 |
| Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc về chủ trương đầu tư dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu - Ảnh: chinhphu.vn/Phương Nguyên |
Chiều 11/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với lãnh đạo tỉnh Lai Châu, tỉnh Lào Cai và các bộ, ngành liên quan về chủ trương đầu tư dự án cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (CT.13).
Tạo trục kết nối mới cho khu vực Tây Bắc
Theo phương án đề xuất, cao tốc Bảo Hà - Lai Châu có điểm đầu kết nối với cao tốc Hà Nội - Lào Cai tại Km194 thuộc xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai; điểm cuối tại ranh giới quy hoạch khu vực cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng, xã Phong Thổ, tỉnh Lai Châu.
Tuyến có tổng chiều dài khoảng 162 km, trong đó đoạn qua Lào Cai dài 49,5 km và đoạn qua Lai Châu dài khoảng 112,5 km. Toàn tuyến được nghiên cứu theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh.
Đoạn Bảo Hà - trung tâm tỉnh Lai Châu dài khoảng 119 km, vận tốc thiết kế 100 km/giờ, bề rộng nền đường 24,75 m. Đoạn từ trung tâm tỉnh Lai Châu đến cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng có vận tốc thiết kế 80 km/giờ, bề rộng nền đường 22 m.
Do tuyến đi qua khu vực địa hình miền núi phức tạp, dự án dự kiến có khoảng 118 cầu và 7 hầm xuyên núi. Hướng tuyến cơ bản bám theo các hành lang Quốc lộ 279, Quốc lộ 32, Quốc lộ 4D và kết nối Quốc lộ 12 tại khu vực cửa khẩu.
Theo các địa phương, tuyến cao tốc khi hoàn thành sẽ tạo trục giao thông mới kết nối Lai Châu với Lào Cai, Hà Nội, vùng đồng bằng sông Hồng và hệ thống cảng biển Hải Phòng, Quảng Ninh. Qua đó, góp phần hình thành hành lang kinh tế Lai Châu - Lào Cai, mở rộng không gian phát triển cho khu vực Tây Bắc.
Đặc biệt, việc kết nối đến cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng được kỳ vọng tạo thêm động lực cho xuất nhập khẩu, thương mại biên giới, logistics và du lịch, đồng thời mở rộng kết nối với tỉnh Vân Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc.
Bí thư Tỉnh ủy Lai Châu Lê Minh Ngân cho rằng, kết nối cao tốc đến cửa khẩu không chỉ đáp ứng yêu cầu giao thông và liên kết vùng mà còn tạo điều kiện để Lai Châu khai thác tốt hơn tiềm năng về du lịch, đô thị, thương mại và các lĩnh vực kinh tế khác.
Lai Châu hiện chưa có đường cao tốc, trong khi giao thông kết nối với các trung tâm kinh tế còn nhiều khó khăn do địa hình hiểm trở, khoảng cách xa và thường xuyên xảy ra sạt lở. Vì vậy, tuyến Bảo Hà - Lai Châu được đánh giá có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời góp phần củng cố quốc phòng, an ninh và bảo đảm an ninh biên giới.
Có thể phân kỳ đầu tư theo khả năng nguồn lực
Tại cuộc làm việc, các bộ, ngành cơ bản thống nhất về sự cần thiết đầu tư tuyến cao tốc Bảo Hà - Lai Châu. Tuy nhiên, do đây là dự án quan trọng quốc gia, hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi cần được chuẩn bị chặt chẽ, làm rõ sự cần thiết, hiệu quả kinh tế - xã hội, tác động đối với phát triển vùng, quốc phòng, an ninh và khả năng khai thác sau đầu tư.
Trước mắt, các bộ, ngành cho rằng có thể ưu tiên đoạn Bảo Hà - trung tâm tỉnh Lai Châu. Đối với đoạn từ trung tâm tỉnh đến cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng, cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hiệu quả đầu tư cũng như điều kiện phát triển kinh tế, thương mại biên giới.
Lai Châu đề nghị quyết định chủ trương đầu tư toàn tuyến đến cửa khẩu Ma Lù Thàng và có thể phân kỳ đầu tư phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực.
Các ý kiến tại cuộc họp thống nhất rằng, trong trường hợp đầu tư toàn tuyến, cần xác định lộ trình và phương án phân kỳ hợp lý. Dù triển khai theo giai đoạn nào, công trình vẫn cần được thiết kế theo tiêu chuẩn cao tốc 4 làn xe hoàn chỉnh, nhất là đối với các hạng mục có tính lâu dài như giải phóng mặt bằng, cầu, hầm và các công trình trên tuyến.
Cách làm này nhằm tránh tình trạng đầu tư theo quy mô tạm thời, sau đó phải cải tạo, mở rộng với chi phí lớn, đồng thời bảo đảm khả năng kết nối đồng bộ khi các đoạn tuyến tiếp theo được đầu tư.
Do tuyến đi qua địa hình núi cao, hiểm trở, có nhiều cầu, hầm và suất đầu tư lớn, các bộ, ngành đề nghị tiếp tục rà soát hướng tuyến, giải pháp kỹ thuật và quy mô các công trình. Việc tính toán phải hướng tới tối ưu chi phí nhưng vẫn bảo đảm an toàn, khả năng chống chịu thiên tai, yêu cầu quốc phòng, an ninh và khả năng khai thác lâu dài.
Trong điều kiện nguồn lực đầu tư công còn hạn chế, việc bố trí vốn cũng cần được tính toán trong tổng thể kế hoạch đầu tư công, tránh dàn trải và kéo dài. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của Trung ương và địa phương trong bố trí vốn, nhất là kinh phí giải phóng mặt bằng, phù hợp với khả năng ngân sách của Lai Châu.
