 |
| Trong tháng 1/2026, có 48.696 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 45,59% so với cùng kỳ năm 2025. Ảnh: Tiên Giang |
Theo Cục Phát triển DN tư nhân và kinh tế tập thể thuộc Bộ Tài chính, trong tháng 1/2026 có 48.696 DN gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng 45,59% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó có 24.164 DN thành lập mới, tăng 126,83% so với cùng kỳ năm 2025; số vốn đăng ký đạt 180.909 tỷ đồng, tăng 92,32%. Trong tháng 1, cả nước có 24.532 DN quay trở lại thị trường, tăng 7,62% so với cùng kỳ năm 2025.
Cũng trong tháng 1/2026, cả nước có 956 hộ kinh doanh chuyển đổi lên DN, tăng 12,75 lần so với cùng kỳ năm 2025.
“Xu hướng gia tăng số DN thành lập mới cho thấy các chính sách của Đảng, Quốc hội và Chính phủ nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, hỗ trợ DN đã tạo niềm tin của cộng đồng DN vào triển vọng thị trường”, Lãnh đạo Cục Phát triển DN tư nhân và kinh tế tập thể nhìn nhận.
Tuy nhiên, theo Cục Phát triển DN tư nhân và kinh tế tập thể, trong tháng 1/2026, bối cảnh kinh tế - chính trị thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, với mức độ bất định cao và rủi ro đan xen; cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn, xung đột địa chính trị kéo dài, xu hướng phân mảnh kinh tế và điều chỉnh chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục tạo ra những tác động sâu rộng tới tăng trưởng, thương mại và dòng vốn quốc tế… ảnh hưởng đến “sức khỏe” của cộng đồng DN.
Số liệu của Cục Phát triển DN tư nhân và kinh tế tập thể ghi nhận, tháng 1/2026, cả nước có 66.176 DN rút lui khỏi thị trường, tăng 13,47% so với cùng kỳ 2025. Phần lớn các DN rút lui khỏi thị trường lựa chọn hình thức tạm ngừng kinh doanh có thời hạn (82%). Số lượng DN rút lui khỏi thị trường trong tháng 1/2026 chủ yếu ở các nhóm ngành dịch vụ, công nghiệp và xây dựng, nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản.
Chia sẻ với phóng viên Báo Đấu thầu, đại diện một số nhà thầu cho biết, nhiều cơ hội kinh doanh đang mở ra nhưng DN phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực, nhất là lao động kỹ thuật chất lượng cao; giá vật liệu xây dựng đất đắp tăng mạnh... trong khi đơn giá định mức không cập nhật, nhiều bất cập. Các DN tham gia xuất khẩu thì chia sẻ áp lực phải đối mặt với tình trạng rào cản thương mại gia tăng và yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao; chi phí sản xuất tăng...
Đặc biệt, cuối tháng 1/2026, 12 hiệp hội doanh nghiệp đồng loạt kiến nghị Chính phủ tạm dừng thực hiện Nghị định 46/NĐ-CP về kiểm tra an toàn thực phẩm (NĐ46) áp dụng từ 26/1/2026 gây ách tắc hoạt động nhập khẩu, sản xuất, kinh doanh, nhất là với thực phẩm bao gói sẵn, nguyên liệu, bao bì và phụ gia nhập khẩu. Lắng nghe phản ánh của DN, ngày 4/2/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 09/2026/NQ-CP tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng NĐ46 đến ngày 15/4/2026.
Chia sẻ với khó khăn của DN, nhìn từ việc Chính phủ dừng thực thi NĐ46 những ngày vừa qua, TS. Nguyễn Phương Bắc, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Bắc Ninh nhìn nhận, quyết định tạm dừng hiệu lực NĐ 46 đã giúp DN tiết kiệm rất nhiều chi phí lưu kho, lưu bãi, đồng thời tránh nguy cơ thiếu nguyên liệu sản xuất trong đợt cao điểm phục vụ Tết 2026.
Theo ông Bắc, thể chế được xác định là “điểm nghẽn của điểm nghẽn”, cần cải cách để tạo thuận lợi cho DN, người dân thúc đẩy sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, cải cách thể chế không chỉ đơn giản là cải cách văn bản quy phạm pháp luật (tổng thể quy tắc, luật chơi) mà cần bao gồm cả việc triển khai thực tiễn. “Thực tế áp dụng NĐ46 vừa qua cho thấy, tuy Nhà nước đổi mới văn bản quy phạm pháp luật, bảo vệ lợi ích của người tiêu dùng; song khâu vận hành vẫn có điểm mâu thuẫn do chưa tìm được điểm cân bằng giữa việc tạo thuận lợi cho DN theo hướng hậu kiểm và cách thức bảo vệ lợi ích của xã hội theo hướng tiền kiểm trong thể chế”, ông Bắc nhìn nhận.
Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Minh Thảo, Phó trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính cho rằng, để cải cách thể chế thực sự có ý nghĩa, bên cạnh việc tiếp tục thể hoàn thiện quy phạm pháp luật, cần chú trọng hơn nữa khâu thực thi pháp luật. Đồng thời, phải chú trọng chất lượng xây dựng văn bản quy phạm pháp luật và tính khả thi trong thi hành, tránh tình trạng như NĐ46 vừa qua.
Một số chuyên gia khác cũng cho rằng, nhiều chính sách mới được ban hành, để tạo niềm tin cho người dân, DN thì việc quan trọng là các cơ quan quản lý phải nhất quán giữa nói và làm, thực thi đồng bộ từ Trung ương tới địa phương, thực thi đồng bộ giữa người lãnh đạo tới nhân viên của từng cơ quan công quyền..., tránh tạo ra “khoảng cách niềm tin”.
Đề xuất giải pháp tháo tiếp tục hỗ trợ DN, Cục Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể cũng kiến nghị cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp theo các định hướng của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 68-NQ/TW; tiếp tục cắt giảm chi phí và đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch, hiệu quả; đẩy mạnh hỗ trợ DN, đặc biệt là DN nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định của Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa và Nghị quyết số 198/2025/QH15; tăng cường công tác thông tin, truyền thông chính sách giúp người dân, cộng đồng DN nắm rõ nội dung, mục tiêu và cách thức thực hiện các quy định mới...
