Bản tin thời sự sáng 06/4

Ngân sách Nhà nước thặng dư gần 300 nghìn tỷ đồng trong quý I/2026

Theo Bộ Tài chính, kết thúc quý I/2026, ngân sách nhà nước tiếp tục duy trì trạng thái thặng dư khoảng 299,3 nghìn tỷ đồng nhờ tiến độ thu cao hơn chi, góp phần củng cố ổn định tài khóa trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.

Lũy kế 3 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách ước đạt 829,4 nghìn tỷ đồng, bằng 32,8% dự toán và tăng 11,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, thu nội địa tiếp tục giữ vai trò chủ lực với 740,7 nghìn tỷ đồng, tăng 12,5%. Tuy nhiên, tốc độ tăng thu đã chậm lại so với mức tăng 37% của cùng kỳ năm trước, cho thấy dư địa tăng trưởng nguồn thu đang thu hẹp.

Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 77,4 nghìn tỷ đồng, tăng 7,6%, trong khi thu từ dầu thô chỉ đạt 11,2 nghìn tỷ đồng, giảm 15,8% do biến động giá năng lượng và sản lượng giảm. Bối cảnh địa chính trị phức tạp, đặc biệt tại khu vực Trung Đông, tiếp tục gây sức ép lên nguồn thu khi chi phí đầu vào gia tăng, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đáng chú ý, việc triển khai các chính sách miễn, giảm thuế như thuế giá trị gia tăng và thuế bảo vệ môi trường nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, kích cầu tiêu dùng cũng làm giảm nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn, tạo áp lực cho cân đối tài khóa thời gian tới.

Về chi ngân sách, tổng chi quý I ước đạt 530,1 nghìn tỷ đồng, bằng 16,8% dự toán và tăng 23,1% so với cùng kỳ. Trong đó, chi đầu tư phát triển đạt khoảng 116,1 nghìn tỷ đồng, với tỷ lệ giải ngân khoảng 11,5% kế hoạch, cho thấy tiến độ giải ngân vốn đầu tư công được cải thiện. Chi thường xuyên được kiểm soát, bảo đảm các nhiệm vụ vận hành bộ máy và an sinh xã hội.

Ngoài ra, Chính phủ đã phát hành khoảng 80,1 nghìn tỷ đồng trái phiếu, đồng thời sử dụng dự phòng ngân sách để xử lý các nhiệm vụ cấp bách và hỗ trợ người dân.

Dù duy trì thặng dư, Bộ Tài chính nhận định cân đối ngân sách thời gian tới sẽ chịu áp lực khi các chính sách hỗ trợ tiếp tục được triển khai, đòi hỏi điều hành linh hoạt nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và an toàn tài chính quốc gia.

Giá vé tàu hỏa, cước vận tải đường sắt tăng từ ngày 5/4

Từ ngày 5/4, Công ty cổ phần Vận tải đường sắt điều chỉnh tăng khoảng 3% giá vé hành khách và 3–5% cước vận chuyển hàng hóa, nhằm bù đắp chi phí đầu vào gia tăng, đặc biệt là giá nhiên liệu.

Theo doanh nghiệp, nguyên nhân chính của đợt điều chỉnh đến từ việc giá dầu diesel trong nước tăng mạnh. Sau lần điều chỉnh gần nhất vào ngày 26/3, khi giá dầu ở mức khoảng 37.890 đồng/lít, đến ngày 3/4, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam công bố giá dầu diesel tăng lên 44.980 đồng/lít, tương đương mức tăng khoảng 18,4%. Biến động này tạo áp lực lớn lên chi phí vận hành của ngành đường sắt.

Dù giá nhiên liệu đã nhiều lần tăng trước đó, ngành đường sắt vẫn trì hoãn điều chỉnh giá để hỗ trợ hành khách và doanh nghiệp. Tuy nhiên, trước mức tăng mạnh gần đây, việc điều chỉnh được đánh giá là cần thiết để đảm bảo cân đối tài chính và duy trì hoạt động vận tải ổn định.

Mức tăng giá vé và cước vận chuyển được áp dụng linh hoạt theo từng tuyến và loại hình dịch vụ. Đáng chú ý, đối với hành khách đã mua vé trước thời điểm 5/4, giá vé vẫn được giữ nguyên nhằm đảm bảo quyền lợi và tránh xáo trộn kế hoạch đi lại.

Việc điều chỉnh giá diễn ra trong bối cảnh chi phí logistics và vận tải nói chung đang chịu áp lực từ biến động giá năng lượng toàn cầu. Điều này có thể tác động lan tỏa đến giá thành hàng hóa và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp trong thời gian tới.

Đại diện ngành đường sắt cho biết sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến giá nhiên liệu và thị trường để có các phương án điều hành phù hợp, đồng thời duy trì các chính sách ưu đãi nhằm thu hút hành khách, chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp vận tải hàng hóa.

