 |
| Khi phải huy động các thiết bị công suất cao hoặc số lượng nhiều hơn nhu cầu thực tế, nhà thầu phải gánh thêm chi phí nhiên liệu trong suốt quá trình thi công. Ảnh minh họa: Nhã Chi |
Tại không ít gói thầu xây lắp, nhất là các công trình hạ tầng giao thông, dân dụng quy mô vừa và nhỏ, danh mục thiết bị thi công trong HSMT có xu hướng “phình to”, thông số kỹ thuật của thiết bị vượt xa nhu cầu thi công thực tế, có thể làm phát sinh chi phí lớn, ảnh hưởng đến tính cạnh tranh của gói thầu.
Ngày 31/3/2026, Ban Quản lý dự án xã Vĩnh Mỹ (tỉnh Cà Mau) phát hành HSMT Gói thầu số 05 Thi công xây dựng thuộc Dự án Xây dựng mới tuyến lộ Bà Hợi - Ông Mít, ấp Minh Hòa (giá gói thầu 5,3 tỷ đồng). HSMT yêu cầu nhà thầu phải huy động xe tưới nước dung tích ≥ 5 m³ và máy lu có tải trọng ≥ 25T. Nhà thầu cho rằng, đây là công trình đường giao thông nông thôn quy mô nhỏ, điều kiện thi công không phức tạp, việc yêu cầu các thiết bị có công suất lớn như xe tưới nước 5 m³ và máy lu 25T là vượt quá nhu cầu thực tế của Gói thầu, làm phát sinh chi phí không cần thiết, gián tiếp làm tăng chi phí cho nhà thầu. Nhà thầu đề nghị Chủ đầu tư xem xét điều chỉnh HSMT theo hướng loại bỏ yêu cầu đối với 2 thiết bị nêu trên.
Tại Vĩnh Long, Gói thầu số 09 Thi công xây dựng công trình thuộc Dự án Đường nhựa liên ấp Cầu Hanh - Ba Tục A (giá gói thầu 5 tỷ đồng), do Phòng Kinh tế xã Trà Cú làm chủ đầu tư, phát sinh nhiều ý kiến trái chiều về tính hợp lý, khả thi của danh mục thiết bị trong HSMT.
Theo phản ánh của nhà thầu, HSMT yêu cầu danh mục 21 loại thiết bị thi công chủ yếu, phần lớn là các thiết bị có quy mô công suất lớn. Căn cứ hồ sơ thiết kế, công trình chỉ có tổng chiều dài hơn 875m, thuộc loại đường giao thông nông thôn cấp B, việc yêu cầu số lượng lớn thiết bị là chưa thực sự phù hợp. “Theo khảo sát, các tuyến đường dẫn vào khu vực thi công chủ yếu là đường đan bê tông cốt thép tải trọng khoảng 2,5T hoặc đường nhựa nông thôn có bề rộng mặt đường khoảng 3,5m. Việc HSMT yêu cầu các thiết bị công suất “khủng” như máy lu bánh hơi tối thiểu 16T (3 chiếc), cần cẩu bánh xích hoặc bánh lốp sức nâng tối thiểu 16T, cần trục tháp sức nâng tối thiểu 25T, hay sà lan tải trọng tối thiểu 200T… là khó có khả năng tiếp cận và triển khai tại công trường”, một nhà thầu đánh giá.
Những bất cập tương tự cũng được ghi nhận tại Gói thầu Xây lắp (8,8 tỷ đồng) thuộc Dự án Nâng cấp, cải tạo các trường tiểu học trên địa bàn phường Hòa Cường năm 2026, do Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công phường Hòa Cường (TP. Đà Nẵng) làm chủ đầu tư.
Theo yêu cầu của HSMT, danh mục thiết bị bao gồm máy vận thăng ≥ 0,8T. Sau khi nghiên cứu yêu cầu kỹ thuật và biện pháp thi công, nhà thầu cho rằng, việc sử dụng vận thăng là không phù hợp. Công trình thuộc dạng cải tạo, sửa chữa với khối lượng nhỏ, phân tán tại nhiều vị trí điểm trường nên việc lắp đặt và tháo dỡ vận thăng tại từng điểm là không hiệu quả. Ngoài ra, chi phí lắp dựng, kiểm định và vận hành vận thăng lớn so với quy mô công việc. Do vậy, việc sử dụng vận thăng sẽ làm tăng chi phí dự thầu và kéo dài công tác chuẩn bị thi công của nhà thầu. Nhà thầu đề xuất Chủ đầu tư cho phép áp dụng các phương án vận chuyển linh hoạt thay thế như tời điện mini (tời treo) cho các vị trí có cao độ nhỏ và trung bình; vận chuyển thủ công kết hợp thiết bị nhẹ đối với các vị trí cải tạo bên trong công trình...
Chia sẻ với Báo Đấu thầu, một số nhà thầu xây dựng cho biết, giá nhiên liệu duy trì ở mức cao kéo theo chi phí vận hành thiết bị tăng mạnh. Khi phải huy động các thiết bị công suất cao hoặc số lượng nhiều hơn nhu cầu thực tế, nhà thầu buộc phải gánh thêm chi phí nhiên liệu trong suốt quá trình thi công, kể cả trong những thời điểm thiết bị không được khai thác hết công suất. Điều này làm tăng chi phí cấu thành giá dự thầu. Trong khi đó, hầu hết hợp đồng xây dựng đều áp dụng đơn giá cố định, không được điều chỉnh, phát sinh nhiều rủi ro cho nhà thầu.
Một số đơn vị tư vấn đấu thầu nhìn nhận, các bất cập về yêu cầu thiết bị chủ yếu xuất phát từ sự chênh lệch giữa định mức chuyên ngành và thực tiễn áp dụng trong lập, thẩm định dự toán. Trong nhiều trường hợp, tiêu chí thiết bị được xây dựng theo hướng tham chiếu máy móc, chưa bám sát điều kiện thi công cụ thể. Do đó, khi lập HSMT, cần tính toán kỹ nhu cầu thực tế, chỉ đưa ra các yêu cầu tối thiểu, phù hợp với quy mô và tính chất gói thầu, không đưa vào HSMT các yêu cầu vượt quá nhu cầu hoặc khác biệt quá xa so với mặt bằng thị trường. Việc loại bỏ các tiêu chí nằm ngoài yêu cầu tối thiểu không chỉ giúp giảm chi phí, mà còn tạo điều kiện để nhiều nhà thầu tham gia, qua đó nâng cao tính hiệu quả, cạnh tranh trong đấu thầu.
