Doanh nghiệp khai khoáng đợi gỡ “thế kẹt” về mặt bằng, thủ tục

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung xử lý 19 vấn đề trọng tâm sau kiến nghị của doanh nghiệp khai khoáng, trong đó có 10 vấn đề về đất đai và nghĩa vụ tài chính về đất. Ảnh: Tiến Giang

Vướng mặt bằng, thủ tục pháp lý, đất đai

Tổng hợp khó khăn của các doanh nghiệp ngành khai khoáng trên địa bàn tỉnh Lào Cai thời gian qua cho thấy, phần lớn liên quan tới vấn đề GPMB, đất đai, thủ tục pháp lý và nguồn nguyên liệu.

Theo Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai - Vimico, công tác bồi thường, GPMB gặp khó khăn do một số hộ dân chưa phối hợp kiểm đếm; còn ý kiến khác nhau về diện tích, loại đất, chủ sử dụng đất và chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; việc điều chỉnh ranh giới thu hồi đất làm phát sinh rà soát, cập nhật hồ sơ.

Một doanh nghiệp khác là Công ty CP Khai khoáng Minh Đức cho biết, đang triển khai GPMB và thuê đất tại 2 dự án mỏ sắt trên địa bàn Lào Cai nhưng tiến độ còn chậm, chưa hoàn thành trên toàn bộ diện tích được cấp phép, làm hạn chế diện tích khai thác và khả năng huy động công suất.

Công ty CP Đồng Tả Phời - Vinacomin gặp khó khăn trong GPMB khi công trình hạ tầng tái định cư Đá Đinh 1, 2 chưa hoàn thành, ảnh hưởng đến tiến độ bồi thường, GPMB phục vụ Dự án Đầu tư xây dựng công trình khai thác mỏ đồng Tả Phời. Ngoài ra, quá trình xem xét, giải quyết các thủ tục liên quan đến điều chỉnh giấy phép khai thác khoáng sản chưa hoàn thành, ảnh hưởng đến việc duy trì hoạt động khai thác ổn định, liên tục của doanh nghiệp.

Công ty CP Phân lân nung chảy Lào Cai cho biết, công tác GPMB và đất đai khu vực bãi thải của Dự án Khai thác quặng apatit khai trường 32 và Làng Cáng 2 cần đẩy nhanh tiến độ; khu vực kho quặng III Làng Cóc nằm trong ranh giới khai trường 32 cần hoàn thiện các thủ tục về thu hồi đất, thuê đất để có cơ sở triển khai Dự án.

Liên quan tới công tác quy hoạch, Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai - Vimico phản ánh, tại khu vực Bầu Bàng và Nậm Chỏn, có 60 hộ dân nằm ngoài ranh giới dự án nhưng có nguy cơ bị ảnh hưởng trong quá trình thi công; phương án bổ sung phần đất của các hộ dân này vào dự án chưa được chấp thuận do không phù hợp quy hoạch sử dụng đất. Ngoài ra, thủ tục thuê đất đối với 10,9 ha của doanh nghiệp này chưa hoàn thiện do vướng nghiệm thu mảnh trích đo địa chính.

Công ty CP Đầu tư Apatit Tam Đỉnh Lào Cai nêu vấn đề, doanh nghiệp đang thực hiện điều chỉnh chủ trương đầu tư đối với Dự án Khai thác quặng apatit mỏ Tam Đỉnh - Làng Phúng và đã chuẩn bị xong hồ sơ. Tuy nhiên, quá trình phê duyệt chưa được thực hiện do chờ quy hoạch chung của 2 xã Văn Bàn và Chiềng Ken. Việc này ảnh hưởng đến các bước tiếp theo như điều chỉnh/gia hạn giấy phép khai thác.

Tại Khánh Hòa, kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản do Thanh tra Tỉnh công bố giữa tháng 6/2026 chỉ ra nhiều bất cập trong việc áp dụng luật của cơ quan quản lý nhà nước. Trong đó, một số doanh nghiệp như Công ty TNHH Quyết Thắng, Công ty CP Khoáng sản Peace, Công ty CP Khoáng Việt Khánh Hòa đã thực hiện thủ tục xin thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất sau khi được cấp phép khai thác khoáng sản nhưng không thực hiện được. Cơ quan thanh tra nhận diện, nguyên nhân xuất phát từ việc chưa có sự phối hợp thống nhất giữa các đơn vị chuyên môn trong quá trình hướng dẫn thực hiện quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất liên quan đến hoạt động khoáng sản, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Chờ giải pháp tháo gỡ

Trước những vướng mắc về mặt bằng, đất đai, thủ tục pháp lý, các doanh nghiệp đề xuất nhiều giải pháp, kiến nghị. Trong đó, Công ty CP Đồng Tả Phời - Vinacomin đề nghị các cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn, đẩy nhanh quá trình xem xét, giải quyết các thủ tục liên quan đến điều chỉnh giấy phép khai thác khoáng sản, tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì hoạt động khai thác ổn định, liên tục. Đồng thời, đề nghị đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng công trình hạ tầng tái định cư Đá Đinh 1, 2, sớm đưa vào sử dụng để phục vụ bố trí tái định cư cho Dự án Đầu tư xây dựng công trình khai thác mỏ đồng Tả Phời.

Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền, Lào Cai - VIMICO đề nghị tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc trong công tác bồi thường, GPMB; tăng cường tuyên truyền, vận động, đối thoại với các hộ dân chưa đồng thuận để doanh nghiệp tiếp tục triển khai các công việc tiếp theo.

Tại cuộc họp ngày 25/8/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) đã báo cáo Chính phủ tình hình triển khai, kết quả xử lý và nhiệm vụ tiếp tục thực hiện đối với các kiến nghị của doanh nghiệp (sau cuộc họp ngày 12/8 của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng với các bộ, ngành và doanh nghiệp để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong các lĩnh vực đất đai, môi trường, khai thác khoáng sản và nguồn vật liệu).

Theo đó, Bộ NN&MT tập trung xử lý 19 vấn đề trọng tâm, gồm 10 vấn đề về đất đai và nghĩa vụ tài chính về đất, các vấn đề về môi trường, địa chất, khoáng sản và nguồn vật liệu. Bộ đã phân loại việc xử lý thành 3 nhóm: Những vấn đề có thể giải quyết ngay theo quy định hiện hành; những vấn đề cần hướng dẫn thống nhất để khắc phục cách hiểu, cách áp dụng khác nhau và những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo, những khó khăn, vướng mắc được nêu ra đều xuất phát từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp và cũng là những vấn đề các địa phương đang gặp phải. Theo đó, các kiến nghị phải được tiếp thu để điều chỉnh, tạo sự thông thoáng, giảm chi phí cho nhà đầu tư và doanh nghiệp. Nếu những điểm nghẽn không được khơi thông, không được tháo gỡ thì tăng trưởng sẽ rất khó khăn. Các cơ quan phải cùng một tiếng nói, gỡ khó cho doanh nghiệp một cách thực chất, đóng góp vào tăng trưởng hai con số.