 |
| Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả chủ trì hội nghị trực tuyến toàn quốc sơ kết công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả 6 tháng đầu năm - Ảnh: VGP/Phương Nguyên |
Tình hình buôn lậu, hàng giả tiếp tục diễn biến phức tạp
Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2026, tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh, phức tạp với nhiều yếu tố bất ổn như xung đột quân sự tại Trung Đông, biến đổi khí hậu, cạnh tranh thương mại giữa các nền kinh tế lớn... Những yếu tố này đã tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và thương mại của Việt Nam.
Trong nước, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả và xâm phạm quyền SHTT vẫn diễn biến phức tạp, xảy ra trên phạm vi rộng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Không chỉ gây thất thu ngân sách, các hành vi vi phạm còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh, sức khỏe người dân, niềm tin của người tiêu dùng và uy tín của Việt Nam trong quan hệ thương mại quốc tế.
Trước thực tế đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã ban hành nhiều chỉ đạo quyết liệt nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm thị trường và tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, hàng giả, xâm phạm quyền SHTT. Trong đó có Công điện số 22/CĐ-TTg về bảo đảm nguồn cung xăng dầu và Công điện số 38/CĐ-TTg về tăng cường đấu tranh, xử lý các hành vi xâm phạm quyền SHTT.
Theo Phó Thủ tướng, Bộ Công an cùng các bộ, ngành, địa phương đã triển khai nhiều chuyên án lớn, xử lý nghiêm các vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái, vi phạm quyền SHTT, qua đó thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng, Nhà nước trong xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
Phó Thủ tướng đề nghị hội nghị tập trung đánh giá toàn diện kết quả 6 tháng đầu năm; chỉ rõ những mô hình, cách làm hiệu quả, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân; đồng thời phân tích sâu các vấn đề nổi cộm như thuốc chữa bệnh giả, sữa giả, thực phẩm bảo vệ sức khỏe giả, phân bón giả, thực phẩm bẩn cũng như tình trạng vi phạm bản quyền, quyền sở hữu công nghiệp đang diễn ra trên quy mô lớn, có yếu tố xuyên biên giới.
Gần 68.000 vụ vi phạm bị phát hiện, xử lý
Theo báo cáo của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 67.937 vụ vi phạm, tăng 36,66% so với cùng kỳ năm 2025.
Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt 9.647,747 tỷ đồng, tăng 49,36%; khởi tố 1.676 vụ án, với 2.789 đối tượng.
Tại các tuyến biên giới trọng điểm như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Lào Cai, Tây Ninh, An Giang..., các đối tượng tiếp tục lợi dụng đường mòn, lối mở, hoạt động cư dân biên giới, chính sách phân luồng hải quan và các loại phương tiện vận tải để đưa hàng lậu vào nội địa.
Thủ đoạn phổ biến là chia nhỏ hàng hóa, tập kết tại các kho gần biên giới rồi vận chuyển theo nhiều chặng nhằm né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng; lợi dụng hình thức quá cảnh để vận chuyển hàng hóa xâm phạm quyền SHTT từ nước ngoài qua Việt Nam sang nước thứ ba.
Trên tuyến đường biển, các đối tượng lợi dụng hoạt động tạm nhập tái xuất, hàng quá cảnh và chính sách phân luồng hải quan để khai sai tên hàng, mã hàng, xuất xứ, khai thấp giá trị nhằm trốn thuế hoặc trà trộn hàng giả, hàng cấm vào container hợp pháp.
Đối với tuyến hàng không, các đối tượng lợi dụng hành lý ký gửi, hàng quà biếu, chuyển phát nhanh quốc tế để vận chuyển vàng, ngoại tệ, hàng hiệu giả, linh kiện điện tử, ma túy và hàng cấm. Nhiều thủ đoạn mới xuất hiện như gia cố hai đáy vali, giấu vàng trong linh kiện điện tử hoặc chia nhỏ hàng hóa để tránh bị phát hiện.
Thương mại điện tử trở thành "điểm nóng"
Theo đánh giá của Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, thương mại điện tử và không gian mạng hiện là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhất về buôn bán hàng nhập lậu, hàng giả và hàng xâm phạm quyền SHTT.
