 |
| TP.HCM tái cấu trúc không gian phát triển theo mô hình đô thị đa cực với 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh nhằm tối ưu hóa nguồn lực và tránh mở rộng dàn trải. Ảnh: Lê Tiên |
Dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM hướng tới mục tiêu quy mô dân số 22 - 23 triệu người và GRDP đạt 750 - 800 tỷ USD vào năm 2050.
Quy hoạch định hình mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm, tổ chức không gian theo 5 cực động lực, 5 hệ liên kết chiến lược, 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản lý phát triển. Các trụ cột kinh tế gồm: công nghiệp công nghệ cao; logistics gắn với cảng biển, hàng không và khu thương mại tự do; trung tâm tài chính quốc tế; du lịch, công nghiệp văn hóa; giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Hệ thống đường sắt, giao thông công cộng, cảng biển, sân bay, các tuyến vành đai và hành lang kinh tế được đặt trong cùng cấu trúc liên kết vùng. Đáng chú ý, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) được xác định là một động lực tổ chức lại không gian, phân bố dân cư, việc làm và dịch vụ. Quy hoạch cũng nghiên cứu không gian biển, không gian ngầm và dành quỹ đất dự trữ dài hạn, qua đó hạn chế mở rộng đô thị dàn trải.
Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh nhấn mạnh, Quy hoạch tổng thể phải tái cấu trúc không gian phát triển, phân bố chức năng kinh tế - xã hội để tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả đầu tư. Tại các phiên họp, khảo sát chuyên đề gần đây, HĐND TP.HCM lưu ý, Quy hoạch phải gắn các định hướng phát triển không gian với quỹ đất, hạ tầng và nguồn lực thực hiện.
Quy mô gần 6.800 km² mở ra dư địa lớn, song không đồng nghĩa toàn bộ diện tích có thể đưa vào khai thác thương mại. Quỹ đất phải được phân bổ hợp lý cho hạ tầng, công trình công cộng, không gian sinh thái, dự trữ dài hạn và các khu vực phát triển. Những khu vực có khả năng phát triển tiếp tục phải được cụ thể hóa bằng quy hoạch, chức năng sử dụng đất, hạ tầng và cơ chế đầu tư.
Tại Hội thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM - tầm nhìn 100 năm diễn ra đầu tháng 6/2026, Chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch đề nghị nên chuyển từ tư duy “quy hoạch đất” sang “quy hoạch hệ sinh thái kinh tế”. Theo TS. Trần Du Lịch, Quy hoạch cần trả lời được câu hỏi: ngành nào tạo giá trị cao, người dân sẽ sống và làm việc ở đâu, hạ tầng nào giúp nâng năng suất và quỹ đất được tổ chức thế nào để tạo giá trị gia tăng.
Nguồn lực của Thành phố không chỉ bó hẹp ở ngân sách hay tiền vốn sẵn có, mà còn ở khả năng khai thác giá trị đất đai sau khi hạ tầng được đầu tư. Các công cụ như hợp tác công tư (PPP), trái phiếu chính quyền địa phương, tài chính xanh, quỹ hạ tầng, khai thác giá trị gia tăng từ đất (LVC) và TOD có thể kết nối quỹ đất với đầu tư hạ tầng. Khi metro hoặc đầu mối giao thông công cộng hình thành, giá trị khu vực xung quanh có thể tăng; phần giá trị gia tăng này nếu được tổ chức khai thác hợp lý có thể trở thành nguồn lực quay trở lại đầu tư hạ tầng.
Ở góc độ liên kết vùng, ông Lê Hoàng Châu - Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM kiến nghị, cần hình thành hành lang kinh tế ven biển phía Nam, kết nối Cần Giờ với cụm cảng Cần Giờ - Cái Mép - Thị Vải, kéo dài tới Vũng Tàu, cảng Tân Tập và Gò Công Đông. Tuyến hành lang này không chỉ thắt chặt liên kết giữa TP.HCM với Đồng bằng sông Cửu Long và vùng Đông Nam Bộ, mà còn mở thêm dư địa phát triển kinh tế biển, logistics, đô thị và du lịch.
Ngày 01/10/2026, Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 có hiệu lực thi hành, bổ sung cơ sở pháp lý cho TP.HCM triển khai các mô hình TOD, khai thác không gian ngầm, tổ chức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và phát triển đô thị. Đây là những công cụ có thể tạo “cú hích” cho Thành phố cụ thể hóa các định hướng không gian đã được đặt ra trong Quy hoạch.
Chuyên gia tài chính - bất động sản Nguyễn Phạm Hữu Hậu cho rằng, với một đô thị có quy mô không gian lớn như TP.HCM, hiệu quả của Quy hoạch không chỉ nằm ở việc xác định các cực phát triển mà còn ở khả năng lựa chọn thứ tự ưu tiên, tập trung hạ tầng và huy động nguồn lực phù hợp cho từng khu vực. Bài toán của giai đoạn tới trước hết là xác định phần quỹ đất có thể tạo nguồn thu và cơ chế để giá trị gia tăng từ đất quay trở lại phục vụ đầu tư. Nếu làm được điều này, quy mô 6.772,59 km² sẽ không chỉ là con số về diện tích mà trở thành một phần nguồn lực cho tăng trưởng TP.HCM trong giai đoạn từ đây đến năm 2050 và xa hơn.
