 |
| Ảnh minh họa: Internet |
Trường Đại học Sài Gòn (TP.HCM) đang mời thầu Gói thầu Thi công xây dựng thuộc Dự án Xây dựng mới khối lớp học Trường Tiểu học Thực hành Đại học Sài Gòn tiên tiến theo xu thế hội nhập khu vực và quốc tế (giá gói thầu 29,59 tỷ đồng).
Theo phản ánh của nhà thầu, hồ sơ mời thầu (HSMT) xây dựng tiêu chuẩn đánh giá về nhân sự chủ chốt chưa phù hợp quy định, thu hẹp đáng kể phạm vi tham gia của nhà thầu. Cụ thể, HSMT yêu cầu vị trí nhân sự phụ trách phòng cháy chữa cháy (PCCC) có chứng chỉ hành nghề tư vấn giám sát PCCC/chứng chỉ chỉ huy thi công về PCCC. Trong khi, theo quy định tại Luật PCCC và cứu nạn, cứu hộ, các ngành nghề liên quan đến lĩnh vực PCCC và cứu nạn, cứu hộ không còn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và cá nhân không cần phải có chứng chỉ hành nghề tư vấn về PCCC. Như vậy, việc HSMT yêu cầu chứng chỉ hành nghề trong lĩnh vực này đối với cá nhân là không phù hợp.
Cũng tại gói thầu này, HSMT yêu cầu cán bộ phụ trách trắc đạc phải có chứng chỉ hành nghề tư vấn giám sát PCCC; đã làm cán bộ trắc đạc tối thiểu 2 công trình dân dụng và giá trị công trình ≥ 14,795 tỷ đồng. Trong khi đó công tác trắc đạc không liên quan đến PCCC; đồng thời, hiệu quả công việc phụ thuộc vào năng lực thực tế và kinh nghiệm tích lũy, không thể định lượng thông qua giá trị hợp đồng mà nhân sự đã thực hiện. Việc HSMT yêu cầu các điều kiện không liên quan đến tính chất công việc mời thầu là gây hạn chế cạnh tranh.
Một dạng rào cản khác cũng thường xuyên xuất hiện là việc giới hạn kinh nghiệm của nhân sự trong một khoảng thời gian ngắn nhất định. Tại Gói thầu Xây lắp thuộc Dự án Sửa chữa, khắc phục vỉa hè, lòng đường, đường Nguyễn Chí Thanh, phường Tam Quan, tỉnh Gia Lai (giá gói thầu 8 tỷ đồng), HSMT yêu cầu chỉ huy trưởng và cán bộ kỹ thuật phải có kinh nghiệm đảm nhận vị trí tương tự tại các công trình trong khoảng thời gian từ đầu năm 2023 đến thời điểm đóng thầu. Quy định này đã vấp phải phản ứng từ phía nhà thầu, bởi kinh nghiệm của nhân sự là kết quả của quá trình tích lũy lâu dài qua nhiều dự án khác nhau. Pháp luật về đấu thầu cũng không đặt ra yêu cầu bắt buộc về thời hạn kinh nghiệm đối với nhân sự. Do vậy, quy định như HSMT có thể dẫn đến việc loại bỏ các nhân sự có năng lực và kinh nghiệm phù hợp, làm ảnh hưởng đến tính cạnh tranh của gói thầu.
Bên cạnh các tiêu chí ràng buộc “cứng nhắc”, một số HSMT xuất hiện yêu cầu về các dạng chứng chỉ cá nhân mang tính đặc thù, thậm chí lỗi thời. Tại Gói thầu Mua sắm trang thiết bị phục vụ công tác chuyển đổi số và triển khai bệnh án điện tử tại Bệnh viện Ung bướu tỉnh Thanh Hóa, HSMT yêu cầu nhân sự kỹ thuật có chứng chỉ MCSA (Microsoft certified solutions associate). Tuy nhiên, theo các nhà thầu, kể từ năm 2023, Microsoft đã chấm dứt việc cấp chứng chỉ MCSA, do đó, yêu cầu này có thể gây khó khăn cho nhà thầu.
Tương tự, yêu cầu về chứng chỉ CDCP - chứng chỉ quốc tế liên quan đến thiết kế và vận hành trung tâm dữ liệu trong một gói thầu mua sắm thiết bị thông dụng cho cơ quan hành chính cấp phường tại TP.HCM cũng bị đánh giá là không phù hợp. Theo phản ánh, phạm vi gói thầu không liên quan tới trung tâm dữ liệu, đồng thời các thiết bị mua sắm đều là hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường, nên yêu cầu này là không cần thiết...
Theo chuyên gia đấu thầu, để khắc phục tình trạng trên, trước hết cần nâng cao trách nhiệm của các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn trong việc lập HSMT. Các tiêu chí đưa ra phải bám sát quy định pháp luật, đồng thời phù hợp với tính chất, quy mô của gói thầu. Việc tham chiếu các tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu nhân sự cần dựa trên nhu cầu thực tế, tránh quy định quá đà hoặc áp dụng các điều kiện không còn hiệu lực, trong bối cảnh khung khổ pháp luật liên quan liên tục có sự điều chỉnh.
