 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa |
Thời gian gần đây, hàng loạt gói thầu xây lắp ghi nhận tình trạng nhà thầu bị loại ngay từ bước đánh giá tính hợp lệ của HSDT do mắc các lỗi cơ bản liên quan đến bảo đảm dự thầu. Điển hình, tại Gói thầu số 05 (Xây lắp) Thi công xây dựng công trình hạng mục đường giao thông và hệ thống thoát nước thuộc Dự án Xây mới đường tổ 10, ấp 8 (đường vào làng dân tộc) do Phòng Kinh tế xã Xuân Bắc (Đồng Nai) làm chủ đầu tư, Liên danh Công ty TNHH Tư vấn đầu tư xây dựng Anh Dũng - Công ty TNHH Xây lắp Cường Thanh bị loại ở bước đánh giá tính hợp lệ vì bảo lãnh dự thầu không đúng tên gói thầu, không đúng bên thụ hưởng và không đáp ứng giá trị theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu (HSMT).
Cùng thời điểm, Liên danh này bị loại tại Gói thầu số 01 Thi công xây dựng thuộc Dự án Nâng cấp, mở rộng đường song hành phía Đông (đoạn qua địa bàn xã Thống Nhất), giá gói thầu 16,7 tỷ đồng, do Phòng Kinh tế xã Thống Nhất (Đồng Nai) làm chủ đầu tư, với nguyên nhân tương tự.
Tại TP. Đà Nẵng, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Quảng Phú vừa công khai kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Nâng cấp, mở rộng tuyến đường Tam Kỳ - Tam Thanh đi Quốc lộ 40B khối phố Phú Bình. Là nhà thầu chào giá thấp nhất với 10,5 tỷ đồng (giá gói thầu 11,3 tỷ đồng), Liên danh Công ty CP Giao thông công chính Tam Kỳ - Công ty CP Đầu tư và Xây dựng Phước Tâm Đức bị loại do bảo lãnh dự thầu có thời gian hiệu lực ngắn hơn yêu cầu của HSMT.
Theo quy định pháp luật, bảo đảm dự thầu là nội dung không được bổ sung hoặc làm rõ sau thời điểm đóng thầu. Thế nhưng trên thực tế, đây lại là nhóm lỗi phổ biến nhất khiến nhiều nhà thầu bị loại. Cá biệt, tại Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Hệ thống thoát nước trên địa bàn xã Đức Hòa (tỉnh Tây Ninh), giá gói thầu 13,4 tỷ đồng, Công ty CP Thiết kế kiến trúc nhà đẹp Đức Hòa không nộp bảo lãnh dự thầu...
Không chỉ mắc lỗi về tính hợp lệ, nhiều nhà thầu còn “tự trượt” ở các bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm và kỹ thuật do không chuẩn bị đầy đủ các tài liệu chứng minh. Những thiếu sót thường gặp là không đính kèm bằng cấp, chứng chỉ, hợp đồng lao động của nhân sự chủ chốt; không cung cấp tài liệu chứng minh kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự; thiếu hồ sơ về thiết bị thi công; hoặc không nộp các tài liệu kỹ thuật bắt buộc. Đây đều là những nội dung trọng yếu trong HSDT, nhưng vẫn bị bỏ sót bởi chính các nhà thầu đã có nhiều năm tham gia đấu thầu.
Đơn cử, khi tham dự Gói thầu số 01 Phần xây lắp công trình thuộc Dự án Nhà học 3 tầng kiêm nhà hiệu bộ, nhà đa năng Trường Tiểu học Quỳnh Vinh A (cụm Tân Bình), tỉnh Nghệ An, Công ty CP Tư vấn xây dựng Nghi Sơn không nộp văn bản chứng minh đã hoàn thành nghĩa vụ kê khai và nộp thuế; không đính kèm bằng tốt nghiệp đại học, hợp đồng lao động và tài liệu chứng minh kinh nghiệm của nhân sự chủ chốt; đồng thời thiếu hóa đơn, giấy kiểm định, hợp đồng thuê hoặc tài liệu chứng minh tính hợp pháp của nhiều thiết bị thi công. Tổ chuyên gia đã có văn bản yêu cầu làm rõ, bổ sung, nhưng nhà thầu không có phản hồi theo yêu cầu.
Một trường hợp khác là Công ty CP Xây dựng An Đại Lộc. Tham dự Gói thầu số 01 Xây lắp (17,15 tỷ đồng) thuộc Dự án Nâng cấp, cải tạo, lắp đặt hệ thống chiếu sáng đường Nguyễn Khắc Hiếu đoạn qua Khu phố Long Đức 2, phường Tam Phước, TP. Đồng Nai, Nhà thầu bị đánh giá không đạt yêu cầu kỹ thuật do HSDT thiếu biện pháp bảo đảm an toàn giao thông, kế hoạch và quy trình bảo trì công trình, hợp đồng nguyên tắc hoặc biên bản thỏa thuận về xử lý chất thải theo yêu cầu của HSMT...
Theo đánh giá của một đơn vị tư vấn đấu thầu, những sai sót như trên không đơn thuần là lỗi kỹ thuật mà phản ánh sự buông lỏng trong công tác quản trị, thiếu quy trình kiểm tra nhiều cấp và thiếu đội ngũ chuyên trách về đấu thầu. Trong bối cảnh nhiều quy định pháp luật về đấu thầu liên tục được sửa đổi, bổ sung, việc không cập nhật kịp thời quy định mới cũng làm gia tăng nguy cơ mắc sai sót.
Theo các chuyên gia, để hạn chế những sai sót cơ bản, nhà thầu cần xây dựng đội ngũ đấu thầu chuyên trách, thường xuyên cập nhật quy định pháp luật và thiết lập quy trình rà soát HSDT chặt chẽ trước khi dự thầu. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, sự cẩn trọng và chuyên nghiệp không còn là lợi thế, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để nhà thầu nâng cao năng lực cạnh tranh, tồn tại trên thị trường.
