 |
| 3 tháng đầu năm 2026, cả nước có 96.038 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 31,66% so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh: Tiên Giang |
3 tháng đầu năm, gần 100.000 DN gia nhập thị trường
Từ cuối tháng 2/2026, xung đột tại khu vực Trung Đông tạo áp lực đáng kể lên chi phí đầu vào của doanh nghiệp (DN) thông qua giá năng lượng, nguyên vật liệu và chi phí logistics quốc tế. Các DN có xu hướng thận trọng hơn trong các quyết định đầu tư, ưu tiên duy trì thanh khoản, kiểm soát rủi ro và ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh trong ngắn hạn, thay vì mở rộng quy mô khi triển vọng thị trường chưa thực sự rõ ràng.
Số liệu về tình hình đăng ký DN 3 tháng đầu năm 2026 vừa được Cục Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể thuộc Bộ Tài chính cập nhật cho thấy, cả nước có 96.038 DN gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 31,66% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, số DN thành lập mới trong 3 tháng đầu năm 2026 đạt 57.422 DN, tăng 57,75% so với quý I/2025; số vốn đăng ký của DN thành lập mới đạt 538.594 tỷ đồng, tăng 50,97% so với cùng kỳ năm 2025; số lao động đăng ký của DN thành lập mới đạt 265.929 lao động, tăng 16,53%.
Phân theo nhóm ngành, số lượng DN đăng ký thành lập mới trong 3 tháng qua tập trung chủ yếu ở ngành dịch vụ với 43.043 DN, chiếm 74,96% tổng số DN thành lập mới, tăng 56,63% so với cùng kỳ năm 2025; ngành công nghiệp và xây dựng có 13.756 DN gia nhập thị trường, chiếm 23,96% tổng số DN thành lập mới, tăng 60,14% so với quý I/2025…
Theo Cục Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể, những trung tâm kinh tế lớn với hạ tầng phát triển, môi trường kinh doanh thuận lợi và nguồn nhân lực dồi dào như: TP.HCM, TP. Hà Nội và Đồng Nai tiếp tục thu hút nhiều DN thành lập mới. Cụ thể, 3 tháng đầu năm, số DN thành lập mới của TP.HCM là 15.569 DN, tăng 36,87% so với cùng kỳ năm 2025; TP. Hà Nội là 9.317 DN, tăng 41,21%; Bắc Ninh là 2.467 DN, tăng 69,32%.
Cùng với DN thành lập mới, trong quý I/2026, số DN quay trở lại hoạt động đạt 38.616 DN, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm 2025.
Kết quả trên cho thấy, trong khó khăn, cộng đồng DN vẫn duy trì sức sáng tạo kiên cường, khả năng thích ứng, niềm tin vào triển vọng phục hồi và phát triển của nền kinh tế trong trung và dài hạn.
Tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ
Bên cạnh tín hiệu tích cực từ hoạt động gia nhập và tái gia nhập thị trường, số liệu của cơ quan quản lý nhà nước về DN tư nhân và kinh tế tập thể chỉ ra, 3 tháng đầu năm 2026, có 91.808 DN rút lui khỏi thị trường, tăng 16,49% so với cùng kỳ 2025, phần lớn lựa chọn hình thức tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (chiếm 69,13%). Riêng trong tháng 3/2026, cả nước có 15.181 DN rút lui khỏi thị trường, tăng 32,84% so với cùng kỳ 2025.
Số lượng DN rút lui khỏi thị trường 3 tháng qua tập trung chủ yếu ở nhóm ngành dịch vụ với 68.269 DN, tăng 16,71%; nhóm ngành công nghiệp và xây dựng có 22.357 DN, tăng 15,8%; nhóm ngành nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản có 1.182 DN, tăng 16,91% so với cùng kỳ 2025…
Để giảm thiểu ảnh hưởng bất lợi của xung đột tại Trung Đông tới hoạt động của DN, Cục Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể đề xuất loạt giải pháp hỗ trợ DN. Trước tiên là, bình ổn giá năng lượng, chi phí logistics và bảo đảm nguồn cung đầu vào, đặc biệt là xăng dầu, nhằm giảm áp lực chi phí đầu vào và hạn chế tác động lan tỏa đến giá thành sản xuất, vận tải và phân phối. Bên cạnh đó, hỗ trợ tín dụng cho DN, cơ cấu lại các khoản vay; ổn định chính sách, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và bảo đảm thực thi thống nhất; cải cách thủ tục hành chính và hỗ trợ tuân thủ; tăng cường thông tin, dự báo thị trường và hỗ trợ điều hành…
TS. Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế tài chính (Bộ Tài chính) cho rằng, DN đang chịu “tác động kép” khi khủng hoảng quốc tế diễn ra đồng thời với sự thay đổi nhanh của chính sách, quy định quản lý trong nước. Vì vậy, hệ thống pháp luật cần có tính khái quát, ổn định và nhất quán hơn để tránh thay đổi liên tục; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong rà soát và áp dụng thống nhất quy định pháp luật nhằm tạo thuận lợi cho DN.
Về cải cách hành chính và hỗ trợ tuân thủ, bà Thảo cho rằng, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, nhất là thủ tục hành chính trực tuyến, rút ngắn thời gian cấp phép và tăng cường hướng dẫn chi tiết cho DN mới thành lập trong việc tuân thủ các quy định về thuế, hóa đơn điện tử và thủ tục quản lý chuyên ngành. Đây được xem là một biện pháp quan trọng giúp giảm chi phí tuân thủ, tiết kiệm thời gian và nâng cao năng lực thích ứng của DN.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam đề xuất, các cơ quan quản lý, đặc biệt là Bộ Xây dựng, cần sớm xây dựng cơ chế hỗ trợ nhà thầu, giúp các nhà thầu giảm bớt khó khăn, tập trung thi công, bảo đảm tiến độ công trình trước áp lực chi phí đầu vào tăng cao.
Đại diện nhiều nhà thầu như: Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Công ty CP Tập đoàn Đầu tư thương mại công nghiệp Việt Á… bày tỏ, nhà thầu rất cần sự đồng hành từ chính sách giá để ổn định chi phí đầu vào, bảo đảm tiến độ các gói thầu/dự án đang thực hiện.