Các đối tượng sử dụng mạng xã hội, nền tảng livestream để quảng bá, tiêu thụ hàng hóa vi phạm với quy mô lớn; không mở cửa hàng cố định mà thuê căn hộ chung cư, nhà dân làm kho chứa; thanh toán qua tài khoản ngân hàng không chính chủ, thuê shipper công nghệ giao hàng nhằm che giấu hoạt động.
Đặc biệt, nhiều đối tượng đã sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), Deepfake để cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng nhằm quảng cáo sai sự thật đối với thuốc, thực phẩm chức năng và mỹ phẩm.
Các đại biểu tại hội nghị nhận định, cùng với việc tăng cường kiểm tra, xử lý, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền SHTT, truy xuất nguồn gốc hàng hóa; nghiên cứu cơ chế xác thực người bán trên các sàn thương mại điện tử, lưu trữ dữ liệu giao dịch, kiểm soát tài khoản ngân hàng, ví điện tử nhằm phục vụ công tác điều tra, xử lý vi phạm.
Đấu tranh chưa thực sự vững chắc
Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định, phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền SHTT là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị, "có điểm bắt đầu nhưng không có điểm kết thúc".
Phó Thủ tướng đánh giá, kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tạo môi trường sản xuất, kinh doanh lành mạnh và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp.
Đặc biệt, những nỗ lực của Việt Nam trong bảo hộ quyền SHTT và thực thi các cam kết quốc tế đã được cộng đồng doanh nghiệp và nhiều đối tác, trong đó có các cơ quan chức năng của Hoa Kỳ, ghi nhận tích cực.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng chỉ rõ nhiều tồn tại. Tình trạng hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, giả mạo xuất xứ vẫn diễn biến phức tạp, nhất là trên môi trường thương mại điện tử. Các hành vi mua bán trái phép hóa đơn, gian lận thuế, lợi dụng hoạt động xuất nhập khẩu để hợp thức hóa hàng hóa vi phạm vẫn chưa được xử lý triệt để.
Theo Phó Thủ tướng, nguyên nhân chủ yếu là nhận thức, trách nhiệm của một số cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu chưa cao; công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm còn thiếu thường xuyên; vẫn còn hiện tượng nể nang, thậm chí tiếp tay, bảo kê cho vi phạm.
Bên cạnh đó, một số quy định pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn chưa được cập nhật kịp thời; cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc còn thiếu đồng bộ; việc chia sẻ thông tin giữa các lực lượng chưa hiệu quả. Năng lực cán bộ, nhất là trong các lĩnh vực mới như thương mại điện tử, hàng giả công nghệ cao, quyền SHTT còn hạn chế.
Sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm
Để nâng cao hiệu quả công tác trong thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung thực hiện 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết, tiếp tục quán triệt và thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị, công điện của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo 389 quốc gia; đặc biệt duy trì thường xuyên việc thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg về đấu tranh chống xâm phạm quyền SHTT.
Các bộ, ngành và địa phương phải xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể phù hợp với đặc điểm từng địa bàn; tập trung đấu tranh với các hành vi buôn bán ma túy, vàng, ngoại tệ, thuốc lá thế hệ mới; hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng giả mạo xuất xứ Việt Nam để xuất khẩu sang nước thứ ba.
Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ ban hành Nghị định về quản lý nhà nước trong lĩnh vực an toàn thực phẩm theo hướng giao một đầu mối quản lý xuyên suốt từ sản xuất đến tiêu dùng.
Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật; đẩy mạnh chuyển đổi số; xây dựng cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc; tăng cường chia sẻ thông tin giữa các lực lượng và nâng cao hiệu quả hoạt động của các đường dây nóng tiếp nhận phản ánh.
Các lực lượng chức năng phải tăng cường kiểm tra, giám sát; nâng cao năng lực chuyên môn, đạo đức công vụ; kiên quyết xử lý cán bộ tiếp tay, bao che cho vi phạm, đồng thời kịp thời biểu dương các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.
Ban Chỉ đạo 389 các cấp cần phát huy vai trò lãnh đạo, tăng cường kiểm tra, đôn đốc và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân vi phạm.
Cuối cùng, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia được giao chủ động theo dõi tình hình, tham mưu Thủ tướng Chính phủ triển khai các kế hoạch cao điểm, hoàn thiện quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo, xây dựng hệ thống báo cáo điện tử kết nối từ Trung ương đến địa phương, đồng thời đẩy mạnh truyền thông về phòng, chống hàng giả, bảo vệ người tiêu dùng và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
