 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa: Internet |
Thời gian gần đây, nhiều gói thầu xây lắp phát sinh kiến nghị liên quan đến tiêu chí đánh giá nguồn lực tài chính. Điểm chung của các vụ việc là nhà thầu sử dụng thư cam kết tín dụng của ngân hàng để chứng minh khả năng huy động vốn thực hiện gói thầu, trong khi hồ sơ mời thầu (HSMT) lựa chọn phương án "không yêu cầu cam kết cung cấp tín dụng". Cách hiểu khác nhau về quy định này đã dẫn đến kết quả đánh giá trái chiều.
Một trường hợp đáng chú ý là Gói thầu Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án thành phần số 1 Các công trình cấp nước tập trung nông thôn tỉnh Bến Tre (cũ), do Trung tâm Nước sạch nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long) làm chủ đầu tư. Gói thầu có giá hơn 23,9 tỷ đồng, Công ty TNHH MTV Thanh Tấn trúng thầu với giá 22,91 tỷ đồng.
Sau khi kết quả được công bố, hai nhà thầu bị loại đều gửi đơn kiến nghị. Theo đánh giá của Tổ chuyên gia, HSMT quy định chủ đầu tư không yêu cầu cam kết cung cấp tín dụng, mà yêu cầu nhà thầu chứng minh có khả năng tiếp cận hoặc có sẵn các tài sản có tính thanh khoản cao, hạn mức tín dụng khả dụng hoặc các nguồn tài chính khác để đáp ứng nguồn lực tài chính tối thiểu 7,18 tỷ đồng.
Tại hồ sơ dự thầu (HSDT), Liên danh Công ty TNHH Việt Thanh Sơn - Công ty TNHH Đầu tư xây dựng - Cấp thoát nước và Môi trường Waseen nộp thư cam kết thu xếp nguồn vốn tín dụng do Ngân hàng TMCP Á Châu phát hành với số tiền 7,18 tỷ đồng. Theo Tổ chuyên gia, cam kết tín dụng không phải phương thức chứng minh theo yêu cầu của HSMT. Việc đánh giá phải căn cứ vào các nguồn lực tài chính sẵn có mà nhà thầu kê khai tại Mẫu số 08B, 08C của HSMT.
Tương tự, Công ty CP Sản xuất và Thương mại N.I.D cũng bị loại vì chỉ kê khai nguồn lực là cam kết tín dụng của ngân hàng, trong khi HSMT yêu cầu chứng minh bằng các tài sản thanh khoản hoặc hạn mức tín dụng khả dụng hiện hữu.
Không đồng tình với kết quả này, các nhà thầu kiến nghị cho rằng, HSMT không yêu cầu cam kết cung cấp tín dụng không đồng nghĩa với việc cấm sử dụng tài liệu này để chứng minh nguồn lực tài chính.
Cùng thời điểm, kiến nghị tương tự cũng xuất hiện tại Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Nâng cấp, mở rộng tuyến đường ĐH10.DX đoạn từ ngã tư Kiểm lâm đến ngã ba gốm sứ La Tháp, TP. Đà Nẵng.
Tại gói thầu này, Công ty CP Phát triển Quảng Nam bị đánh giá không đáp ứng vì sử dụng thư cam kết tín dụng do Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) phát hành. Theo Tổ chuyên gia, nhà thầu phải chứng minh nguồn lực tài chính thông qua việc kê khai tại Mẫu số 08B thay vì sử dụng thư cam kết tín dụng.
Nhà thầu sau đó kiến nghị, cho rằng pháp luật về đấu thầu cho phép sử dụng nhiều phương thức để chứng minh nguồn lực tài chính, trong đó có cam kết tín dụng của tổ chức tín dụng hợp pháp. Việc HSMT không yêu cầu không đồng nghĩa với việc nhà thầu bị tước quyền sử dụng tài liệu này.
Trước đó, tại Gói thầu Xây lắp và cung cấp, lắp đặt thiết bị thuộc Dự án Trường liên cấp TH-THCS Hòa Thuận Đông và mở rộng K149 Lê Đình Lý (Đà Nẵng), Liên danh Công ty CP Xây dựng Đô thị và Khu công nghiệp - Công ty CP Nam Vinh cũng bị đánh giá không đáp ứng nguồn lực tài chính vì sử dụng cam kết tín dụng của ngân hàng, trong khi HSMT không yêu cầu tiêu chí này.
Theo chuyên gia đấu thầu, HSMT xây lắp ban hành kèm theo Thông tư 79/2025/TT-BTC quy định, đối với tiêu chí nguồn lực tài chính, chủ đầu tư được lựa chọn một trong hai phương án: yêu cầu hoặc không yêu cầu cam kết cung cấp tín dụng. Mục tiêu của quy định này là tạo sự linh hoạt trong xây dựng HSMT, đồng thời mở rộng hình thức để nhà thầu chứng minh khả năng tài chính. Trong trường hợp chủ đầu tư không yêu cầu cam kết cung cấp tín dụng, nhà thầu vẫn có quyền chứng minh nguồn lực tài chính bằng nhiều hình thức hợp pháp khác, bao gồm cam kết cung cấp tín dụng của ngân hàng (được xem là một trong các "nguồn tài chính hợp pháp khác"), nếu tài liệu đó đáp ứng các yêu cầu về giá trị, thời hạn và được cấp bởi tổ chức tín dụng hoạt động hợp pháp tại Việt Nam. Việc loại bỏ tài liệu này chỉ vì HSMT không yêu cầu là cách vận dụng cứng nhắc, chưa phản ánh đúng nội hàm của quy định.
Sự không thống nhất trong đánh giá nguồn lực tài chính không chỉ làm mất tính công bằng giữa các nhà thầu, mà còn kéo theo nhiều kiến nghị, khiếu nại. Không ít gói thầu đã phải gia hạn, hủy kết quả hoặc thậm chí tổ chức lại, chỉ vì các bên không đồng thuận trong cách đánh giá tiêu chí này.
