Tôi cho rằng chủ trương sửa đổi, bổ sung Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14 theo hướng cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính là cần thiết và phù hợp với yêu cầu đổi mới quản lý hiện nay. Việc bãi bỏ thủ tục thi sát hạch, đơn giản hóa điều kiện cấp, gia hạn chứng chỉ hành nghề kiến trúc sẽ giảm đáng kể thời gian, chi phí cho người hành nghề.
Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ việc bỏ hoàn toàn chứng chỉ hành nghề, bởi kiến trúc, đặc biệt là thiết kế kiến trúc công trình, là hoạt động chuyên môn gắn trực tiếp với chất lượng, công năng, thẩm mỹ của công trình và trách nhiệm của người chủ trì, chủ nhiệm thiết kế.
Theo tôi, có thể xem xét một phương án trung hòa là thu gọn hệ thống chứng chỉ hiện nay về một loại duy nhất là “thiết kế kiến trúc công trình” thay vì phân chia chứng chỉ theo nhiều loại dịch vụ như: thiết kế kiến trúc; thiết kế kiến trúc trong đồ án quy hoạch đô thị, nông thôn, thiết kế đô thị; thiết kế cảnh quan; thiết kế nội thất; chỉ dẫn đặc điểm kỹ thuật; đánh giá kiến trúc công trình; thẩm tra thiết kế kiến trúc… Một chứng chỉ với phạm vi phù hợp có thể bao quát các công việc chuyên môn cần kiểm soát năng lực. Cách làm này vừa giảm mạnh thủ tục, vừa duy trì được một chốt kiểm soát đối với những cá nhân đảm nhận vị trí chịu trách nhiệm chuyên môn chính.
Đồng thời, cần phân biệt rõ giữa người tham gia hoạt động chuyên môn và người đảm nhận chức danh chủ trì, chủ nhiệm. Những người chỉ tham gia công việc chuyên môn bình thường phải được tạo điều kiện hành nghề mà không bị ràng buộc bởi các điều kiện không cần thiết. Đồng thời, tránh biến yêu cầu “có tên trên Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia (thay cho việc quản lý bằng chứng chỉ) thành một dạng “giấy phép con” mới đối với người hành nghề, không có tên trên cơ sở dữ liệu thì không được tham gia hoặc ký bản vẽ. Theo tôi, mục tiêu sửa Luật không đơn thuần là bỏ chứng chỉ, mà quan trọng hơn là thiết kế một phương thức quản lý mới vừa thông thoáng, vừa bảo đảm chất lượng và trách nhiệm nghề nghiệp.
