Nguồn nhân lực đang là một vấn đề đáng lo ngại của ngành xây dựng. Trước đây, công trình dự án ít mà nguồn nhân lực lại sẵn nên các công trường xây dựng luôn đủ người, nhưng hiện tại dự án triển khai ở khắp nơi mà lao động nông nhàn rất ít (nhiều người vào làm tại các khu công nghiệp gần nhà, đỡ vất vả hơn), trong khi đơn giá tiền lương được duyệt lại rất thấp. Nguồn đào tạo từ các trường công nhân kỹ thuật gần như không có.
Đây là những nguyên nhân dẫn đến tình hình cạnh tranh nhân lực xây dựng ngày càng gay gắt khi một số doanh nghiệp có tiềm lực tài chính sẵn sàng hút công nhân bằng tiền lương gấp 2 lần thị trường. Theo ước tính của Hiệp hội Các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC), với năng suất bình quân của 1 công nhân xây dựng là 500 triệu đồng/năm thì với mức vốn đầu tư công cho các dự án khoảng 1 triệu tỷ đồng và cộng thêm đầu tư tư nhân và FDI ước khoảng 50% tổng mức đầu tư toàn xã hội thì năm 2026, chúng ta cần có 4 triệu công nhân xây dựng trong khi số lượng lao động trên thị trường chỉ đáp ứng khoảng 25%.
Đại đa số doanh nghiệp xây dựng có quy mô vốn vừa và nhỏ (trên 90% các doanh nghiệp chỉ có vốn từ 100 tỷ đồng trở xuống). Vì vậy, trước những biến động về giá nguyên vật liệu và nhân công như hiện nay, nhiều doanh nghiệp xây dựng không trụ được, nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi.
Đây là một bài toán nan giải, cần có chính sách tháo gỡ ở tầm vĩ mô nhằm điều chỉnh đơn giá nhân công sát thực tế và tăng cường đào tạo, cải thiện nguồn cung nhân lực. Trước mắt, VACC đã đề xuất Chính phủ có chủ trương hỗ trợ một phần kinh phí, chúng tôi cùng các doanh nghiệp lớn sẽ xây dựng một chương trình đào tạo cụ thể với sự hỗ trợ của những doanh nghiệp nước ngoài đang muốn hợp tác đào tạo tại Việt Nam. Hy vọng giải pháp này sẽ giúp bổ sung cấp tốc một lượng lao động tốt, có đủ trình độ cho nhu cầu thị trường hiện nay.
