 |
| Đấu giá viên là chủ thể trực tiếp vận hành và điều phối toàn bộ quá trình của cuộc đấu giá tài sản. Ảnh: Nhã Chi |
Do đó, nhiều ý kiến cho rằng, khi sửa đổi Luật Đấu giá tài sản, cần hoàn thiện quy định về vai trò, quyền và nghĩa vụ của đấu giá viên theo hướng rõ ràng, thực chất và quan trọng hơn là có cơ chế bảo vệ đấu giá viên trong hoạt động nghề nghiệp.
Tăng số lượng, nhưng kỹ năng và chuyên môn còn hạn chế
Có nhiều chủ thể tham gia vào quy trình đấu giá tài sản, trong đó đấu giá viên là chủ thể trực tiếp vận hành và điều phối toàn bộ quá trình của cuộc đấu giá, từ khâu chuẩn bị (tham gia xây dựng quy chế đấu giá, lựa chọn hình thức, phương thức đấu giá, kiểm tra hồ sơ pháp lý của tài sản), đến giai đoạn công khai thông tin và bảo đảm minh bạch trong quá trình tiếp nhận hồ sơ tham gia đấu giá; giai đoạn tổ chức phiên đấu giá; giai đoạn kết thúc xác lập kết quả pháp lý của phiên đấu giá…
Theo thống kê của Bộ Tư pháp, tại thời điểm tháng 12/2025, cả nước có gần 1.200 đấu giá viên hành nghề tại gần 500 tổ chức đấu giá tài sản. Để nâng cao chất lượng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành các chương trình đào tạo khung nghề đấu giá theo quy định. Từ năm 2017 đến nay, Bộ Tư pháp đã tổ chức được gần 20 khoá đào tạo nghề đấu giá cho hàng trăm học viên trên cả nước, tạo nguồn bổ sung cho đội ngũ đấu giá viên. Bộ Tư pháp đã tổ chức kiểm tra kết quả tập sự hành nghề đấu giá cho hơn 200 thí sinh, dự kiến trong năm 2026 sẽ tổ chức kiểm tra cho khoảng 200 - 300 thí sinh.
Tuy nhiên, trong quá trình thực thi quy định của pháp luật đấu giá tài sản, pháp luật hiện hành vẫn còn có một số hạn chế liên quan tới đội ngũ đấu giá viên. Đơn cử, chưa có quy định về điều kiện đối với trưởng chi nhánh doanh nghiệp đấu giá tài sản dẫn đến tình trạng một đấu giá viên đồng thời đảm nhiệm nhiều trưởng chi nhánh khác nhau, không bảo đảm tính thực chất, hiệu quả trong hoạt động của chi nhánh; chưa có quy định cụ thể, rõ ràng về trình tự, thủ tục chấm dứt hoạt động của chi nhánh doanh nghiệp đấu giá tài sản...
Số lượng đấu giá viên có chiều hướng tăng, nhưng sự phân bổ chưa đồng đều, chủ yếu tập trung tại các thành phố lớn và các địa phương có điều kiện kinh tế - xã hội phát triển như TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng... Bên cạnh các trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản làm tốt công tác xây dựng, tạo nguồn đấu giá viên, cũng có một số trung tâm có số lượng đấu giá viên hạn chế.
Thực tế vẫn còn tình trạng đấu giá viên vi phạm pháp luật, vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp, dẫn đến nhiều vụ việc hủy kết quả đấu giá, thậm chí bị xử lý hình sự, làm ảnh hưởng đến uy tín, chất lượng nghề đấu giá.
Quy định rõ quyền và nghĩa vụ của đấu giá viên
Theo Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh, hoạt động đấu giá ngày càng mở rộng về quy mô, tính chất và giá trị, với số lượng lớn các cuộc đấu giá và tác động trực tiếp đến thị trường tài sản, đặc biệt là bất động sản và tài sản công. Do đó, đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế kiểm soát chất lượng hành nghề đấu giá viên, gắn với nghĩa vụ duy trì và cập nhật năng lực chuyên môn, nghiệp vụ trong quá trình hành nghề, giảm thiểu tranh chấp và nâng cao niềm tin của thị trường đối với hoạt động đấu giá. Bởi quy định hiện hành mới chủ yếu tập trung vào tiêu chuẩn đầu vào (bằng cấp, đào tạo) mà chưa có cơ chế kiểm soát, đánh giá chất lượng hành nghề trong suốt quá trình hoạt động.
Theo Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP. Đà Nẵng, cần quy định rõ trách nhiệm của đấu giá viên, hoàn thiện quy định về quyền và nghĩa vụ theo hướng rõ ràng, thực chất hơn theo từng giai đoạn, nhằm tránh tình trạng “trách nhiệm chung chung”, khó xác định khi có sai sót xảy ra. Cụ thể, bổ sung các quyền mang tính “bảo vệ nghề nghiệp” như: quyền từ chối điều hành phiên đấu giá khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật; quyền tạm dừng phiên đấu giá trong trường hợp có hành vi gây rối, thông đồng hoặc có yếu tố bất thường; quyền yêu cầu người có tài sản cung cấp đầy đủ thông tin, hồ sơ hợp pháp...
Bên cạnh đó, bổ sung cơ chế kiểm soát hành vi thông đồng, quân xanh quân đỏ thông qua phân tích dữ liệu đấu giá, giám sát lịch sử tham gia đấu giá của các cá nhân, tổ chức; quy định rõ hơn trách nhiệm của đấu giá viên trong phát hiện và xử lý vi phạm, như có quyền loại khỏi cuộc đấu giá đối với hành vi vi phạm rõ ràng, ghi nhận đầy đủ vào biên bản đấu giá.
Với đấu giá trực tuyến, Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP. Đà Nẵng cho rằng, cần làm rõ vai trò của đấu giá viên, quy định cụ thể trách nhiệm giám sát toàn bộ quá trình trả giá trên hệ thống; xác nhận tính hợp lệ của kết quả đấu giá điện tử; xử lý các tình huống kỹ thuật hoặc tranh chấp dữ liệu. Từ đó, phân định rõ trách nhiệm giữa đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá tài sản, đơn vị vận hành hệ thống (cổng thông tin đấu giá tài sản quốc gia, hệ thống đấu giá tài sản trực tuyến) để tránh khoảng trống trách nhiệm khi xảy ra sự cố. Nếu không làm rõ nội dung này thì việc chuyển đổi số sẽ đi nhanh hơn khung pháp lý, làm cho đấu giá trực tuyến tiềm ẩn nhiều rủi ro lớn, nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước.
Sở Tư pháp tỉnh Đồng Tháp cho rằng, cần bổ sung quy định đấu giá viên không được đồng thời hành nghề trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp khác nhằm chuẩn hóa đội ngũ và bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành. Ngoài ra, đề nghị bổ sung quy định về việc thu hồi Chứng chỉ hành nghề đấu giá đối với trường hợp đấu giá viên đã hành nghề và được thôi việc theo nguyện vọng.
