 |
| Ảnh: Lê Toàn |
Hơn 563.000 tỷ đồng mở rộng không gian đường sắt đô thị
Tại Kỳ họp thứ 6 (diễn ra từ ngày 29 - 30/10/2026), HĐND TP.HCM khóa XI đã thông qua nghị quyết điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030. Điểm nhấn là phương án phân bổ 85.000 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương cho 5 dự án metro dự kiến khởi công mới, đi kèm việc cơ cấu lại nguồn vốn địa phương đã bố trí.
Theo tờ trình của UBND TP.HCM, tại Quyết định số 2006/QĐ-TTg ngày 19/10/2026, Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung cho Thành phố 86.572,836 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn nguồn ngân sách trung ương. Trong đó, 1.572,836 tỷ đồng dành một số dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2021 - 2025; 85.000 tỷ đồng còn lại bố trí cho 5 dự án metro.
Được biết, 5 dự án metro có tổng mức đầu tư dự kiến 563.486 tỷ đồng, trải rộng trên nhiều khu vực thuộc không gian phát triển TP.HCM sau sáp nhập, gồm các tuyến kết nối nội đô, khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, cùng tuyến đường sắt kết nối với khu vực Long Thành, TP. Đồng Nai.
Trong đó, tuyến Metro số 6 Vành đai trong (Phú Hữu - Bà Quẹo - vòng xoay Phú Lâm - Phú Hữu) được phân bổ vốn ngân sách trung ương lớn nhất với 24.351,846 tỷ đồng. Dự án có tổng mức đầu tư 86.529 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2027 - 2030.
Tuyến Metro số 3, kết nối Vũng Tàu - Bà Rịa - Phú Mỹ, được bố trí số vốn 19.050,154 tỷ đồng. Tuyến này có tổng mức đầu tư dự kiến 127.645 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2027 - 2035.
Tuyến Metro số 1, kết nối thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên, được bố trí 16.000 tỷ đồng vốn trung ương. Với tổng mức đầu tư dự kiến 55.000 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2026 - 2030, tuyến metro này đóng vai trò kết nối khu vực đô thị Bình Dương trước đây với mạng lưới đường sắt đô thị TP.HCM.
Tuyến Metro Thủ Thiêm - Long Thành có tổng mức đầu tư dự kiến 175.714 tỷ đồng - lớn nhất trong danh mục 5 dự án. Vốn ngân sách trung ương bố trí cho Dự án trong giai đoạn 2026 - 2030 là 14.000 tỷ đồng. Dự án có thời gian thực hiện từ năm 2026 - 2030.
Dự án còn lại là tuyến Metro số 2, kết nối Thủ Dầu Một - TP.HCM, có tổng mức đầu tư dự kiến 118.598 tỷ đồng. Kế hoạch vốn ngân sách trung ương bố trí cho tuyến này là 11.598 tỷ đồng, thời gian thực hiện dự kiến từ năm 2027 - 2030.
Cơ cấu lại nguồn vốn, giải bài toán áp lực tiến độ
Điểm đáng chú ý trong phương án điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn lần này không chỉ là việc ngân sách trung ương bổ sung 85.000 tỷ đồng cho 5 dự án metro, mà còn ở sự thay đổi cơ cấu nguồn vốn đã được Thành phố bố trí trước đó.
Theo UBND TP.HCM, ngày 19/6/2026, HĐND Thành phố ban hành Nghị quyết số 72/NQ-HĐND về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, với tổng mức vốn 1.149.085,705 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 9.551,203 tỷ đồng, vốn ngân sách địa phương là 1.139.534,502 tỷ đồng. Tại thời điểm thông qua kế hoạch, TP.HCM chưa được Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung vốn ngân sách trung ương cho 5 dự án đường sắt đô thị. Để bảo đảm điều kiện triển khai, Thành phố chủ động tạm cân đối 85.000 tỷ đồng từ ngân sách địa phương.
