Các thị trường trái phiếu quốc tế đã chịu sức ép suốt nhiều tháng qua, đẩy lợi suất lên đỉnh nhiều thập kỷ trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông khiến giá năng lượng tăng vọt và giới đầu tư lo ngại về gánh nặng chi tiêu của chính phủ các nước. Về nguyên lý thị trường, lợi suất tăng đồng nghĩa với việc giá trái phiếu đang lao dốc.
Tâm lý thận trọng của giới đầu tư ngày càng gia tăng khi tốc độ bán tháo tại Mỹ - thị trường trái phiếu chính phủ có quy mô thanh khoản lớn và tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất thế giới - đang tăng tốc rõ rệt. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã tăng lên 5,48% vào hôm thứ Năm, mức cao nhất kể từ năm 2004, trong khi lợi suất trái phiếu chuẩn kỳ hạn 10 năm chạm mốc 5,20%.
Cho đến nay, nhà đầu tư phần nào vẫn hấp thụ được đà tăng của lợi suất nhờ sức chống chịu tốt của nền kinh tế, lợi nhuận doanh nghiệp bùng nổ cùng làn sóng giải ngân đầu tư ồ ạt dẫn dắt bởi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI). Chỉ số Nasdaq vốn thiên về nhóm cổ phiếu công nghệ thậm chí đã đóng cửa ở mức cao kỷ lục vào thứ Ba.
Tuy nhiên, việc lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt ngưỡng 5% trong tháng này - cột mốc hiếm hoi mới chạm tới trong vài thập kỷ qua - đang khiến thị trường hướng sự chú ý tới mốc 6%. Đây được xem là "ngưỡng đau đớn" tiếp theo có thể gây chấn động hệ thống tài chính và cộng đồng doanh nghiệp Mỹ.
Ở các mức lợi suất hiện tại, chi phí vay vốn có thể bắt đầu siết chặt ví tiền của người tiêu dùng. Lãi suất vay thế chấp mua nhà kỳ hạn 30 năm tại Mỹ hiện cao hơn 1 điểm phần trăm so với thời điểm trước chiến sự, dao động quanh mức 7% - mức cao nhất trong khoảng hai năm trở lại đây.
Lợi suất kỳ hạn 10 năm đã tăng thêm 0,70 điểm phần trăm kể từ cuộc họp chính sách tháng 6 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và tăng tới 1,25 điểm phần trăm kể từ đầu tháng 3.
"Phần lớn đà tăng của lợi suất kể từ tháng 3 xuất phát từ kỳ vọng Fed tiếp tục thắt chặt chính sách, phần còn lại chịu tác động từ triển vọng tăng trưởng kinh tế khả quan hơn kết hợp với giá dầu leo thang", Gennadiy Goldberg, Trưởng bộ phận Chiến lược lãi suất Mỹ tại TD Securities, nhận định.
Các số liệu hoạt động kinh doanh gần đây cho thấy kinh tế Mỹ tăng trưởng mạnh mẽ song song với áp lực lạm phát gia tăng, củng cố thêm khả năng Fed sẽ tiếp tục nâng lãi suất.
Trong khi lợi suất trái phiếu ngắn hạn bám sát các kỳ vọng về lãi suất điều hành, lợi suất kỳ hạn 30 năm lại phản ánh mức độ sẵn sàng của các nhà đầu tư trong việc tài trợ cho các khoản vay nợ dài hạn của chính phủ.
"Thị trường đang định giá lại nhiều yếu tố cùng lúc: kinh tế Mỹ vẫn trụ vững, và đó là lý do mang tính tích cực lý giải vì sao chúng ta phải thích nghi với môi trường lãi suất phi rủi ro cao hơn", Zachary Griffiths, Trưởng bộ phận Chiến lược vĩ mô và Trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao tại CreditSights (Charlotte, Bắc Carolina), cho biết.
Không riêng gì Mỹ, các nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng đang chật vật ứng phó với chi phí trả nợ leo thang trong bối cảnh nhu cầu chi tiêu phình to. Cơ quan Tài chính Đức hôm thứ Năm cho biết dự kiến mức vay nợ của chính phủ liên bang sẽ lập kỷ lục 525,5 tỷ Euro (tương đương 598 tỷ USD) vào năm 2026 và tiếp tục tăng vào năm tới, phần lớn do áp lực đảo nợ và nhu cầu chi tiêu cho các quỹ đặc biệt.
Lợi suất trái phiếu chính phủ chuẩn kỳ hạn 10 năm của Đức (Bund) đã có thời điểm vượt 3,6% trong tháng này, mức cao nhất trong 17 năm qua. Tại châu Á, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 10 năm vào hôm thứ Năm cũng chạm mức cao nhất kể từ năm 1996.
Với mức tăng trưởng danh nghĩa của kinh tế Mỹ đạt khoảng 8% trong quý II và chưa có dấu hiệu suy yếu đáng kể, tâm lý giới đầu tư nhìn chung vẫn giữ được sự lạc quan.
Hiện tại, Mỹ nằm trong nhóm quốc gia có lợi suất trái phiếu cao nhất trong khối G7.
Chủ tịch Fed New York John Williams hôm thứ Năm nhấn mạnh nền kinh tế Mỹ đang thể hiện "sức chống chịu phi thường".
"Trái phiếu kho bạc Mỹ đang phải cạnh tranh với toàn bộ phần còn lại của thị trường để tìm kiếm người mua. Vì vậy, câu hỏi lớn lúc này là: lợi suất còn có thể tăng cao đến mức nào nữa?", Hank Calenti, Chiến lược gia Thị trường toàn cầu tại SMBC EMEA, bình luận.
