 |
| Ảnh chỉ mang tính minh họa (Ảnh: Lê Tiên) |
Không riêng tại Dự án trên, yêu cầu về nhân sự chủ chốt đã và đang trở thành rào cản đối với nhà thầu khi các chủ đầu tư chưa tuân thủ quy định. Trong báo cáo công tác hoạt động đấu thầu, nhiều Sở Tài chính đã đưa nội dung này vào vấn đề tồn tại, bất cập khi lập hồ sơ mời thầu (HSMT) trên địa bàn.
Theo Sở Tài chính TP.HCM, cán bộ phụ trách hồ sơ thanh quyết toán không phải chức danh, cá nhân hành nghề hoạt động xây dựng, nhà thầu có thể thuê đơn vị làm dịch vụ kế toán để thực hiện công việc trên. Do đó, việc đưa ra yêu cầu này là không cần thiết, cần loại bỏ khỏi các HSMT. Yêu cầu về nhân sự phụ trách thanh, quyết toán nếu đưa vào HSMT có thể làm phát sinh chi phí, tốn kém cho nhà thầu, gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng.
Sở Tài chính tỉnh Cà Mau thì nhìn nhận, việc yêu cầu vị trí cán bộ phụ trách khối lượng, thanh quyết toán công trình với kinh nghiệm “từng phụ trách và hoàn thành ở vị trí như yêu cầu ít nhất 1 hợp đồng thi công xây dựng công trình tương tự” là không phù hợp với quy định đấu thầu.
Tuy vậy, thực tế công tác tổ chức đấu thầu hiện nay cho thấy, các chủ đầu tư, đặc biệt là tại địa phương, tình trạng vừa yêu cầu vị trí thanh quyết toán, vừa “cài cắm” thêm nhiều tiêu chí có tính định hướng (tốt nghiệp ngành kỹ thuật/xây dựng; có chứng chỉ hành nghề định giá xây dựng…) rất phổ biến. Điều này dẫn tới thực trạng là nhà thầu lên tiếng kiến nghị sửa đổi. Trong số các văn bản kiến nghị/làm rõ phát sinh liên quan đến nhân sự chủ chốt thời gian qua, yêu cầu về vị trí cán bộ phụ trách thanh quyết toán có tần suất dày đặc.
Đơn cử, tại Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự toán Duy tu giao thông trên địa bàn các phường Bình Thạnh, Gia Định, Thạnh Mỹ Tây, Bình Lợi Trung, Bình Quới, HSMT yêu cầu cán bộ phụ trách thanh quyết toán phải có “chứng chỉ hành nghề kỹ sư định giá hạng III trở lên”. Công ty TNHH Tư vấn xây dựng Á Châu lập HSMT Gói thầu số 05 Thi công xây dựng và cung cấp, lắp đặt thiết bị thuộc Dự án Trường THPT Nguyễn Quang Diêu, trong đó yêu cầu “phụ trách thanh, quyết toán công trình tốt nghiệp đại học chuyên ngành kinh tế xây dựng hoặc chuyên ngành kết cấu công trình hoặc chuyên ngành kỹ thuật có liên quan đến xây dựng công trình (không phân biệt lĩnh vực), có chứng chỉ hành nghề định giá xây dựng hạng III còn hiệu lực; đã từng đảm nhận vị trí thanh, quyết toán công trình xây dựng (không phân biệt lĩnh vực)”.
Mới nhất, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Bình Hòa (TP.HCM) mời thầu Gói thầu Xây lắp thuộc Dự án Chỉnh trang đường Bình Hòa 11 và đường Đồng An. Tại gói thầu này, HSMT yêu cầu cán bộ phụ trách khối lượng, thanh quyết toán công trình tốt nghiệp đại học trở lên thuộc ngành kinh tế xây dựng hoặc quản lý xây dựng hoặc xây dựng nói chung. Là cán bộ phụ trách và hoàn thành ở vị trí như yêu cầu ít nhất 1 hợp đồng thi công xây dựng công trình giao thông đường bộ, cấp công trình từ cấp IV trở lên…
Nhưng yêu cầu như trên làm khó nhà thầu, đòi hỏi phải có giải pháp để giảm tình trạng nhà thầu phải lên tiếng kiến nghị, mất thời gian và giảm hiệu quả cạnh tranh trong đấu thầu.
Thanh tra Chính phủ cho biết, các dự án thành phần thuộc Dự án Đường bộ cao tốc Bắc Nam giai đoạn 2021 - 2025 gồm nhiều gói thầu xây lắp được thực hiện qua hình thức chỉ định thầu.
Cụ thể, Dự án thành phần Hàm Nghi - Vũng Áng có tổng mức đầu tư là 9.734,621 tỷ đồng, gồm 2 gói thầu xây lắp (Gói thầu 11-XL có giá trị 3.953,539 tỷ đồng, Gói thầu 12-XL có giá trị 3.115,315 tỷ đồng). Dự án thành phần Vũng Áng - Bùng có tổng mức đầu tư là 12.548,00 tỷ đồng, gồm 2 gói thầu xây lắp (Gói thầu XL-01 có giá trị 5.300 tỷ đồng, Gói thầu XL-02 có giá trị 5.400 tỷ đồng). Dự án thành phần Chí Thạnh - Vân Phong có tổng mức đầu tư 10.773,606 tỷ đồng, gồm 2 gói thầu xây lắp (Gói thầu XL-01 là 4.508,555 tỷ đồng; Gói thầu XL-02 là 4.319 tỷ đồng). Dự án thành phần Vân Phong - Nha Trang có tổng mức đầu tư 11.808 tỷ đồng, gồm 2 gói thầu xây lắp (Gói thầu XL-01 giá trị 4.920 tỷ đồng; Gói thầu XL-02 giá trị 3.469 tỷ đồng). Dự án thành phần Hậu Giang - Cà Mau có tổng mức đầu tư 17.152,65 tỷ đồng, với 3 gói thầu xây lắp (Gói thầu XL-01 có giá trị 7.256 tỷ đồng, Gói thầu XL-02 có giá trị 3.835 tỷ đồng, Gói thầu XL-03 có giá trị 3.334 tỷ đồng). Dự án thành phần Quảng Ngãi - Hoài Nhơn có tổng mức đầu tư 20.469,69 tỷ đồng, gồm 3 gói thầu xây lắp (Gói thầu XL-01 có giá trị 3.800 tỷ đồng, Gói thầu XL-02 có giá trị 4.500 tỷ đồng; Gói thầu XL-03 là 6.400 tỷ đồng).
Theo đánh giá của Thanh tra Chính phủ, chủ đầu tư các dự án trên đã vận dụng, đưa một số tiêu chí vào hồ sơ yêu cầu không đúng quy định tại Thông tư số 08/2022/TT-BKHĐT. Trong đó, có yêu cầu nhân sự chủ chốt đối với các vị trí mà pháp luật về xây dựng không có yêu cầu như cán bộ phụ trách thanh toán.