Với quyết định của Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung 85.000 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương cho 5 dự án nêu trên tạo cơ sở để TP.HCM điều chỉnh giảm phần vốn địa phương tương ứng, tránh bố trí trùng lặp nguồn vốn trong kế hoạch trung hạn. Tại Tờ trình số 1555/TTr-UBND, UBND Thành phố đề xuất điều chỉnh giảm 85.000 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương đã bố trí cho 5 dự án metro theo Nghị quyết số 72/NQ-HĐND, đồng thời sử dụng nguồn vốn được cơ cấu lại để cân đối cho các nhiệm vụ đầu tư khác.
Tổng kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 dành cho 5 dự án đường sắt đô thị sau điều chỉnh vẫn là 145.971,154 tỷ đồng. Trong đó, vốn ngân sách trung ương chiếm 85.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 58,2%; vốn ngân sách địa phương là 60.971,154 tỷ đồng, chiếm khoảng 41,8%.
Theo phương án UBND Thành phố trình HĐND, cùng với 15.108 tỷ đồng thưởng vượt dự toán thu ngân sách năm 2025, 85.000 tỷ đồng vốn địa phương được cơ cấu lại hình thành nguồn lực 100.108 tỷ đồng. Trong đó, 19.568,803 tỷ đồng được đề xuất bổ sung cho 4 dự án nhóm A và 1 chương trình đầu tư công; 80.539,197 tỷ đồng bổ sung vào dự phòng chung.
Đối với 5 dự án metro, tổng mức đầu tư dự kiến là 563.486 tỷ đồng, trong khi tổng kế hoạch vốn được bố trí cho giai đoạn 2026 - 2030 là 145.971,154 tỷ đồng, tương đương khoảng 25,9% tổng mức đầu tư dự kiến. Sự khác biệt giữa quy mô đầu tư toàn bộ dự án và kế hoạch bố trí vốn trong một kỳ trung hạn cho thấy nhu cầu vốn phụ thuộc vào tiến độ thực hiện, phương án đầu tư và thời gian triển khai từng tuyến metro.
Ông Trần Thành Trọng, Tổng Giám đốc Công ty CP Sáng Ban Mai, đại biểu HĐND TP.HCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031 cho biết, việc Trung ương bố trí vốn cho 5 dự án metro không chỉ tạo điều kiện đẩy nhanh phát triển hạ tầng giao thông chiến lược mà còn giúp Thành phố chủ động cơ cấu lại nguồn lực đầu tư công. "Vấn đề quan trọng là phải đẩy nhanh công tác chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà thầu đủ năng lực, bảo đảm tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn. Các tuyến metro được xác định thời gian thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2030 cần sớm hoàn tất toàn bộ thủ tục đầu tư để đủ điều kiện khởi công", ông Trọng nhận xét.
Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP.HCM khẳng định việc điều chỉnh kế hoạch vốn là bước đi cần thiết, bảo đảm chặt chẽ các nguyên tắc, tiêu chí và thứ tự ưu tiên theo quy định pháp luật. Thành phố sẽ sớm ban hành các quyết định giao điều chỉnh, bổ sung kế hoạch đầu tư công trung hạn cho các đơn vị thực hiện, xác định rõ tổng mức vốn, danh mục chương trình, dự án và số vốn bố trí cho từng dự án.
Quy mô hơn nửa triệu tỷ đồng của 5 tuyến metro đặt ra bài toán lớn về năng lực quản trị dự án. Việc điều chỉnh cơ cấu vốn trung hạn là bước quan trọng về tài chính, song hiệu quả đầu tư còn phụ thuộc vào tiến độ chuẩn bị dự án, hoàn thiện thủ tục pháp lý, lựa chọn nhà thầu, triển khai xây dựng và giải ngân vốn. Đây sẽ là những yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa các tuyến metro trong những năm tới.