Đánh giá dự án trên tổng thể hiệu quả kinh tế - xã hội
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho biết việc đầu tư cao tốc Bảo Hà - Lai Châu cần được xem xét trong tổng thể phát triển hệ thống đường cao tốc quốc gia và thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Mục tiêu đến năm 2030 cả nước có 5.000 km đường cao tốc, song mạng lưới hiện vẫn phân bổ chưa đồng đều. Một số khu vực như Tây Bắc, Việt Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ còn thiếu các tuyến cao tốc có tính kết nối vùng.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, trước đây tuyến Bảo Hà - Lai Châu dự kiến đầu tư sau năm 2030. Tuy nhiên, yêu cầu triển khai trong nhiệm kỳ này đã được đặt ra, vì vậy tiến trình đầu tư được điều chỉnh theo hướng phấn đấu hoàn thành trước năm 2030.
Cùng với việc nâng cấp, mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai, việc kết nối tiếp từ Lào Cai lên Lai Châu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác toàn tuyến, tăng cường liên kết giữa các địa phương và tạo thêm không gian phát triển mới cho khu vực Tây Bắc.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý cần đánh giá hiệu quả dự án trên nhiều phương diện. Ngoài hiệu quả kinh tế trực tiếp, phải tính đến hiệu quả kinh tế - xã hội, kết nối vùng, quốc phòng, an ninh, bảo đảm an ninh biên giới, giao lưu và hợp tác kinh tế biên giới; đồng thời đánh giá tác động của dự án đối với đời sống đồng bào các dân tộc.
Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng nếu chỉ tính toán hiệu quả kinh tế trực tiếp thì lợi ích của tuyến đường hiện chưa đủ bù đắp chi phí đầu tư. Vì vậy, hồ sơ dự án phải phân tích đầy đủ các yếu tố đặc thù, làm rõ vai trò chiến lược của tuyến đường trong tổng thể phát triển vùng và hệ thống giao thông quốc gia.
Rà soát tổng mức đầu tư, tránh lãng phí
Do dự án có chiều dài lớn, đi qua địa hình phức tạp và có suất đầu tư dự kiến cao, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tiếp tục rà soát tổng mức đầu tư, suất đầu tư, tiêu chuẩn, quy chuẩn và các giải pháp kỹ thuật.
Phương án đầu tư phải phù hợp với điều kiện thực tế, tiết kiệm, hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí. Có thể phân kỳ đầu tư để phù hợp khả năng cân đối nguồn lực, nhưng quy mô thiết kế cần tính đến nhu cầu khai thác lâu dài, tránh phải cải tạo, mở rộng lớn trong tương lai.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu công tác giải phóng mặt bằng phải tính đến quy mô hoàn chỉnh của dự án, tạo thuận lợi cho việc triển khai các giai đoạn tiếp theo.
Đối với dự án giao thông liên vùng có ý nghĩa chiến lược, các cơ quan, địa phương phải xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm, tăng cường phối hợp và hạn chế chồng chéo. Các yếu tố về quy hoạch, đất đai, nguồn vốn, tiến độ, chất lượng, khả năng kết nối và khai thác công trình phải được đánh giá đầy đủ ngay từ giai đoạn chuẩn bị.
Khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án
Về chuẩn bị đầu tư, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Lai Châu khẩn trương lựa chọn tư vấn có năng lực để lập đầy đủ hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi đối với dự án quan trọng quốc gia, bảo đảm chất lượng và tiến độ trình cấp có thẩm quyền.
Bộ Tài chính thực hiện chức năng cơ quan thẩm định; Bộ Xây dựng tiếp tục thực hiện chức năng quản lý nhà nước, hướng dẫn và hỗ trợ Lai Châu trong quá trình chuẩn bị dự án.
Phó Thủ tướng yêu cầu Lai Châu và Lào Cai phối hợp chặt chẽ, nghiên cứu phương án phân công phù hợp. Theo đó, địa phương nào có đoạn tuyến đi qua thì chủ động thực hiện phần việc thuộc địa bàn mình, đồng thời bảo đảm kết nối đồng bộ giữa các đoạn tuyến.
Các địa phương cũng không nên chờ đến khi bố trí đủ toàn bộ nguồn vốn mới bắt đầu thực hiện thủ tục chuẩn bị đầu tư. Những công việc cần thiết có thể chủ động triển khai trước, đồng thời nghiên cứu phương án cân đối, hỗ trợ nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ.
Trước mắt, tập trung thực hiện phạm vi dự án được cấp có thẩm quyền quyết định; sau đó tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các dự án tiếp theo để từng bước hoàn thiện kết nối đến cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng. Việc công khai lộ trình đầu tư cũng cần được thực hiện để người dân nắm rõ, tạo sự đồng thuận và tránh tâm lý chờ đợi việc đầu tư toàn tuyến trong cùng một giai đoạn.
Phó Thủ tướng Thường trực đồng thời lưu ý các địa phương biên giới thực hiện nghiêm định hướng của Trung ương về quản lý cửa khẩu, từng bước hạn chế hoạt động qua đường mòn, lối mở, tăng cường quản lý biên giới và phát triển kinh tế biên giới theo quy hoạch.
Lai Châu và Lào Cai được yêu cầu chủ động quy hoạch, thu hút đầu tư và phát triển các ngành, lĩnh vực phù hợp để khai thác hiệu quả tuyến cao tốc sau khi hoàn thành. Các bộ, ngành tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ hai địa phương trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án, bảo đảm tuyến đường được đầu tư đúng tiến độ, hiệu quả và phù hợp khả năng cân đối nguồn lực.