Đề xuất bổ sung 5 khoản thu nhập miễn thuế TNCN từ năm 2026

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, với nhiều điểm mới nhằm hỗ trợ các lĩnh vực ưu tiên và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Theo dự thảo, số khoản thu nhập được miễn thuế TNCN sẽ nâng lên 21, trong đó bổ sung thêm 5 nhóm thu nhập mới. Cụ thể, các khoản đề xuất miễn thuế gồm: thu nhập từ tiền lương, tiền công khi thực hiện nhiệm vụ khoa học – công nghệ; thu nhập từ quyền tác giả của các nhiệm vụ khoa học khi được thương mại hóa; thu nhập của nhà đầu tư, chuyên gia, sáng lập viên trong hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo; thu nhập của nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao; và thu nhập của nhân lực công nghệ cao tham gia nghiên cứu, phát triển công nghệ chiến lược. Đáng chú ý, hai nhóm nhân lực công nghệ cao và công nghệ số được đề xuất miễn thuế trong thời hạn 5 năm.

Dự thảo cũng đề xuất nâng mức miễn thuế đối với khoản tiền ăn giữa ca. Theo đó, phần chi tối đa 1,2 triệu đồng/người/tháng sẽ không tính vào thu nhập chịu thuế, cao hơn so với quy định hiện hành, qua đó góp phần giảm nghĩa vụ thuế cho người lao động.

Một điểm mới khác là điều chỉnh ngưỡng thu nhập vãng lai phải khấu trừ thuế. Cụ thể, cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 3 tháng sẽ chỉ bị khấu trừ thuế nếu thu nhập từ 3 triệu đồng/lần trở lên, thay vì mức 2 triệu đồng như trước. Mức khấu trừ vẫn giữ 10% trên thu nhập trước khi chi trả.

Các đề xuất này được kỳ vọng sẽ góp phần thu hút nhân lực chất lượng cao, khuyến khích đổi mới sáng tạo, đồng thời giảm bớt gánh nặng thuế cho người lao động trong bối cảnh nền kinh tế đang cần thêm động lực tăng trưởng.

Gần 92.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong quý I/2026

Thị trường doanh nghiệp trong quý I/2026 ghi nhận những tín hiệu phục hồi nhất định, song áp lực rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao. Theo số liệu thống kê, cả nước có khoảng 91.800 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh, chờ giải thể hoặc đã giải thể, tương đương bình quân mỗi tháng có hơn 30.600 doanh nghiệp rời thị trường.

Diễn biến này cho thấy môi trường kinh doanh vẫn tiềm ẩn nhiều khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đầu vào gia tăng, sức cầu thị trường phục hồi chưa đồng đều và tác động từ biến động kinh tế quốc tế. Nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp khó trong duy trì dòng tiền và tiếp cận vốn, buộc phải thu hẹp hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh.

Tuy vậy, bức tranh doanh nghiệp không hoàn toàn tiêu cực khi số lượng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động tiếp tục tăng, phản ánh niềm tin thị trường đang dần được cải thiện. Các chính sách hỗ trợ của Chính phủ như giảm thuế, phí, thúc đẩy đầu tư công và cải thiện môi trường kinh doanh đã góp phần tạo lực đẩy cho khu vực doanh nghiệp phục hồi.

Trong thời gian tới, để giảm áp lực rút lui khỏi thị trường, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục duy trì chính sách tài khóa linh hoạt, hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí, đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng. Bên cạnh đó, việc nâng cao năng lực quản trị, chuyển đổi số và đa dạng hóa thị trường cũng là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao sức chống chịu, thích ứng tốt hơn với biến động kinh tế.

Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch 6 vùng đến năm 2050

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành các quyết định phê duyệt điều chỉnh quy hoạch 6 vùng kinh tế - xã hội thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm tạo nền tảng phát triển cân bằng, bền vững và tăng cường liên kết vùng trên phạm vi cả nước.

Các vùng được điều chỉnh quy hoạch gồm: Trung du và miền núi phía Bắc; Đồng bằng sông Hồng; Bắc Trung Bộ; Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; Đông Nam Bộ; Đồng bằng sông Cửu Long. Điểm chung của các quy hoạch là định hướng phát triển xanh, bền vững, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Cụ thể, vùng Trung du và miền núi phía Bắc được định hướng phát triển toàn diện, nâng cao kết nối hạ tầng và thích ứng biến đổi khí hậu. Vùng Đồng bằng sông Hồng đặt mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, trong đó Hà Nội giữ vai trò trung tâm động lực, phát triển theo hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”.

Vùng Bắc Trung Bộ hướng tới phát triển năng động, phát huy thế mạnh kinh tế biển. Trong khi đó, vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên chú trọng liên kết “biển - cao nguyên - biên giới”, trở thành điểm đến hấp dẫn về du lịch và kinh tế biển.

Đối với vùng Đông Nam Bộ, mục tiêu là trở thành trung tâm kinh tế hiện đại, công nghiệp phát triển, dẫn dắt tăng trưởng cả nước. Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục giữ vai trò đầu tàu, hướng tới trung tâm tài chính, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tầm khu vực.

Vùng Đồng bằng sông Cửu Long được định hướng trở thành trung tâm kinh tế nông nghiệp bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, đồng thời phát triển mạnh kinh tế biển và dịch vụ.

Việc điều chỉnh quy hoạch lần này được kỳ vọng tạo dư địa phát triển mới, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, thúc đẩy liên kết vùng và phát huy lợi thế so sánh của từng khu vực, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của nền kinh tế trong dài hạn.