 |
| Những biến động hiện tại không làm thay đổi xu hướng, nhưng đang buộc thị trường bước sang một chu kỳ mới – nơi tăng trưởng không còn dựa vào lợi thế chi phí. Ảnh: Internet |
Áp lực chi phí quay lại, thị trường chuyển sang trạng thái phòng thủ
Những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông đang khiến thị trường năng lượng toàn cầu bước vào giai đoạn nhạy cảm mới, khi rủi ro gián đoạn nguồn cung ngày càng hiện hữu. Theo phân tích từ Savills, giá dầu thế giới đã tăng khoảng 40% so với đầu năm, qua đó kích hoạt lại áp lực lạm phát vốn chưa hoàn toàn được kiểm soát.
Trong cấu phần tính chỉ số giá tiêu dùng tại các nền kinh tế phát triển, năng lượng chỉ chiếm khoảng 5–10%. Tuy nhiên, tác động lan tỏa lại lớn hơn đáng kể: cứ mỗi 10% giá dầu tăng thêm có thể khiến lạm phát tổng thể tăng từ 0,1 đến 0,3 điểm phần trăm.
Áp lực này đang buộc các ngân hàng trung ương phải thận trọng hơn với lộ trình nới lỏng tiền tệ, kéo theo mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn dự kiến. Hệ quả là chi phí vốn gia tăng, khiến các quyết định đầu tư trở nên dè dặt hơn.
Trên thị trường bất động sản, điều này phản ánh rõ qua tâm lý chờ và quan sát. Nhiều giao dịch không bị hủy bỏ, nhưng thời gian đàm phán kéo dài, khi nhà đầu tư cần thêm thời gian để đánh giá lại rủi ro và kỳ vọng lợi nhuận.
Mức độ tác động cũng có sự phân hóa giữa các khu vực. Mỹ có lợi thế hơn nhờ vị thế xuất khẩu năng lượng, trong khi châu Âu và châu Á – Thái Bình Dương dễ bị tổn thương hơn do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, đặc biệt trong trường hợp các tuyến vận tải chiến lược bị gián đoạn.
Trong bối cảnh chi phí năng lượng và logistics cùng gia tăng, biên lợi nhuận của doanh nghiệp sản xuất bị thu hẹp, buộc họ phải đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng linh hoạt và phân tán rủi ro hơn.
Việt Nam trước áp lực chi phí và cơ hội tái cấu trúc chuỗi cung ứng
Tác động từ bên ngoài không đứng ngoài nền kinh tế Việt Nam, dù phần lớn mang tính gián tiếp thông qua chi phí và hoạt động thương mại.
Theo ông Troy Griffiths, Cố vấn cấp cao của Savills Việt Nam, áp lực lớn nhất trong ngắn hạn sẽ đến từ chi phí chuỗi cung ứng, khi giá năng lượng tăng lan sang logistics, vận tải và đầu vào sản xuất.
Trong bối cảnh đó, lợi thế của một nền kinh tế có độ mở cao cũng đồng thời trở thành điểm nhạy cảm, khi các cú sốc bên ngoài có thể truyền dẫn nhanh hơn vào chi phí vận hành của doanh nghiệp.
Dù vậy, dữ liệu thị trường cho thấy khả năng chống chịu vẫn đang được duy trì. Trong nửa cuối năm 2025, khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam ghi nhận khoảng 25.700 ha đất công nghiệp đang hoạt động, với tỷ lệ lấp đầy trung bình khoảng 90%. Tại Bình Dương, Đồng Nai và TP.HCM, tỷ lệ này đã vượt ngưỡng 90%, phản ánh nhu cầu sản xuất vẫn ổn định.
Ở góc độ dài hạn, các biến động địa chính trị hiện nay đang thúc đẩy mạnh hơn xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Sau đại dịch, nhiều doanh nghiệp đã chủ động đa dạng hóa địa điểm sản xuất, và các cú sốc mới tiếp tục củng cố chiến lược này.
Việt Nam nhờ đó vẫn nằm trong nhóm điểm đến được cân nhắc, nhờ lợi thế về vị trí địa lý và kết nối thương mại. Tuy nhiên, tiêu chí lựa chọn đang thay đổi nhanh chóng.
Thay vì chỉ dựa vào chi phí thấp, nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến chất lượng hạ tầng, đặc biệt là năng lượng, khả năng vận hành ổn định và chất lượng nguồn nhân lực. Sự gia tăng nhanh của giá đất công nghiệp trong những năm gần đây cũng cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn chọn lọc rõ rệt hơn.
Trong ngắn hạn, tâm lý thận trọng có thể khiến tiến độ giao dịch chậm lại. Nhưng về dài hạn, các yếu tố nền tảng như tăng trưởng sản xuất, đầu tư hạ tầng và vai trò trong chuỗi cung ứng khu vực vẫn được kỳ vọng sẽ tiếp tục dẫn dắt thị trường.
Nói cách khác, những biến động hiện tại không làm thay đổi xu hướng, nhưng đang buộc thị trường bước sang một chu kỳ mới – nơi tăng trưởng không còn dựa vào lợi thế chi phí, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng nội tại và khả năng thích ứng.
