 |
| Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ Khóa XVI. Ảnh: quochoi.vn |
Cần thiết điều chỉnh tiêu chí xác định DNNVV
Theo Tờ trình Dự án Luật Phát triển DNNVV được Chính phủ trình Quốc hội, sau gần 10 năm triển khai thực hiện, Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc hình thành và triển khai hệ thống chính sách hỗ trợ khu vực DNNVV, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân.
Tuy nhiên, thực tiễn thi hành cho thấy, một số cơ chế, chính sách chưa phát huy được hiệu quả hoặc chưa theo kịp với nhu cầu của DNNVV; phương thức hỗ trợ DNNVV còn bất cập, chưa xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp; cơ chế giám sát, đánh giá hoạt động hỗ trợ DNNVV chưa đồng bộ; hệ sinh thái hỗ trợ DNNVV còn phân tán…
Chính phủ cho rằng, trong bối cảnh yêu cầu thể chế hóa đầy đủ các chủ trương mới của Đảng, Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, việc xây dựng Luật Phát triển DNNVV là cần thiết nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới. Điều này phản ánh đầy đủ hơn mục tiêu, định hướng và tinh thần kiến tạo, đồng hành của Nhà nước với các doanh nghiệp trong bối cảnh phát triển mới của khu vực kinh tế tư nhân; vừa phù hợp yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và bảo đảm môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, chi phí tuân thủ thấp.
Dự thảo Luật Phát triển DNNVV gồm 4 chương với 35 điều. Một trong những điểm mới quan trọng tại Dự thảo Luật là Chính phủ đề xuất sửa đổi tiêu chí xác định DNNVV so với quy định tại Luật Hỗ trợ DNNVV theo hướng không quy định về số lao động tham gia bảo hiểm xã hội, thay vào đó quy định số lao động bình quân năm. Đồng thời, Dự thảo nâng mức trần xác định đối với các tiêu chí về lao động (không quá 300 người), tổng doanh thu (không quá 400 tỷ đồng) và tổng nguồn vốn (không quá 150 tỷ đồng). Theo Chính phủ, cách xác định này phù hợp với bản chất của DNNVV, dễ áp dụng, có khả năng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp, thuế, bảo hiểm và phù hợp với thông lệ quốc tế, biến động giá thị trường.
Cơ bản nhất trí về sự cần thiết điều chỉnh tiêu chí xác định DNNVV, song Cơ quan thẩm tra Dự án Luật - Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị, Cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ căn cứ, đánh giá tác động đối với đối tượng thụ hưởng khi nâng số lao động sử dụng bình quân năm tối đa từ 200 người lên 300 người và tổng nguồn vốn tối đa từ 100 tỷ đồng lên 150 tỷ đồng.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ số lượng doanh nghiệp dự kiến được mở rộng vào diện DNNVV theo tiêu chí mới này; nhu cầu hỗ trợ phát sinh, tác động đến ngân sách nhà nước và khả năng cân đối nguồn lực thực hiện chính sách.
Bên cạnh đó, có ý kiến đề nghị bổ sung đối chiếu ngưỡng đề xuất với kinh nghiệm của một số quốc gia có điều kiện tương đồng, bảo đảm tiêu chí phù hợp với trình độ phát triển của nền kinh tế và khả năng cân đối nguồn lực trong từng thời kỳ.
Một số ý kiến khác đề nghị cân nhắc chỉ quy định các tiêu chí khung tại Điều 4, giao Chính phủ quy định ngưỡng cụ thể về số lao động, tổng nguồn vốn và tổng doanh thu, nguồn dữ liệu để xác định các tiêu chí này và lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp đa ngành để kịp thời điều chỉnh phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội…
Phát biểu giải trình tại phiên họp về vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là tiêu chí xác định DNNVV, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Dự thảo Luật lấy số liệu năm liền kề làm căn cứ xác định DNNVV với tiêu chí số lao động bình quân không quá 300 người, và đáp ứng một trong hai tiêu chí về nguồn vốn hoặc doanh số, tương ứng dưới 150 tỷ đồng hoặc dưới 400 tỷ đồng. Đây là những tiêu chí đã được rà soát kỹ lưỡng trên cơ sở thực tế Việt Nam từ khi Luật Hỗ trợ DNNVV ban hành, đồng thời, có tính đến tăng trưởng GDP, chỉ số lạm phát và tiêu chuẩn về doanh nghiệp nhỏ và vừa trên thế giới, đặc biệt là hướng dẫn của OECD.
Theo Bộ trưởng, nếu áp dụng tiêu chí đề xuất, số DNNVV chiếm tới 98,4% tổng số doanh nghiệp đang kinh doanh tại Việt Nam, mở rộng so với mức 97,4% theo tiêu chí cũ, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.
Về chính sách hỗ trợ, Bộ trưởng cho biết, không chỉ xác định đúng đối tượng, các chính sách hỗ trợ được xây dựng trên 3 nguyên tắc: tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp phát triển cả về quy mô lẫn chất lượng; đồng thời phải hài hòa với quy mô ngân sách.
“Thúc đẩy các DNNVV trưởng thành là nhiệm vụ hết sức quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh.
Thêm cơ hội cho DNNVV tham gia mua sắm công
Về chính sách hỗ trợ, tại Dự thảo Luật, Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định về ưu tiên tham gia mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước và phát triển thị trường theo hướng tăng cơ hội tiếp cận thị trường cho DNNVV, tập trung vào ưu đãi mua sắm công, phát triển thương mại điện tử, kinh doanh số và hệ thống phân phối.
Theo đó, luật hóa chính sách tại Nghị quyết số 198/2025/QH15 về các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá không quá 20 tỷ đồng dành cho DNNVV; đồng thời dành tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm sử dụng ngân sách nhà nước hằng năm để DNNVV tham gia.
Cụ thể, Khoản 1 Điều 12 Dự thảo Luật quy định chính sách ưu tiên tham gia gói thầu sử dụng vốn ngân sách nhà nước theo hướng: “Gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá gói thầu không quá 20 tỷ đồng được dành cho DNNVV. Trường hợp đã tổ chức đấu thầu, nếu không có DNNVV đáp ứng yêu cầu thì được phép tổ chức đấu thầu lại và cho phép các doanh nghiệp khác được tham dự thầu”.
Bên cạnh đó, Dự thảo Luật quy định, cơ quan, tổ chức dành tối thiểu 20% tổng giá trị mua sắm từ nguồn ngân sách nhà nước hằng năm để DNNVV tham gia. Việc xác định gói thầu dành cho DNNVV và lựa chọn nhà thầu thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Dự thảo Luật cũng bổ sung hỗ trợ DNNVV phát triển thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu của hệ thống phân phối và thị trường; khuyến khích doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp FDI xây dựng chương trình phát triển nhà cung cấp là DNNVV, góp phần kết nối thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng…
