tỷ USD, tăng 24,6%; điện thoại và linh kiện đạt khoảng 38 tỷ USD, tăng 18,6%.
Ở chiều ngược lại, một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực tăng chậm hoặc giảm kim ngạch. Cà phê đạt khoảng 5,45 tỷ USD, giảm 11,2%; gạo đạt 2,62 tỷ USD, giảm 7,1%; cao su đạt 1,55 tỷ USD, giảm 4,6%.
Trong khi đó, nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng mạnh, chủ yếu phục vụ sản xuất và mở rộng đầu tư. Nhu cầu nhập khẩu các nguyên liệu đầu vào như kim loại, sắt thép, hóa chất, quặng, khoáng sản, chất dẻo cũng tăng.
Doanh nghiệp chịu áp lực chi phí, nguyên liệu và rào cản thương mại
Tại hội nghị, các hiệp hội doanh nghiệp cho rằng chi phí logistics, nguyên liệu và chi phí tuân thủ tiếp tục là những yếu tố gây sức ép lên năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Bên cạnh đó, các biện pháp phòng vệ thương mại, chính sách thương mại đơn phương và yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn xanh cũng tạo thêm thách thức cho doanh nghiệp xuất khẩu.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề nghị tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, nhất là trong kiểm tra chuyên ngành, hải quan và cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các rào cản thương mại, chuyển đổi xanh và đa dạng hóa thị trường.
Các hiệp hội thủy sản, gỗ, da giày kiến nghị tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, hoàn thuế, thuế đối với nguyên liệu nhập khẩu phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu; giảm chi phí vận tải biển và tăng khả năng chủ động nguồn nguyên liệu.
Đối với ngành dệt may, 7 tháng đầu năm xuất khẩu ước đạt 27 tỷ USD, tăng 2,67%. Hiệp hội Dệt may Việt Nam đề nghị tiếp tục mở rộng thị trường, đồng thời thu hút đầu tư phát triển ngành vải và nguyên phụ liệu trong nước nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
Trong lĩnh vực điện tử, doanh nghiệp đề nghị đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ, hỗ trợ đổi mới công nghệ, tự động hóa và ứng dụng AI; tăng kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn FDI để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Tăng nội địa hóa, giảm chi phí logistics
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết 7 tháng đầu năm, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt khoảng 42,79 tỷ USD, tăng 7,5%; nhập khẩu khoảng 31 tỷ USD, tăng 10,8%, qua đó vẫn xuất siêu khoảng 11,67 tỷ USD.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đặt mục tiêu năm 2026 đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 54 tỷ USD, đồng thời đề nghị đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, xây dựng thương hiệu nông sản và phát triển hệ thống logistics, kho bãi, kho lạnh tại các vùng nguyên liệu.
Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị nâng cao năng lực về tiêu chuẩn, quy chuẩn, kiểm nghiệm, chứng nhận và đo lường; tăng cảnh báo sớm về các hàng rào kỹ thuật của thị trường nhập khẩu. Trên cơ sở số liệu nhập khẩu, cần xác định những nhóm nguyên liệu, vật liệu có thể ưu tiên sản xuất trong nước để từng bước thay thế nguồn nhập khẩu.
Bộ Xây dựng đề nghị phát triển vận tải đa phương thức, tăng cường vận tải đường thủy và đường sắt, khắc phục các điểm nghẽn hạ tầng và rà soát giá dịch vụ cảng biển nhằm giảm chi phí logistics.
Ngân hàng Nhà nước cho biết đến hết tháng 7, dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực xuất khẩu đạt gần 849.000 tỷ đồng, tăng khoảng 30%. Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục ưu tiên vốn cho xuất khẩu, nhất là hoạt động thu mua, chế biến và xuất khẩu nông sản.
Muốn kiểm soát nhập siêu trước hết phải tăng xuất khẩu
Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh: “Muốn kiểm soát nhập siêu trước hết phải thúc đẩy mạnh xuất khẩu.”
Theo Phó Thủ tướng, để cải thiện cán cân thương mại trong năm nay, các tháng cuối năm cần tạo được mức thặng dư lớn, trong khi thị trường xuất khẩu còn nhiều yếu tố khó dự báo. Vì vậy, các bộ, ngành, địa phương phải tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, tận dụng cơ hội thị trường và thúc đẩy xuất khẩu.
Bộ Công Thương được giao phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế, tăng khả năng tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối và chuỗi bán lẻ nước ngoài; đẩy nhanh đàm phán FTA, tận dụng các đơn hàng có nhu cầu cao đối với điện tử, máy móc, nông sản, thủy sản và mở rộng các thị trường còn nhiều dư địa.
Đồng thời, Bộ Công Thương phải rà soát các quy định về phòng, chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp; kịp thời tháo gỡ những vướng mắc trong cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa, bảo đảm việc phân cấp thủ tục thực chất, tạo thuận lợi và giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Bộ Tài chính được yêu cầu rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng theo hướng tăng cường quản lý rủi ro, đẩy nhanh xử lý hồ sơ của doanh nghiệp tuân thủ tốt. Ngân hàng Nhà nước bảo đảm doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận tín dụng, ưu tiên vốn cho thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản, đồng thời thực hiện chính sách lãi suất phù hợp.
Đối với nông, lâm, thủy sản, Phó Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh đàm phán, mở cửa thêm thị trường; xử lý các vấn đề liên quan đến chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và chế biến nhằm hạn chế nguy cơ gián đoạn xuất khẩu.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tăng cường ngoại giao kinh tế, tận dụng mạng lưới cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, cộng đồng người Việt và doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài để kết nối doanh nghiệp trong nước với nhà nhập khẩu, hệ thống phân phối và đối tác quốc tế.
Về logistics, Bộ Xây dựng được giao phối hợp điều tiết giao thông, bố trí luồng ưu tiên tại các cảng, cửa ngõ logistics lớn trong cao điểm xuất khẩu; thúc đẩy vận tải đa phương thức, đường thủy nội địa và đường sắt, nghiên cứu phát triển đội tàu trong nước để giảm sự phụ thuộc vào doanh nghiệp vận tải nước ngoài.
Đặc biệt, để kiểm soát nhập siêu, Phó Thủ tướng yêu cầu gắn với thúc đẩy sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng tỷ lệ nội địa hóa. Bộ Công Thương cần làm việc với các doanh nghiệp, tập đoàn có chênh lệch lớn giữa kim ngạch nhập khẩu và xuất khẩu, nhất là trong lĩnh vực máy tính, linh kiện điện tử, để làm rõ nguyên nhân nhập khẩu, tiến độ sản xuất và khả năng xuất khẩu tại Việt Nam.
Các bộ, ngành, địa phương cũng phải rà soát những mặt hàng, nguyên liệu đã có khả năng sản xuất trong nước để đề xuất chính sách phù hợp, từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu; đồng thời tăng cường kiểm tra các doanh nghiệp có kim ngạch nhập khẩu lớn hoặc nhập khẩu tăng đột biến.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các địa phương theo dõi sát tình hình sản xuất, đơn hàng và xuất khẩu của doanh nghiệp chủ lực; xác định những yêu cầu mà doanh nghiệp chưa đáp ứng được tại từng thị trường để tập trung hỗ trợ về kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ kỹ thuật, qua đó tạo thêm dư địa cho xuất khẩu trong những tháng cuối năm.
