 |
| Hiện nay, quỹ đất do UBND cấp xã quản lý có quy mô lớn nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Ảnh: Lê Tiên |
Chú trọng hiệu quả sử dụng đất, bình đẳng trong tiếp cận đất đai
Luật Đất đai (sửa đổi) đã được Chính phủ đăng ký với Quốc hội để đưa vào chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.
Liên quan đến giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, Cơ quan soạn thảo (Bộ Nông nghiệp và Môi trường - NN&MT) cho biết, nhiều địa phương đề xuất tiếp tục tăng cường thực hiện cơ chế ĐGQSDĐ, ĐTLCNĐT nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch, cạnh tranh bình đẳng trong tiếp cận đất đai; đồng thời phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, gia tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước, tạo dư địa tài chính phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và thúc đẩy tăng trưởng trong giai đoạn tới.
Hiện nay, quỹ đất do UBND cấp xã quản lý có quy mô lớn và ngày càng gia tăng trong quá trình sắp xếp, xử lý trụ sở, cơ sở làm việc, tài sản công và thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, do chưa có cơ chế pháp lý đầy đủ để khai thác, sử dụng tạm thời các quỹ đất này nên nhiều địa phương còn lúng túng trong tổ chức thực hiện, dẫn đến tình trạng đất đai chưa được khai thác hiệu quả, phát sinh nguy cơ bỏ hoang, lấn chiếm hoặc sử dụng chưa đúng mục đích, đồng thời chưa phát huy được nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và tạo nguồn thu cho ngân sách địa phương.
Bên cạnh đó, việc giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với quỹ đất trụ sở, cơ sở làm việc dôi dư, đất có nguồn gốc từ cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước để phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong thực tiễn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.
Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) được Bộ NN&MT hoàn thiện cuối tháng 9/2026 đã quy định cụ thể về giao đất, cho thuê đất thông qua ĐGQSDĐ (Điều 57); giao đất, cho thuê đất thông qua ĐTLCNĐT (Điều 58). Trong đó, định hướng ĐTLCNĐT thực hiện đối với các dự án có yêu cầu cao về năng lực tài chính, kinh nghiệm, công nghệ, giải pháp tổ chức thực hiện, tiến độ đầu tư, chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng đất hoặc khả năng phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.
Trường hợp giao đất, cho thuê đất từ quỹ đất do Nhà nước thu hồi và quỹ đất do cơ quan, tổ chức của Nhà nước quản lý thì phải thực hiện ĐGQSDĐ, kể cả trường hợp cho thuê đất trả tiền hàng năm.
Trường hợp quỹ đất thực hiện ĐGQSDĐ hai lần không thành do không có người tham gia đấu giá thì được xem xét thực hiện giao đất, cho thuê đất không ĐGQSDĐ, không ĐTLCNĐT theo quy định của Chính phủ.
Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về bàn giao mặt bằng đối với trường hợp không giao đất, cho thuê đất nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc tổ chức thi công, thực hiện các công trình, dự án mà nhà đầu tư, nhà thầu chỉ được sử dụng mặt bằng trong thời gian thực hiện dự án và không phát sinh quyền sử dụng đất. Theo đó, cơ quan, người có thẩm quyền được bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư, nhà thầu thực hiện công trình sử dụng vốn ngân sách nhà nước, dự án đầu tư công bàn giao lại cho Nhà nước và các dự án PPP theo hợp đồng BTO, BTL, BT mà không phải ban hành quyết định giao đất, cho thuê đất. Nhà đầu tư, nhà thầu được bàn giao mặt bằng không được xác định là người quản lý, sử dụng đất… (Điều 60 Dự thảo Luật).
Bổ sung thời hạn nộp tiền sau trúng đấu giá
Cuối tháng 9 vừa qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp với các bộ, cơ quan liên quan để tiếp tục rà soát, hoàn thiện các nội dung của Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), bảo đảm tính khả thi, hiệu quả, hạn chế tối đa vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện.
Tại cuộc họp, Bộ NN&MT cùng các bộ, cơ quan tiếp tục làm rõ nhiều nội dung liên quan đến quản lý nhà nước về đất đai, trong đó có việc bổ sung thời hạn nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong trường hợp trúng ĐGQSDĐ. Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thống nhất nội dung, yêu cầu thời hạn nộp tối đa không quá 12 tháng.
Cơ quan soạn thảo cho biết, theo quy định của pháp luật hiện hành, mọi trường hợp nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đều tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý thuế. Thực tiễn cho thấy, quy định hiện hành chỉ phù hợp với các thửa đất, khu đất đưa ra đấu giá có diện tích nhỏ, vừa phải. Trường hợp thửa đất, khu đất đưa ra đấu giá có diện tích lớn, giá trị lớn, cần có thời gian cho người trúng đấu giá chuẩn bị tiền để nộp theo kết quả trúng đấu giá.
Do đó, để hoàn thiện quy định này (tại Khoản 4 Điều 73 Dự thảo Luật), Bộ NN&MT đang dự thảo và xin ý kiến các cơ quan liên quan quy định về thời gian nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong trường hợp ĐGQSDĐ theo hướng: thời hạn nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, trừ trường hợp ĐGQSDĐ thì thực hiện theo phương án ĐGQSDĐ nhưng không quá 12 tháng kể từ ngày có quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá.
Bộ NN&MT nêu quan điểm, việc quy định như trên sẽ bảo đảm tính linh hoạt cho cơ quan, người có thẩm quyền phê duyệt phương án ĐGQSDĐ phù hợp với thực tế của thửa đất, khu đất đưa ra đấu giá (trong đó sẽ quyết định thời hạn nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất sau khi có quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá), bảo đảm việc quản lý, theo dõi và thu ngân sách nhà nước theo năm tài chính, năm kế hoạch của địa phương; đồng thời, tạo điều kiện cho người tham gia đấu giá dự liệu trước khả năng huy động vốn tham gia đấu giá, tạo cơ hội cho nhiều người có thể tham gia đấu giá.
Góp ý cho nội dung này, Bộ Tài chính cho biết, theo quy định tại Điều 44, Điều 48 Nghị định số 103/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 quy định về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất (được sửa đổi, bổ sung), việc xác định, tính và thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được thực hiện bởi các cơ quan có chức năng tại địa phương theo quy định của pháp luật. Do đó, Bộ Tài chính đề nghị bổ sung và hoàn thiện nội dung này theo hướng “thời hạn nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, trừ trường hợp ĐGQSDĐ thì thực hiện theo phương án ĐGQSDĐ; cơ quan, người có thẩm quyền căn cứ tình hình điều hành ngân sách của địa phương để quy định cụ thể thời hạn nộp tiền trong phương án đấu giá của từng trường hợp cụ thể để bảo đảm ngân sách nhưng không qua 12 tháng kể từ ngày có quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá”.
