 |
| An ninh mạng là yêu cầu quan trọng đối với hình thức đấu giá trực tuyến. Ảnh: Nhã Chi |
Định danh đấu giá trực tuyến toàn trình
ĐGTT là 1 trong 4 hình thức đấu giá được quy định tại Điều 40 Luật Đấu giá tài sản 2016. Các quy định về ĐGTT đã được hoàn thiện với việc bổ sung Điều 43a Luật sửa đổi, bổ sung Luật ĐGTS năm 2024 và Nghị định số 172/2024/NĐ-CP. Theo tổng kết của Bộ Tư pháp, sau 10 năm thực hiện Luật ĐGTS (được sửa đổi, bổ sung năm 2024), trình tự, thủ tục ĐGTT hiện hành chưa đảm bảo toàn trình trên môi trường mạng, thông tin các cuộc đấu giá do các tổ chức hành nghề đấu giá thực hiện còn chưa tập trung, chưa được cập nhật đầy đủ trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia.
Do vậy, việc áp dụng hình thức ĐGTT toàn trình trên môi trường mạng phù hợp với điều kiện thực tiễn về hạ tầng công nghệ thông tin và hoạt động đấu giá tại các địa phương là một trong những định hướng được đẩy mạnh khi xây dựng Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi).
Dự thảo Luật đã dành 1 điều để quy định cụ thể trình tự thực hiện ĐGTT toàn trình trên môi trường mạng. Ngoài ra, Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung các quy định về xem tài sản, địa điểm đấu giá, biên bản đấu giá trong trường hợp đấu giá bằng hình thức trực tuyến; sử dụng tài khoản định danh khi tham gia đấu giá, tài khoản định danh điện tử khi tham gia ĐGTT.
Dự thảo Luật cũng bổ sung chương riêng quy định về trình tự, thủ tục ĐGTT đối với tài sản tự nguyện của cá nhân, tổ chức, trong đó cá nhân, tổ chức có tài sản tự nguyện có thể thỏa thuận trình tự, thủ tục đấu giá phù hợp, linh hoạt, được lựa chọn hình thức, phương thức đấu giá phù hợp để bán tài sản.
Bài toán an ninh thông tin, xử lý khi xảy ra sự cố
Trong quá trình xây dựng và lấy ý kiến cho Dự thảo Luật ĐGTS (sửa đổi), nhiều bộ, ngành, đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) đặc biệt quan tâm tới các nội dung về an ninh thông tin, kết nối, chia sẻ dữ liệu và giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử phát sinh trong quá trình ĐGTT.
Theo Cục Công nghệ thông tin (Bộ Tư pháp), Cổng ĐGTS quốc gia là hệ thống thông tin dùng chung phục vụ quản lý nhà nước về ĐGTS, bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo quy định của pháp luật về dữ liệu. Riêng đối với hoạt động ĐGTT, đề nghị xem xét triển khai các hệ thống đấu giá riêng của cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp, nhưng phải có sự kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cổng ĐGTS quốc gia để xây dựng cơ sở dữ liệu về ĐGTS, phục vụ các hoạt động quản lý nhà nước về ĐGTS.
Ngoài ra, đề nghị nghiên cứu làm rõ phạm vi, chức năng của Cổng ĐGTS quốc gia và hệ thống ĐGTT; đồng thời bổ sung quy định về trách nhiệm kết nối, cập nhật, đồng bộ, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các hệ thống ĐGTT với Cổng ĐGTS quốc gia nhằm bảo đảm tính thống nhất, đầy đủ của dữ liệu phục vụ công tác quản lý nhà nước, thống kê, báo cáo, thanh tra, kiểm tra và giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật.
Cục Công nghệ thông tin đề xuất xem xét, bổ sung các yêu cầu tối thiểu về quản lý, vận hành hệ thống ĐGTT và làm rõ trách nhiệm của tổ chức quản lý, vận hành hệ thống ĐGTT trong việc bảo đảm tính chính xác, đầy đủ, kịp thời và toàn vẹn của dữ liệu đấu giá được cập nhật, lưu trữ, khai thác và chia sẻ trên hệ thống.
