 |
| Đến nay mới có Dự án Nhà máy điện khí LNG Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 đi vào vận hành. Ảnh: Phúc An |
Chưa hấp dẫn nhà đầu tư
Ngày 21/4/2026, Ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa đã có quyết định hủy thầu Dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Nghi Sơn với tổng vốn đầu tư 57.524 tỷ đồng (tương đương hơn 2,2 tỷ USD). Nguyên nhân là tới thời điểm đóng thầu vẫn không có nhà đầu tư nào nộp hồ sơ dự thầu. Đáng chú ý, đây là lần thứ ba Dự án phải hủy thầu do không có nhà đầu tư nộp hồ sơ dự thầu mặc dù trước đó đã có các nhà đầu lớn quan tâm, trúng sơ tuyển.
Theo Ban Quản lý, nguyên nhân khiến nhà đầu tư chưa mặn mà tham dự thầu là do yêu cầu vốn lớn, tiến độ gấp, cùng biến động của thị trường nhiên liệu và cơ chế chính sách chưa đủ hấp dẫn.
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp tỉnh Thanh Hóa cho biết: LNG Nghi Sơn là dự án nguồn điện quan trọng quốc gia thuộc Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, vận hành giai đoạn 2025 - 2030. Tại Danh mục các nhà máy nhiệt điện LNG thuộc Quy hoạch, Thủ tướng Chính phủ lưu ý, đây là một trong các dự án “cần có giải pháp để đảm bảo tiến độ vận hành theo quy hoạch được duyệt”. Tuy nhiên, với thực tế mời thầu hiện nay, tiến độ vận hành Dự án theo yêu cầu tại Quy hoạch rất thách thức.
Từ thực tế triển khai Dự án Nhà máy điện LNG Hải Lăng giai đoạn 1, Tập đoàn T&T - thành viên Liên danh nhà đầu tư triển khai Dự án cho biết, hiện có nhiều khó khăn, vướng mắc đối với dự án điện LNG như: cơ chế sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn (Qc) hiện hành chưa đủ để tạo sự chắc chắn về dòng tiền; chưa có cơ chế giải quyết thay đổi đủ mạnh về mặt pháp luật; hợp đồng mua bán điện (PPA) hiện vẫn được xây dựng theo logic trước đây, trong khi dự án điện LNG lại vận hành theo logic của một chuỗi hợp đồng dài hạn và ràng buộc lẫn nhau với các rủi ro rất khác biệt...
Tại Bản tổng hợp, tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý, phản biện xã hội đối với hồ sơ dự thảo sửa đổi Nghị định 56/2025/NĐ-CP được công bố ngày 5/5 vừa qua, Bộ Công Thương thừa nhận, quá trình triển khai Nghị định 56/2025/NĐ-CP và Nghị định 100/2025/NĐ-CP đã bộc lộ nhiều khó khăn trong thu hút đầu tư vào các dự án điện khí LNG.
Đề xuất nâng Qc lên 75%, nhà đầu tư nói chưa đủ
Để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các chủ đầu tư nhà máy điện sử dụng khí LNG nhập khẩu, Bộ Công Thương đã kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 56/2025/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2025/NĐ-CP. Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo là hoàn thiện cơ chế Qc đối với các dự án điện khí sử dụng LNG nhập khẩu.
Cụ thể, theo Dự thảo, Bộ Công Thương đề xuất nâng Qc từ 65% trong 10 năm lên 75% trong 15 năm. Chính sách này nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư trong việc thu xếp vốn, đồng thời vẫn bảo đảm cân đối lợi ích giữa các bên và phù hợp với khả năng vận hành của hệ thống điện.
Ghi nhận đề xuất của Cơ quan soạn thảo, song trong góp ý hoàn thiện Dự thảo Nghị định, Liên danh nhà đầu tư Dự án Nhà máy điện LNG Hải Lăng giai đoạn 1 cho rằng, điều chỉnh này chưa đủ để giải quyết các rào cản cốt lõi về tính khả thi để thu xếp tài chính, vì một số lý do. “Thứ nhất, mức Qc 75% vẫn chưa đảm bảo dòng tiền ổn định và vững chắc trong những năm đầu nhà máy vận hành, khi nghĩa vụ trả nợ là yếu tố quan trọng hàng đầu. Thứ hai, việc tăng mức Qc không khắc phục được rủi ro sai lệch khối lượng LNG hợp đồng do tính thiếu chắc chắn trong huy động. Tính khả thi để thu xếp tài chính phụ thuộc chủ yếu vào dòng tiền ròng sau chi phí trừ chi phí nhiên liệu, không chỉ dựa vào sản lượng điện hợp đồng. Nếu không có cơ chế chuyển ngang chi phí nhiên liệu kịp thời và hiệu quả, doanh thu từ Qc - dù ở mức cao hơn vẫn có thể không đủ để đáp ứng nghĩa vụ thanh toán nhiên liệu, làm suy yếu dòng tiền dùng để trả nợ…”, Nhà đầu tư nêu quan điểm.
Tổng công ty Điện lực dầu khí Việt Nam kiến nghị xem xét mức Qc tối thiểu không thấp hơn 85%, vì mức này mới đủ để nhà đầu tư trả nợ gốc và lãi vay theo các hợp đồng vay vốn đã ký kết, đồng thời giúp nhà đầu tư có thể đầu tư thêm các dự án điện khí LNG mới trong bối cảnh khan hiếm chủ đầu tư có kinh nghiệm và năng lực.
Một số nhà đầu tư khác cũng đề xuất nâng Qc lên 85 - 95% và kéo dài thời gian áp dụng đến 20 - 25 năm.
Trước các đề xuất này, Bộ Công Thương cho biết đã tiến hành tính toán, đánh giá trên nhiều kịch bản phụ tải điện khác nhau, từ cơ sở đến cao và cao đặc biệt. Tổng kết các kết quả tính toán cho thấy, nếu Qc từ 80% trở lên thì đều xảy ra tình huống over contract, tức là sản lượng Qc cao hơn sản lượng thực phát theo tính toán của các nhà máy nhiệt điện khí sử dụng LNG nhập khẩu, theo đó sẽ phát sinh nhiều chi phí mua điện của EVN hoặc các đơn vị bán buôn điện trong thị trường điện trong tương lai, kể cả trong tình huống không huy động thực tế. Do giá điện từ các nhà máy LNG thường cao hơn so với nhiều nguồn điện khác, việc tăng nghĩa vụ thanh toán hợp đồng có thể gây áp lực lên giá điện bình quân và ảnh hưởng đến người tiêu dùng. Vì vậy, Bộ Công Thương đã đề xuất Qc chỉ tăng từ 65% lên 75%.
Mặc dù đề xuất sửa đổi Qc được đánh giá là một bước cải thiện chính sách, song nhiều nhà đầu tư cho rằng chừng đó vẫn chưa đủ để tháo gỡ các rào cản cốt lõi về tính khả thi tài chính của dự án điện LNG. Những vấn đề liên quan đến PPA, cơ chế chia sẻ rủi ro, khả năng chuyển ngang chi phí nhiên liệu hay cấu trúc doanh thu dài hạn vẫn cần được xử lý đồng bộ. Nếu các “nút thắt” này không sớm được tháo gỡ, mục tiêu phát triển điện LNG theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh có nguy cơ bị phá vỡ, kéo theo áp lực bảo đảm an ninh năng lượng và ảnh hưởng đến tiến trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
