 |
| Chính phủ đề xuất lấy giá điện trúng thầu làm cơ sở ký kết hợp đồng mua bán điện để hạn chế việc phải đàm phán lại giá điện sau khi có kết quả lựa chọn nhà đầu tư dự án nguồn điện. Ảnh: Phúc An |
Gỡ khó về giá điện
Trong Báo cáo tổng kết thi hành Luật Điện lực số 61/2024/QH15, Bộ Công Thương chỉ ra một số bất cập trong quy định về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án điện lực.
Cụ thể, theo khoản 2 Điều 19 Luật Điện lực, giá điện trúng thầu là giá điện tối đa để bên mua điện đàm phán giá hợp đồng mua bán điện với nhà đầu tư trúng thầu. Bên mua điện có trách nhiệm đàm phán và giao kết hợp đồng mua bán điện với nhà đầu tư trúng thầu.
Thực tế triển khai quy định trên đã nảy sinh một số bất cập. Đó là, khi chào thầu, nhà đầu tư đã tính toán giá điện để bảo đảm hiệu quả dự án, nhưng mức giá điện phải tiếp tục đàm phán và có thể phải tiếp tục giảm. Quy định này dẫn tới thời gian đàm phán giá điện kéo dài, khó hấp dẫn nhà đầu tư tham gia.
Ngoài ra, theo Bộ Công Thương, cơ quan có thẩm quyền lựa chọn nhà đầu tư chủ yếu là UBND cấp tỉnh, không phải là bên mua điện. Vì vậy, nếu bên mua điện và nhà đầu tư trúng thầu không thống nhất được giá điện, việc ký kết hợp đồng mua bán điện có thể gặp khó khăn, kéo theo những vướng mắc trong xử lý kết quả lựa chọn nhà đầu tư đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Liên quan đến vấn đề này, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và nhiều đơn vị điện lực đã kiến nghị sửa đổi theo hướng giá điện trúng thầu lựa chọn nhà đầu tư là giá ký hợp đồng mua bán điện, không phải đàm phán giá như hiện hành.
Bộ Công Thương cũng cho rằng, với số lượng dự án rất lớn, đặc biệt là nhiều nguồn điện quy mô nhỏ, việc tiếp tục đàm phán lại giá điện sau khi đã có kết quả lựa chọn nhà đầu tư làm tăng thêm thời gian thực hiện và trong một số trường hợp có thể không mang lại hiệu quả, gián tiếp làm tăng chi phí thực hiện dự án.
Từ thực tế trên, Bộ Công Thương nhấn mạnh sự cần thiết sửa đổi quy định tại Điều 19 Luật Điện lực theo hướng bảo đảm giá chào thầu thực sự là yếu tố cạnh tranh, đồng thời là cơ sở xác lập giá hợp đồng, tránh việc tái đàm phán làm thay đổi bản chất kết quả đấu thầu.
Đồng tình với quan điểm trên, ông Nguyễn Ngọc Tú, Giám đốc Kinh doanh và Phát triển dự án của Công ty CP Xây dựng công trình IPC cho rằng, khi tham gia đấu thầu, nhà đầu tư đã phải tính toán kỹ lưỡng phương án giá để bảo đảm tính cạnh tranh và hiệu quả kinh tế của dự án. Vì vậy, việc tiếp tục đàm phán giá điện sau khi có kết quả lựa chọn nhà đầu tư là một khâu có thể làm tăng chi phí và kéo dài tiến độ triển khai.
Giảm thủ tục, đẩy nhanh việc triển khai dự án
Tại Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 19 Luật Điện lực theo hướng, trường hợp đấu thầu có tiêu chuẩn đánh giá về hiệu quả phát triển ngành điện là giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện, bên mua điện có trách nhiệm giao kết hợp đồng mua bán điện với nhà đầu tư trúng thầu trên cơ sở giá điện, thời hạn hợp đồng mua bán điện trong HSDT của nhà đầu tư trúng thầu.
Bộ Công Thương nhấn mạnh, đề xuất này sẽ hạn chế tình trạng phải đàm phán lại những nội dung đã được đưa ra cạnh tranh trong quá trình lựa chọn nhà đầu tư. Các bên có cơ sở rõ ràng hơn để triển khai dự án.
Ủng hộ đề xuất sửa đổi, ông Nguyễn Ngọc Tú cho rằng, để thắng thầu thực hiện dự án đầu tư kinh doanh điện lực, nhà đầu tư đã phải tính toán, cân đối chi phí rất kỹ lưỡng. Vì vậy, không nên yêu cầu đàm phán lại giá điện với EVN sau đấu thầu, bởi việc này vừa tốn kém thời gian, nguồn lực, vừa có thể làm nản lòng nhà đầu tư.
Bên cạnh việc sửa đổi cơ chế đàm phán giá điện, Dự thảo Luật còn đề xuất điều chỉnh các quy định liên quan đến trường hợp dự án đầu tư kinh doanh điện lực không phải thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Theo đó, Điều 18 Luật Điện lực được đề xuất sửa đổi theo hướng làm rõ các trường hợp không phải thực hiện các thủ tục này, gồm dự án thuộc độc quyền của Nhà nước; dự án thủy điện mở rộng do nhà đầu tư hiện hữu đề xuất; dự án lưới điện, trừ lưới điện đấu nối đồng bộ thuộc phạm vi đầu tư của dự án nguồn điện thuộc trường hợp phải đấu thầu; cùng một số trường hợp đặc thù và các trường hợp theo quy định của pháp luật có liên quan.
Theo tờ trình của Chính phủ, việc bổ sung trường hợp không phải đấu thầu đối với dự án lưới điện xuất phát từ đặc thù của loại hình đầu tư này. Cụ thể, đối tượng phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư tại Điều 19 Luật Điện lực chỉ quy định đối với các dự án nguồn điện. Hơn nữa, dự án lưới điện truyền tải, phân phối không có khung giá như dự án nguồn điện để đánh giá cạnh tranh về giá. Nếu bắt buộc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, địa phương có thể phải thực hiện thêm các bước lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, lập hồ sơ mời thầu và tổ chức đấu thầu, làm phát sinh chi phí, thủ tục và kéo dài thời gian triển khai.
Đối với điện gió ngoài khơi, Dự thảo Luật điều chỉnh quy định về chấp thuận nhà đầu tư theo hướng không đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án vì lý do quốc phòng, an ninh theo ý kiến của Bộ Quốc phòng hoặc Bộ Công an và dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn. Chính phủ sẽ quy định chi tiết nội dung này căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.
Các dự án thuộc diện phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, Dự thảo Luật đề xuất giao Chính phủ quy định cụ thể các trường hợp, tiêu chuẩn và phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu, bảo đảm tính linh hoạt và đồng bộ với pháp luật về đấu thầu. Đề xuất này cũng nhằm xử lý những vướng mắc phát sinh từ quy định hiện hành về điều kiện tổ chức đấu thầu khi có từ hai nhà đầu tư trở lên cùng quan tâm đăng ký thực hiện dự án.