Cục Thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp) góp ý, ngoài quy định về thời gian trả giá trong phiên ĐGTT, cần có thêm quy định về mức cao nhất và mức thấp nhất trong một bước giá theo hướng rút ngắn khoảng cách giữa mức cao nhất và mức thấp nhất, tránh trường hợp bị lợi dụng để cản trở việc đấu giá thành. Thực tiễn hoạt động ĐGTT trong thời gian qua ghi nhận không ít trường hợp trả giá cao “bất thường” ngay từ đầu phiên ĐGTT rồi bất ngờ rút giá đã trả vào những phút cuối của phiên đấu giá gây nhiễu loạn, tiềm ẩn nguy cơ tiêu cực, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích của khách hàng tham gia đấu giá.
Về dữ liệu, đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Lắk đề nghị, bổ sung quy định về giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử phát sinh trong quá trình ĐGTT, bao gồm nhật ký hệ thống, lịch sử trả giá, dữ liệu giao dịch điện tử và các dữ liệu điện tử khác được hệ thống ghi nhận trong quá trình tổ chức đấu giá. Đồng thời, bổ sung quy định về việc lưu trữ, quản lý, khai thác dữ liệu điện tử phát sinh trong hoạt động ĐGTT, có giải pháp bảo đảm quyền tiếp cận của người dân ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin còn hạn chế.
Theo Đoàn ĐBQH Hải Phòng, điều khoản về ĐGTT còn nhiều khoảng trống pháp lý. Cụ thể, quy định thời gian trả giá tối thiểu 15 phút là quá ngắn đối với các tài sản có giá trị lớn và phức tạp. Đề nghị phân tầng: tài sản dưới 50 tỷ đồng thì tối thiểu 15 phút; tài sản từ 50 tỷ đến 500 tỷ đồng thì tối thiểu 30 phút; tài sản trên 500 tỷ đồng thì tối thiểu 60 phút.
Bên cạnh đó, quy định gia hạn thêm 3 phút khi người trả giá cao nhất rút giá trong 1 phút cuối là hợp lý, song cần quy định rõ số lần gia hạn tối đa.
Ngoài ra, cần chú ý các quy định về bảo đảm an ninh mạng, xác thực danh tính điện tử người tham gia, chứng thực giao dịch, biện pháp xử lý khi hệ thống bị tấn công hoặc gián đoạn đường truyền. Đây là những lỗ hổng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng, đề nghị bổ sung ít nhất một khoản quy định về yêu cầu an ninh thông tin theo tiêu chuẩn ISO 27001 hoặc tương đương.
Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa cho rằng, Dự thảo hiện chưa làm rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan cũng như cơ chế xử lý đối với trường hợp sự cố kỹ thuật dẫn đến khiếu nại, tranh chấp. Thực tế cho thấy, khi đấu giá được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, chỉ cần xảy ra lỗi hệ thống, gián đoạn đường truyền hoặc sự cố kỹ thuật tại thời điểm trả giá cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả đấu giá và quyền lợi của người tham gia. Vì vậy, đề nghị làm rõ trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, đơn vị vận hành hệ thống ĐGTT, người có tài sản đấu giá và người tham gia đấu giá khi xảy ra sự cố kỹ thuật; đồng thời quy định rõ giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử phát sinh trong quá trình đấu giá để làm căn cứ giải quyết tranh chấp, khiếu nại sau đấu giá.
Đồng thuận các quan điểm trên, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh, Dự thảo Luật mới dừng ở việc quy định đấu giá bằng hình thức trực tuyến, nhưng chưa quy định cụ thể phương án xử lý khi xảy ra sự cố nghẽn mạng, lỗi hệ thống hoặc bị tấn công trên không gian mạng làm gián đoạn quá trình ĐGTT. Điều này có thể ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia đấu giá nếu không thể truy cập tài khoản, bỏ lỡ tài sản mong muốn hoặc bị lộ thông tin cá nhân.
Do đó, đề nghị Ban soạn thảo bổ sung quy định “tạm dừng hoặc tổ chức lại phiên ĐGTT trong trường hợp có xác nhận sự cố kỹ thuật từ cơ quan vận hành hệ thống” nhằm góp phần nâng cao tính minh bạch, công bằng và khách quan của phiên đấu giá cũng như bảo đảm đầy đủ quyền lợi của người tham gia đấu giá.
