 |
| Xây dựng cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành. |
Đề án hướng tới xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh dựa trên nền tảng công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và phương tiện vận tải tự động hóa hoàn toàn, qua đó tạo ra hệ sinh thái logistics hiện đại, kết nối hiệu quả với đường sắt, cảng cạn nội địa và hệ thống cao tốc. Không chỉ nâng cao năng lực thông quan, mô hình này còn đóng vai trò là đầu mối giao thương quan trọng giữa Việt Nam với các nước ASEAN và khu vực Tây Nam – Trung Quốc, góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Một trong những mục tiêu cốt lõi của Đề án là giải quyết căn bản tình trạng ùn tắc hàng hóa tại cửa khẩu – điểm nghẽn kéo dài nhiều năm qua. Việc ứng dụng công nghệ và tự động hóa được kỳ vọng sẽ giúp tăng mạnh hiệu suất xử lý, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí vận chuyển và tối ưu hóa quy trình logistics. Đồng thời, môi trường kinh doanh cũng được cải thiện theo hướng minh bạch, thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, qua đó thu hút hoạt động xuất nhập khẩu và gia tăng nguồn thu ngân sách.
Bên cạnh đó, mô hình cửa khẩu thông minh còn góp phần kiểm soát hiệu quả các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng; bảo đảm an ninh – quốc phòng, trật tự an toàn xã hội và chủ quyền biên giới quốc gia. Đề án cũng đặt trọng tâm vào phát triển bền vững với các mục tiêu giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao an toàn lao động.
Theo định hướng đến năm 2030, năng lực vận chuyển hàng hóa qua hai lối thông quan Kim Thành và Bản Vược sẽ được nâng gấp đôi, trong khi chi phí logistics bình quân có thể giảm từ 20–30% đối với doanh nghiệp sử dụng phương tiện tự động hóa. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua khu vực này được kỳ vọng đạt khoảng 9 tỷ USD, đưa Lào Cai trở thành trung tâm logistics hiện đại của khu vực.
Đề án sẽ được triển khai từ quý II/2026 với lộ trình rõ ràng theo hai giai đoạn. Trong đó, giai đoạn đầu tập trung hoàn thiện thể chế, lựa chọn nhà đầu tư, xây dựng hạ tầng và hệ thống công nghệ thông tin; đồng thời đẩy mạnh đàm phán với phía Trung Quốc về cơ chế vận chuyển hàng hóa bằng phương tiện tự động hóa. Giai đoạn sau sẽ đưa mô hình vào vận hành, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng và tối ưu hóa hoạt động theo thực tiễn.
Đáng chú ý, việc phát triển cửa khẩu thông minh được gắn chặt với thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới, ứng dụng công nghệ số trong quản lý và vận hành hoạt động xuất nhập khẩu. Đây được xem là xu hướng tất yếu trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang nền tảng số.
Có thể thấy, Đề án không chỉ mang ý nghĩa nâng cấp hạ tầng mà còn là bước đi chiến lược trong tái cấu trúc chuỗi logistics quốc gia theo hướng hiện đại, thông minh và bền vững. Khi đi vào vận hành, mô hình cửa khẩu thông minh tại Lào Cai được kỳ vọng sẽ trở thành hình mẫu để nhân rộng, góp phần giúp Việt Nam chủ động hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu và thích ứng hiệu quả với những biến động của thương mại quốc tế.
